Giảm chi phí, phải kéo giá hàng hóa đi xuống - Thanh Niên

Chính phủ nỗ lực giảm chi phí đầu vào, nhưng điều quan trọng là phải để những chính sách hỗ trợ tích cực này "thẩm thấu" vào mặt bằng giá cả trên thị trường, đặc biệt hàng tiêu dùng thiết yếu trong những tháng cuối năm.

Giá hàng hóa thiết yếu ổn định

Ngày 2.11, ghi nhận tại thị trường TP.HCM cho thấy giá nhiều mặt hàng rau củ sau đợt tăng mạnh đã giảm trở lại và duy trì ở mức thấp trong hơn nửa tháng qua. Trước đó, giá cải ngọt từng tăng từ 45.000 lên 60.000 đồng/kg, cải xanh từ 55.000 lên 70.000 đồng/kg, ngò rí từ 100.000 lên 120.000 đồng/kg. Tuy nhiên, đến cuối tháng 10, đầu tháng 11, giá rau xanh, cải ngọt tại chợ sỉ Bình Điền, Thủ Đức đã giảm còn khoảng 18.000 - 25.000 đồng/kg; bầu, bí, dưa leo dao động 17.000 - 20.000 đồng/kg. Trong khi đó, giá cả nhóm thực phẩm khô tương đối ổn định. Gạo tám Điện Biên, gạo tám Hải Hậu giữ mức 22.000 - 24.000 đồng/kg; gạo nếp cái hoa vàng từ 27.000 - 35.000 đồng/kg. Tại TP.HCM, gạo trắng thường 5% tấm trong chương trình bình ổn có giá khoảng 16.000 đồng/kg, gạo hoa nhài 18.500 - 19.000 đồng/kg.

Đặc biệt, giá heo hơi trong khoảng một tháng qua liên tục giảm, hiện chỉ còn 45.000 - 53.000 đồng/kg tại khu vực miền Nam, thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 70.000 đồng/kg hồi tháng 5. Giá heo mảnh tại chợ đầu mối Hóc Môn cũng giảm từ khoảng 75.000 đồng/kg xuống còn 65.000 đồng/kg trong vòng hai tháng qua. Tại các chợ truyền thống, thịt ba rọi phổ biến ở mức 150.000 - 170.000 đồng/kg, thịt đùi khoảng 95.000 - 100.000 đồng/kg. Một số chủ trại chăn nuôi cho biết giá heo hơi đã giảm khoảng 10.000 - 15.000 đồng/kg trong vài tháng qua, góp phần kéo giá thịt trên thị trường ổn định ở mức thấp.

Giá lương thực, thực phẩm ổn định ngay giai đoạn cao điểm cuối năm giúp các bà nội trợ bớt áp lực trong việc cân đối chi tiêu gia đình. Chị Nguyễn Thị Thu Hòa (ngụ P.Tân Hòa, TP.HCM) nhận xét: Nhờ rau quả, gạo, thịt giảm giá, chi phí đi chợ hằng ngày phần nào dễ chịu hơn so với những tháng trước. "Trước đây, đi chợ chỉ mua vài món cơ bản cũng hết khá nhiều tiền, nhất là rau xanh, nhiều thời điểm tiền rau còn nhiều hơn tiền thịt. Gần đây, giá rau củ giảm, thịt heo cũng rẻ hơn nên việc tính toán bữa ăn cho gia đình đỡ áp lực. Tuy nhiên, các khoản chi tiêu khác như điện, nước, xăng xe vẫn là một khoản mà người nội trợ như tôi phải cân nhắc kỹ. May quá, giờ có giá điện, xăng giảm, chúng tôi cũng đỡ áp lực", chị Hòa chia sẻ.

Đặc biệt với các tiểu thương, hộ kinh doanh, doanh nghiệp..., chi phí đầu vào giảm giúp họ nhẹ gánh hơn. Trao đổi với Thanh Niên, bà Hồng Đặng, chủ cơ sở may mặc tại P.Bảy Hiền (TP.HCM), cho hay từ tháng 9, cước vận tải hàng đi tỉnh tăng hơn 20%, thường nhà xe báo giá dầu tăng. Tuy nhiên trong vòng hơn 1 tuần nay, giá cước đã giảm trở lại nhờ giá xăng dầu giảm. Hàng giao đi Đồng Tháp từ 110.000 đồng/kiện hơn 10 kg, nay về lại 100.000 đồng/kiện; giao đi miền Trung cũng giảm 10.000 đồng/kiện hàng. "Mỗi kiện hàng giảm 5.000 - 10.000 đồng không lớn nhưng nhu cầu gửi hàng đi nhiều lắm, nên chi phí giảm cũng đỡ nhiều. Mấy tháng cuối năm, hàng đóng đi nhiều, nay Chính phủ quyết giảm tiếp thuế, coi như giá xăng dầu ổn định, nhà xe không có cớ tăng giá dịp cuối năm nữa. Tin này làm tôi thấy nhẹ nhõm đôi chút", bà Hồng Đặng chia sẻ.

Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH may mặc Dony, nhận xét chính sách giảm lãi suất cho vay, giảm giá điện lúc này là cực kỳ có ý nghĩa với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh vào mùa cuối năm. "Chi phí tiền điện và xăng dầu giảm sẽ tạo tác động tích cực, giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí sản xuất, cải thiện dòng tiền và có thêm nguồn lực duy trì, mở rộng hoạt động kinh doanh. Tại Dony, chúng tôi đã chủ động triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng, từ thay đổi thiết bị, điều chỉnh phương thức vận hành đến nâng cao ý thức sử dụng điện của người lao động. Nhờ đó, chi phí tiền điện bình quân giảm từ khoảng 70 triệu đồng/tháng xuống còn 45 triệu đồng/tháng, tiết kiệm khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng. Nay nếu các chi phí đầu vào như lãi suất vay, giá điện và xăng dầu tiếp tục được kiểm soát, giảm nữa, doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa giảm giá thành sản phẩm vào mùa mua sắm cuối năm, nâng cao sức cạnh tranh và phục hồi sản xuất", ông Phạm Quang Anh cho biết.

Cần nhìn nhận rõ rằng, việc giảm giá điện, xăng hay các loại thuế, phí chỉ là điều kiện cần để bớt đi gánh nặng chi phí đầu vào cho cộng đồng doanh nghiệp; còn điều kiện đủ để hiện thực hóa mục tiêu giảm giá hàng hóa cho người dân bắt buộc phải là những chương trình kích hoạt, kết nối và can thiệp điều phối sâu sát từ phía nhà nước.

—TS Huỳnh Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành)

Chỉ giảm chi phí chưa chắc giá đã giảm

Đánh giá về tác động của các chính sách giảm giá điện, giá xăng dầu cũng như giảm thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong quý cuối năm, TS Huỳnh Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành) cho rằng việc hạ giá các yếu tố đầu vào chưa thể ngay lập tức làm giảm giá hàng hóa trên thị trường tiêu dùng. Về bản chất, giá cả tăng hay giảm phụ thuộc chặt chẽ vào quan hệ cung - cầu và độ co giãn của cầu theo giá đối với từng nhóm mặt hàng. Đối với hàng hóa thiết yếu, người tiêu dùng vẫn phải chi tiêu cho nhu cầu sinh hoạt hằng ngày dù giá cả biến động. Chính vì tâm lý "đắt mấy cũng phải mua", doanh nghiệp cung ứng thường có xu hướng giữ nguyên mặt bằng giá hoặc tìm cách tăng giá để tối ưu hóa lợi nhuận, thay vì tự nguyện giảm giá theo đà giảm của xăng dầu hay điện năng.

Chính vì thế, TS Huỳnh Thanh Điền nhấn mạnh việc cần có sự điều tiết của nhà nước để các chính sách hỗ trợ chi phí thực sự thẩm thấu vào thị trường. Ví dụ như phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước và các hệ thống bán lẻ quy mô lớn thuộc khu vực công, điển hình như hệ thống Saigon Co.op. Đây có thể là lực lượng nòng cốt, tiên phong triển khai các chương trình bình ổn giá, khuyến mại diện rộng trong dịp mua sắm cao điểm cuối năm. Khi các đơn vị này chủ động giảm giá và tạo mặt bằng cạnh tranh, các cơ sở kinh doanh tư nhân cũng sẽ có thêm áp lực điều chỉnh giá để giữ chân khách hàng. Song song đó, cơ quan quản lý có thể triển khai các chính sách khuyến khích, ưu đãi hoặc vinh danh những doanh nghiệp tích cực tham gia các chương trình giảm giá.

"Cần nhìn nhận rõ rằng, việc giảm giá điện, xăng hay các loại thuế, phí chỉ là điều kiện cần để bớt đi gánh nặng chi phí đầu vào cho cộng đồng doanh nghiệp; còn điều kiện đủ để hiện thực hóa mục tiêu giảm giá hàng hóa cho người dân bắt buộc phải là những chương trình kích hoạt, kết nối và can thiệp điều phối sâu sát từ phía nhà nước", TS Huỳnh Thanh Điền khuyến nghị.

Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Nghiên cứu thương mại và kinh tế quốc tế) cũng cho rằng việc Chính phủ triển khai các giải pháp giảm chi phí đầu vào, ổn định mặt bằng giá và hỗ trợ doanh nghiệp là cần thiết trong bối cảnh sức ép lạm phát vẫn hiện hữu. Tuy nhiên theo chuyên gia này, hiệu quả chính sách không chỉ nằm ở quyết định điều chỉnh mà quan trọng hơn là mức độ lan tỏa, thẩm thấu vào thị trường. Việc giảm lãi suất cho vay, giá điện, giá xăng dầu và các chi phí liên quan cần được truyền dẫn thực chất, trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng, thay vì chỉ dừng lại ở chính sách. Doanh nghiệp cần được tiếp cận vốn với chi phí hợp lý hơn; đồng thời phần chi phí đầu vào được tiết giảm phải từng bước phản ánh vào giá thành sản phẩm, dịch vụ, qua đó tạo điều kiện giảm giá bán và kích thích tiêu dùng.

Ngoài ra, ông Lạng cũng cảnh báo, dù mặt bằng giá cả hiện tại tương đối ổn định nhưng không có nghĩa là giá đã thấp. Thực tế cho thấy, ngay cả khi giá điện và xăng dầu giảm, thậm chí giảm mạnh, giá tô bún ở quán ăn bình dân từng tăng 10.000 đồng hồi tháng 4, tháng 5 vẫn neo ở mức cao. Do đó công tác quản lý, kiểm soát giá cả không được phép lơ là. "Cơ quan chức năng cần theo dõi sát diễn biến cung - cầu, giá nguyên vật liệu, hàng hóa thiết yếu và các yếu tố có khả năng gây biến động giá; kịp thời phát hiện tình trạng lợi dụng chính sách hỗ trợ để tăng giá, giữ giá hoặc không chuyển phần chi phí được giảm vào giá bán. Kiểm soát lạm phát phải được thực hiện thường xuyên, chủ động, tránh tâm lý chủ quan khi các chỉ số giá chưa có biến động lớn", chuyên gia này nhấn mạnh.

Chính sách giảm thuế, phí và các biện pháp hỗ trợ thu nhập cũng cần được triển khai có trọng tâm, hướng đến những nhóm người dân có nhu cầu tiêu dùng nhưng còn hạn chế về khả năng chi trả. Bên cạnh kích cầu, cần thúc đẩy giải ngân đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án đang triển khai để tạo thêm việc làm, thu nhập và đơn hàng cho doanh nghiệp.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Nghiên cứu thương mại và kinh tế quốc tế)

Tổng lực kích cầu cuối năm

Bên cạnh bài toán tháo gỡ chi phí đầu vào, TS Huỳnh Thanh Điền nhận định để nền kinh tế tạo đòn bẩy tăng trưởng và hoàn thành các chỉ tiêu trong những tháng còn lại của năm, cần triển khai giải pháp tổng lực, trong đó tập trung thúc đẩy đầu tư công và kích cầu tiêu dùng nội địa. Theo ông, đầu tư công và tiêu dùng có mối quan hệ chặt chẽ. Gốc rễ của tiêu dùng là người dân phải có việc làm và nguồn thu nhập ổn định. Khi nhà nước đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công vào các công trình hạ tầng trọng điểm, dòng vốn này sẽ lan tỏa, kích thích khu vực đầu tư tư nhân cùng tham gia, qua đó tạo thêm việc làm và thu nhập cho người lao động. Khi có thu nhập, người dân mới có điều kiện gia tăng chi tiêu, góp phần thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhằm kích hoạt sức mua cuối năm, TS Huỳnh Thanh Điền đề xuất đẩy mạnh các chuỗi sự kiện lễ hội, hội chợ thương mại, kết hợp với sự đồng hành của hệ thống ngân hàng trong việc triển khai các gói vay tiêu dùng nhỏ lẻ với lãi suất ưu đãi. Chẳng hạn, có thể xây dựng các gói vay trị giá vài chục triệu đồng mỗi suất để người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn mua sắm trả góp những vật dụng thiết yếu như xe máy, máy tính, điện thoại hay đồ gia dụng. Đây là cách hỗ trợ những người có nhu cầu nhưng chưa đủ khả năng tài chính để mua sắm ngay, đồng thời tạo thêm đầu ra cho doanh nghiệp sản xuất và hệ thống bán lẻ.

