Liên hoan diễn ra từ ngày 18-26/9 tại Hà Nội và từ ngày 18-25/9 tại Thành phố Hồ Chí Minh, quy tụ các tác phẩm tài liệu của Việt Nam và 9 quốc gia châu Âu.
Điểm mới của Liên hoan năm nay là sự tham gia lần đầu của Na Uy, nâng số quốc gia và phái đoàn châu Âu tham dự lên 9. Cùng góp mặt với Na Uy là các thành viên đã đồng hành qua nhiều kỳ Liên hoan gồm: Áo, Italia, Tây Ban Nha, Vương quốc Anh, Thụy Điển, Pháp, Phần Lan và Bỉ (Vùng Wallonie-Bruxelles).
Theo Ban tổ chức, chương trình chiếu phim chính gồm 20 tác phẩm, trong đó có 9 phim Việt Nam do Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương sản xuất và 11 phim quốc tế đến từ 9 quốc gia châu Âu.
Ngoài chương trình chính, 5 tác phẩm của các nhà làm phim độc lập Việt Nam được giới thiệu trong khuôn khổ Liên hoan. Nhiều phim từng được trao giải tại các liên hoan phim trong nước và quốc tế.
Điểm đáng chú ý trong cách tổ chức năm nay là các suất chiếu lúc 19 giờ hằng ngày được xây dựng theo hình thức một phim Việt Nam đi cùng một phim châu Âu. Hai tác phẩm có thể khác nhau về đề tài, ngôn ngữ điện ảnh và bối cảnh văn hóa, song cùng đặt con người, đời sống và những vấn đề đương đại vào trung tâm. Cách sắp xếp này tạo điều kiện để khán giả tự tìm thấy những điểm tương đồng, khác biệt giữa các câu chuyện được kể trên màn ảnh.
Các tác phẩm tham dự đề cập nhiều vấn đề của đời sống. Khán giả có thể gặp chân dung Giáo sư Toán học Hoàng Xuân Sính, nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị, nhà văn Thụy Điển Sara Lidman, theo dõi cuộc chiến dập lửa tại Nhà thờ Đức Bà Paris, tìm hiểu câu chuyện bảo tồn di sản sông Hoài, rừng ngập mặn Cần Giờ hay nghề làm giấy dó truyền thống.
Ở mảng phim độc lập (indie film) Việt Nam, các tác giả lựa chọn những đề tài ít xuất hiện trên màn ảnh rộng, từ cuộc sống của người bạch tạng, nghề cải táng đến sân khấu Tuồng và ước mơ âm nhạc của hai anh em song sinh khiếm thị. Những câu chuyện nhỏ, nhân vật cụ thể được đặt trong những vấn đề rộng hơn về văn hóa, xã hội và thân phận con người.
Một điểm nhấn khác của Liên hoan năm nay là sự xuất hiện của những tác giả rất trẻ. Ba học sinh Trường trung học phổ thông Việt-Đức, Hà Nội gồm Nguyễn Thảo Linh lớp 12A5, Lê Mai Phương lớp 12A6 và Nguyễn Hà Anh lớp 10A3 tham dự với bộ phim “Mạc Hậu” khắc họa cuộc sống của những nghệ sĩ Tuồng phía sau ánh đèn sân khấu.
Đây là lần đầu tiên sau 15 năm có tác phẩm của học sinh phổ thông tham dự cho thấy phim tài liệu đang có thêm những cách tiếp cận mới, khi người trẻ trực tiếp quan sát, ghi lại và kể những câu chuyện về văn hóa, con người chung quanh mình.
Chia sẻ tại cuộc gặp gỡ báo chí, Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương cho biết, sau 15 kỳ tổ chức, Liên hoan đã giới thiệu hàng trăm tác phẩm của Việt Nam và các nước châu Âu. Nhiều bộ phim trong số đó giành giải thưởng tại các liên hoan phim trong nước và quốc tế.
Lượng khán giả tìm đến phim tài liệu có xu hướng tăng, trong đó đáng chú ý là sự quan tâm của khán giả trẻ. Qua khảo sát của Hãng phim trong quá trình tổ chức các kỳ Liên hoan, nhu cầu của công chúng đang hướng tới những câu chuyện gần gũi, chân thực với đời sống.
“Khán giả của phim tài liệu ngày càng đông, đặc biệt có nhiều khán giả trẻ. Họ đang tìm đến với phim tài liệu. Đây là tín hiệu tích cực đối với các nhà làm phim, bởi phim tài liệu vốn được xem là thể loại tương đối kén khán giả”, Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Quang Tùng nói.
Năm nay, chủ nhà Việt Nam có 14 tác phẩm được giới thiệu, gồm 9 phim của Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương và 5 phim của các tác giả độc lập. Việc dành riêng không gian cho phim độc lập tiếp tục được Ban tổ chức duy trì nhằm tạo thêm cơ hội cho những cách kể và góc nhìn khác về đời sống.
Theo ông Nguyễn Quang Tuấn, Chủ tịch Công ty Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, Liên hoan đã trở thành hoạt động giao lưu điện ảnh được duy trì thường niên giữa Việt Nam và các nước châu Âu. Các tác phẩm tham dự, dù khác biệt về cách thể hiện, đều hướng tới việc phản ánh hiện thực và khám phá những câu chuyện về con người.
Năm nay, Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam đảm nhận vai trò Chủ tịch EUNIC-Việt Nam, hỗ trợ điều phối quốc tế cho Liên hoan. Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương là đơn vị tổ chức, trong khi EUNIC phối hợp tuyển chọn và gửi phim của các nước châu Âu tham dự.
Theo lịch, bộ phim “Giáo sư Hoàng Xuân Sính” của đạo diễn Đỗ Thị Huyền Trang được chọn trình chiếu mở màn vào 19 giờ ngày 18/9 tại Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương ở Hà Nội và rạp DCINE Bến Thành tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Tại Hà Nội, các chương trình chiếu phim diễn ra tại rạp chiếu phim Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, số 465 Hoàng Hoa Thám, phường Ngọc Hà. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, địa điểm tổ chức là DCINE Bến Thành, số 6 Mạc Đĩnh Chi, phường Sài Gòn.
Liên hoan mở cửa tự do, miễn phí vé vào cửa. Thông qua những câu chuyện được kể bằng ngôn ngữ tài liệu, công chúng có cơ hội nhìn lại những vấn đề gần gũi của đời sống Việt Nam, đồng thời tiếp cận những lát cắt xã hội và văn hóa của các quốc gia châu Âu.
HOÀI THU