"Chết tiệt, không kịp nữa rồi". Đó là câu nói cuối cùng được ghi lại trong cuộc trao đổi giữa tổ lái chiếc Learjet 60 và kiểm soát viên không lưu, ngay trước khi máy bay chở 9 người lao xuống khu dân cư Greenacres, hạt Palm Beach, bang Florida, trưa 1/11.
Theo bản ghi âm liên lạc hàng không, nữ phi công ban đầu thông báo máy bay gặp nhiễu động ở mức trung bình nhưng tình trạng vẫn trong khả năng kiểm soát. "Máy bay bị đóng băng trong loại nhẹ, có thể xử lý được", phi công báo với Trung tâm Kiểm soát Không lưu Đường bay Miami. Nhiệt độ ngoài trời lúc đó là -47 độ C và có mưa.
Trong hàng không, "băng trong" là lớp băng trong suốt, bám rất chắc và làm thay đổi hình dạng khí động học của cánh máy bay, nguy hiểm hơn nhiều so với băng đục thông thường.
Tình hình xấu đi đột ngột. Máy bay bắt đầu mất độ cao với tốc độ bất thường. Phi công liên tục phát tín hiệu khẩn cấp và thông báo "chúng tôi đang hạ độ cao 2.400 m, Mayday, Mayday, giờ là 3.000 m mỗi phút".
Đoạn hội thoại cuối cùng từ máy bay rơi tại Florida
Đoạn hội thoại cuối cùng trong vụ rơi máy bay tại Florida ngày 1/11. Video: X/HeatedReports
Chỉ tích tắc sau, tốc độ rơi vọt lên gấp đôi. "Chúng tôi đang trong tình trạng vượt quá tốc độ, đã hạ độ cao với tốc độ 6.100 m một phút rồi. Chúng tôi sẽ đâm xuống đất", phi công hét lên.
Kiểm soát viên không lưu lặp lại mã số máy bay N722BD và yêu cầu phi công duy trì liên lạc. Thành viên tổ lái đáp lại rằng máy bay đang hạ độ cao với tốc độ 6.100 m một phút và nghiêng 60 độ. "Chúng tôi bị văng khỏi quỹ đạo rồi", một người trong máy bay nói, ngay trước phi công thông báo mọi nỗ lực đã quá muộn.
Dữ liệu theo dõi của trang web ADS-B Exchange cho thấy máy bay đã giảm độ cao khoảng 8.200 m trong vòng một phút trước khi tín hiệu biến mất. Dữ liệu do NY Post thu thập cho thấy tốc độ rơi có thời điểm lên tới 9.100-9.700 m một phút.
Chiếc Learjet 60 khởi hành từ sân bay quốc tế Austin-Bergstrom, bang Texas, hướng tới Bahamas, chở 9 người. Máy bay đâm xuống gần đường Military Trail, khu vực Greenacres, rồi phát nổ thành quả cầu lửa lớn. Toàn bộ 9 người trên khoang thiệt mạng, theo Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy. Danh tính các nạn nhân và vai trò của họ trên chuyến bay chưa được công bố.
Thống đốc Florida Ron DeSantis mô tả đây là vụ tai nạn "thảm khốc", cho biết máy bay lao xuống giống như một quả tên lửa và tạo hố lớn bên đường. Video từ camera hành trình của các phương tiện cho thấy chiếc phi cơ đột ngột chúi xuống từ trên cao, đâm gần khu dân cư rồi bùng cháy dữ dội.
Hiện trường vụ rơi máy bay tại Florida
Máy bay tư nhân rơi như tên lửa xuống vỉa hè tại Palm Beach, phát nổ tạo ra một hố lớn và máy bay chỉ còn những mảnh vụn. Video: X/AzIntel
Vụ va chạm làm hư hại một căn nhà di động, khiến mặt đường biến dạng và tạo ra một hố sâu. Khói đen dày đặc bao phủ hiện trường. Một nhân chứng kể rằng vụ nổ khiến cả khu vực lập tức mất điện, mùi khói lan ra xung quanh.
Giới chức chưa ghi nhận người dưới mặt đất thiệt mạng hoặc bị thương. Tuy nhiên, khoảng 600 cư dân tại khu nhà di động gần hiện trường phải sơ tán hoặc cần nơi trú ẩn do lối vào khu dân cư bị phong tỏa. Chính quyền hạt Palm Beach cho biết tuyến đường sẽ đóng cửa cho đến khi có thông báo mới.
Chiếc Learjet gặp nạn được đăng ký dưới tên công ty LR60271 LLC tại bang Delaware và được cho là có giá khoảng 2 triệu USD. Đây là vụ tai nạn nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận liên quan đến dòng Learjet 60, theo dữ liệu của Quỹ An toàn Bay.
Đường bay của chiếc Learjet 60 trước khi lao xuống đất. Ảnh: SLCScanner
Steve Arroyo, chuyên gia an toàn hàng không, nhận định hiện tượng đóng băng và nhiễu động có thể là những yếu tố liên quan, thậm chí khiến máy bay mất lực nâng khi đang bay ở độ cao khoảng 10.300 m. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh còn nhiều khả năng cần xem xét và không thể kết luận ở giai đoạn đầu.
Cục Hàng không Liên bang (FAA) và Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) đang phối hợp điều tra. Các điều tra viên dự kiến đến hiện trường trong ngày 1-2/11, với cuộc họp báo dự kiến tổ chức tại Tây Palm Beach ngày 2/11.
NTSB từng cảnh báo băng đóng trên cánh và các bề mặt khác có thể khiến phi công khó kiểm soát đường bay, tốc độ, thậm chí không thể duy trì máy bay ở trạng thái bay bằng. Cơ quan này đã ban hành cảnh báo an toàn về nguy cơ đóng băng khi bay vào tháng 1/2024.
Thanh Danh (Theo Palm Beach Post, NY Post, AP, CNN)