Một giải pháp kích cầu khác được TS Huỳnh Thanh Điền đề cập là phát hành phiếu mua hàng (voucher) trị giá 200.000 - 500.000 đồng dành cho công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất. Khoản hỗ trợ ban đầu này có thể tạo động lực để người lao động chi thêm tiền túi, với giá trị mua sắm lớn hơn giá trị phiếu được nhận. Qua đó, chính sách không chỉ hỗ trợ trực tiếp người lao động mà còn góp phần kích thích tiêu dùng, tăng sức mua trên thị trường trong giai đoạn cao điểm cuối năm.

Bên cạnh các giải pháp tín dụng và phiếu mua hàng, việc chủ động khơi thông dòng tiền trong dân thông qua chi trả lương, thưởng sớm cho người lao động cũng là giải pháp thiết thực. Theo TS Huỳnh Thanh Điền, cơ quan nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp có thể vận động, phối hợp đẩy sớm lịch chi trả lương, thưởng hoặc các khoản trợ cấp trước thời điểm mua sắm cao điểm. Khi có tiền sớm hơn, người lao động sẽ chủ động phân bổ tài chính, mua sắm từ trước thay vì dồn nhu cầu vào sát tết, thời điểm hàng hóa thường tăng áp lực lưu thông và logistics. Việc phân bổ nhu cầu mua sắm hợp lý hơn cũng góp phần hạn chế tình trạng tăng giá cục bộ vào thời điểm cận tết.

TS Huỳnh Thanh Điền đề xuất nguồn lực cho các chính sách hỗ trợ này có thể được xã hội hóa thông qua việc vận động cộng đồng doanh nghiệp cùng tham gia, thay vì tạo thêm áp lực cho ngân sách nhà nước. Đối với đầu tư công, cần linh hoạt điều tiết, điều chuyển nguồn vốn từ những dự án đang vướng mắc thủ tục sang các dự án đã hoàn thiện pháp lý, đủ điều kiện triển khai để đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Thực tế tại P.An Lạc (TP.HCM), việc điều chuyển nguồn vốn từ các dự án còn vướng mắc sang những dự án đủ điều kiện đã giúp địa phương tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và được thành phố khen thưởng. "Dòng vốn đầu tư công được giải ngân nhanh sẽ giúp nhà thầu có nguồn thanh toán, từ đó chi trả tiền lương cho công nhân và thanh toán cho các đơn vị cung ứng vật tư. Dòng tiền tiếp tục được luân chuyển trong nền kinh tế, tạo thêm thu nhập và sức mua. Khi việc giải ngân đầu tư công được tăng tốc kết hợp cùng các sự kiện kích cầu tiêu dùng được dồn dập tổ chức, nền kinh tế hoàn toàn có đủ lực để đạt được các mục tiêu tăng trưởng đã đặt ra", TS Huỳnh Thanh Điền nhấn mạnh.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng kiến nghị cần triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ cả phía cung và phía cầu. Trước hết, cần tiếp tục giảm chi phí vốn, chi phí logistics để doanh nghiệp có điều kiện hạ giá thành, tăng sản lượng và đưa hàng hóa ra thị trường với mức giá cạnh tranh. Cùng với đó, cần đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại, khuyến mại, kết nối cung - cầu và kích cầu tiêu dùng nội địa, nhất là đối với các nhóm hàng hóa sản xuất trong nước.

"Các giải pháp phải được thực hiện cùng thời điểm, có sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ, tài khóa, thương mại và quản lý thị trường. Mục tiêu không chỉ là tạo một đợt tăng sức mua ngắn hạn trong mùa mua sắm cuối năm mà còn giúp doanh nghiệp phục hồi sản xuất, lưu thông hàng hóa, cải thiện dòng tiền và tạo đà tăng trưởng cho năm tiếp theo", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.

Chỉ số giá tiêu dùng 10 tháng tăng 4,25%

Tháng 10.2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 0,54% so với tháng trước; tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước và tăng 3,25% so với tháng 12.2025. Bình quân 10 tháng CPI tăng 4,25% so với cùng kỳ năm trước.

Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống: tăng 0,38% trong tháng 10; riêng thực phẩm tăng 0,37%, ăn uống ngoài gia đình tăng 0,55%.
Nhóm giao thông tăng 2,26% so với tháng trước; riêng giá xăng tăng 6,55%.
Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng: tăng 0,45%; giá gas tăng 10,24%, trong khi giá điện sinh hoạt giảm 1,64%.
Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình: tăng 0,65% so với tháng trước.

(Nguồn: Cục Thống kê)