Máy bay Flydubai chở các hành khách trên chuyến bay từ Dubai đến Tel Aviv phải hạ cánh khẩn cấp tại Saudi Arabia - Ảnh: REUTERS
Phản xạ nhạy bén và hành động quyết đoán của cơ trưởng chuyến bay Flydubai hướng tới Israel ngày 30-9 đã kịp ngăn chặn một thảm kịch không tặc. Tuy nhiên, cảm giác nhẹ nhõm ban đầu tại Israel nhanh chóng lắng xuống, nhường chỗ cho lo ngại về lỗ hổng an ninh suýt gây thảm họa.
Theo báo New York Times, giữa những câu hỏi về trách nhiệm của hãng hàng không và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), vụ việc còn phơi bày sự phức tạp, chồng chéo trong việc giám sát hàng không nước ngoài của Israel - điều từng bị chính các cơ quan chức năng nước này cảnh báo.
Ngày 3-10, một quan chức UAE xác nhận viên cơ phó người Oman Hamam al-Hammami đã dùng rìu cứu nạn khẩn cấp tấn công cơ trưởng để chiếm quyền kiểm soát máy bay. Hai nguồn thân cận với vụ việc tiết lộ ông từng bị an ninh Oman theo dõi vì tiếp nhận tư tưởng Hồi giáo cực đoan.
Thông tin này lập tức dấy lên làn sóng chất vấn tại Israel về việc vì sao ông được lái chuyến bay của Flydubai.
Nhật báo Israel Yediot Ahronot ngày 4-10 nhận định phi công Oman đã "bay lọt qua radar an ninh của Israel", còn nhiều hãng tin khác gọi đây là "thất bại bẽ bàng".
Cùng ngày, các cơ quan Chính phủ Israel đổ lỗi lẫn nhau về quy trình thẩm tra lý lịch lỏng lẻo.
Luật pháp Israel yêu cầu các hãng bay nước ngoài gửi danh sách hành khách và phi hành đoàn tối thiểu 48 giờ trước giờ bay cho bộ phận chuyên trách thuộc Cơ quan Thuế vụ (Bộ Tài chính).
Sau bước tiếp nhận này, trách nhiệm an ninh dường như bị phân mảnh giữa Bộ Giao thông Vận tải, Cơ quan tình báo Mossad, Cơ quan an ninh nội địa và nhiều đơn vị khác.
Năm 2024, Cơ quan Kiểm toán nhà nước Israel từng chỉ trích cơ chế phân định trách nhiệm về an ninh hàng không dân dụng quốc tế còn phân mảnh, rối rắm, đồng thời hối thúc chính phủ xây dựng chính sách quy trách nhiệm rõ ràng.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Miri Regev, đồng minh thân cận của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, phủ nhận trách nhiệm.
Trả lời Đài truyền hình Kan ngày 3-10, bà khẳng định bộ không nhận được danh sách hành khách, phi hành đoàn và nhấn mạnh Mossad mới chịu trách nhiệm an ninh với các hãng nước ngoài.
Cơ quan Thuế vụ xác nhận đã nhận danh sách hành khách, tổ bay Flydubai, song việc Bộ Giao thông Vận tải có tiếp nhận hay sử dụng dữ liệu đó hay không thì cần hỏi trực tiếp bộ này.
Đáp lại, Bộ Giao thông Vận tải nêu rõ quy trình hiện hành không bao gồm việc rà soát danh tính thành viên tổ bay, đồng thời cho rằng toàn bộ tổ bay phải có thị thực mới được nhập cảnh, còn hộ chiếu Oman đáng lẽ đã kích hoạt cảnh báo ngay từ khâu làm thủ tục.
Song bộ này thừa nhận "các quy trình hiện nay chưa tính đến mối đe dọa xuất phát từ chính phi công". Văn phòng Thủ tướng, cơ quan quản lý Mossad, chưa đưa bình luận.
Từ vụ Flydubai: Dữ liệu số giúp bảo đảm an ninh hàng không thế nào?Vụ Flydubai còn nhiều tình tiết phải chờ kết luận điều tra. Nhưng câu hỏi mà nó đặt ra đã khá rõ: khi con người có thể chuyển hãng, chuyển quốc gia, những thông tin thực sự liên quan đến an ninh có được kết nối đủ sớm không?