Cái bẫy mang tên “đặt cọc vàng”
Mô hình này hoạt động như sau: khách hàng bỏ tiền mua vàng tại cửa hàng, nhưng thay vì mang vàng về, họ ký hợp đồng để cửa hàng "giữ hộ". Đổi lại, cửa hàng hứa trả lãi suất 6-9%/năm, thậm chí 12%, kèm cam kết "bao lỗ" nếu giá vàng giảm.
Nghe có vẻ hấp dẫn: vừa được sở hữu vàng, vừa có lãi, lại không phải lo cất giữ. Trong một số vụ án, cơ quan chức năng xác định mô hình này được sử dụng để huy động vốn trái phép hoặc thực hiện hành vi lừa đảo. Cửa hàng không hề giữ vàng của khách, mà đem bán hoặc cầm cố để lấy tiền, rồi dùng tiền của người sau trả lãi cho người trước
Câu chuyện của người phụ nữ tên Lý ở tỉnh Sơn Đông là một ví dụ điển hình. Ban đầu, chị chỉ bỏ vào một khoản nhỏ và nhận về khoản "lãi" 200.000 NDT (khoảng 780 triệu đồng).
Khoản lợi nhuận ban đầu khiến chị tiếp tục tăng số tiền đầu tư. Đến khi cửa hàng mất khả năng chi trả, chị mới nhận ra phần lớn tài sản không thể thu hồi.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Mô hình “đặt cọc vàng”, hay còn gọi là “ký gửi vàng” đang len lỏi vào các thị trấn nhỏ của Trung Quốc, nhắm vào những phụ nữ ở nhà làm nội trợ, có tiền nhàn rỗi nhưng thiếu kiến thức tài chính.
Cơ quan chức năng Trung Quốc đã nhiều lần cảnh báo về mô hình này. Theo Sở Tài chính thành phố Bắc Kinh, đây là một dạng lừa đảo Ponzi trá hình, trong đó nền tảng không có vàng thật, mà dùng tiền của người sau để trả lãi cho người trước.
Khi “vay vàng” trở thành “vay tiền”
Điểm mấu chốt khiến nhiều nạn nhân sụp đổ là họ không nhận ra hợp đồng họ ký không phải là “mua vàng”, mà là “cho vay tiền”.
Trong vụ án điển hình tại thành phố Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), công ty do bà Lưu Hương và con gái Lý điều hành đã huy động hơn 4 tỷ NDT (khoảng 15.600 tỷ đồng) từ hơn 1.600 người, bằng cách mời gọi họ "mua vàng nhưng không cần lấy vàng".
Thay vào đó, khách hàng được hứa trả lãi 0,5%-1% mỗi tháng, tương đương 6%-12% một năm.
Theo cơ quan chức năng, khoảng 90% số tiền huy động được dùng để trả gốc và lãi, phần còn lại được sử dụng cho các khoản đầu tư và mua nhà, xe. Đến khi dòng tiền mới không còn, hệ thống sụp đổ, để lại khoản lỗ thực tế hơn 2 tỷ NDT (khoảng 7.800 tỷ đồng).
Tháng 9/2024, Tòa án Trung cấp thành phố Thanh Đảo tuyên phạt Lưu mỗ Hương tù chung thân, con gái bị phạt 16 năm tù.
Một nạn nhân ở thành phố Hàng Châu, bà Lưu Minh, từng mua 500 gram vàng và “ký gửi” tại một cửa hàng China Gold từ năm 2018. Khi cửa hàng đóng cửa, bà gần như mất trắng.
Phải mất nhiều năm khiếu kiện, bà mới nhận lại được tiền gốc cộng lãi 3,73%/năm, thấp hơn nhiều so với mức 6%-9% mà cửa hàng từng hứa.
Vì sao các bà nội trợ dễ sập bẫy?
Các chuyên gia Trung Quốc chỉ ra 3 lý do chính. Trước hết là vì các bà nội trợ vốn có lòng tin sâu sắc vào vàng.
Từ bao đời nay, vàng đã được xem là "của để dành" an toàn nhất, một thứ tài sản không bao giờ mất giá. Khi nghe ai đó nói "mua vàng cứ để đó, không cần lấy", nhiều người cảm thấy yên tâm vì nghĩ rằng ít nhất mình vẫn đang nắm giữ vàng trong tay.
Thêm vào đó là mức lãi suất khó cưỡng. Trong khi lãi suất tiết kiệm ngân hàng ở Trung Quốc chỉ loanh quanh 1,5%-2%/năm thì các cửa hàng vàng rao mức 6%-9%. Chênh lệch quá lớn, đủ để những bà nội trợ có tiền nhàn rỗi phải suy nghĩ.
Nhưng yếu tố khiến họ xuống tiền nhanh nhất lại là cảm giác "có chỗ dựa". Nhiều người ký hợp đồng ngay tại những cửa hàng vàng mang thương hiệu lớn như China Gold hay Shandong Gold.
Họ đâu biết rằng cửa hàng đó có thể chỉ là đại lý nhượng quyền, còn pháp nhân đứng sau hợp đồng là một công ty hoàn toàn khác.
Cơ quan chức năng Trung Quốc khuyến cáo người dân chỉ nên mua vàng qua các kênh chính thức như ngân hàng thương mại, sàn giao dịch vàng Thượng Hải, hoặc các thương hiệu lớn có đầy đủ giấy phép. Tuyệt đối tránh xa bất kỳ lời mời gọi nào có cụm từ “ký gửi vàng”, “vàng sinh lời”, “bảo đảm lãi suất” vì nguy cơ bị gài bẫy là rất cao.
Theo Nhật báo Công nhân, Sơn Tây Tân Văn Võng Báo, Đệ Nhất Tài Kinh Báo