Từ vùng đất xã Phù Mỹ Đông - nơi nổi tiếng với những quả bí đao nặng tới 60kg, giống bí đặc trưng này đã vượt biển 'bén duyên' nơi xã đảo duy nhất ở tỉnh Gia Lai. Long Châu đến Côn Đảo: Nối mạch tri ân, chăm sóc sức khỏe nơi đảo xa Sống xanh trên đảo thượng lưu - đặc quyền của cư dân Vinhomes Royal ...
Nằm cách phố biển Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai khoảng 24km về phía Đông, xã đảo Nhơn Châu (hay còn gọi là Cù Lao Xanh), một hòn đảo xinh đẹp với vẻ hoang sơ, mộc mạc hiếm có, là điểm đến hấp dẫn của du khách.
Địa hình Nhơn Châu phần lớn là đồi núi đá, đất sản xuất ít, nhiều khu vực là đất cát nghèo dinh dưỡng. Đảo không có sông, suối tự nhiên, nguồn nước phục vụ sản xuất chủ yếu dựa vào nước mưa và các công trình trữ nước. Cùng với đó là gió mạnh, hơi mặn từ biển và thời tiết khắc nghiệt khiến cây trồng khó sinh trưởng.
Chính vì vậy, sinh kế của người dân Nhơn Châu từ nhiều năm qua chủ yếu dựa vào khai thác, nuôi trồng thủy sản và phát triển du lịch.
Xã đảo Nhơn Châu, hay còn gọi là Cù Lao Xanh.
Để gieo trồng và tạo ra nông sản trên hòn đảo này lại là câu chuyện không dễ dàng. Nhưng một điều đặc biệt vào tháng 4/2026 vừa qua, xã đảo Nhơn Châu đã đưa giống bí đao từ vùng đất Phù Mỹ Đông - nơi nổi tiếng với những quả bí nặng 40 - 60kg, cá biệt gần 70kg ra trồng thử nghiệm trên đảo.
Giữa điều kiện nắng gió khắc nghiệt, cây bí vẫn bén rễ, sinh trưởng và cho những trái đầu tiên.
Giống bí đao "khổng lồ" được trồng ở vùng đất xã Phù Mỹ Đông.
Trên diện tích khoảng 100m², vốn là đất ruộng lúa nhưng bị bồi lấp theo thời gian, địa phương đã cải tạo lại mặt bằng để trồng thử giống bí đao từ xã Phù Mỹ Đông.
Đại úy Nguyễn Văn Khứ - Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Nhơn Châu cho biết: Lứa đầu tiên trồng được 6 gốc, thu khoảng 15 trái, trọng lượng trung bình 25 - 30kg mỗi trái. Hiện đang tiếp tục chăm sóc để theo dõi khả năng sinh trưởng và thích nghi của cây trong điều kiện trên đảo.
Giống bí đao "khổng lồ" sinh trưởng tốt và cho trái ở xã đảo Nhơn Châu.
Theo ông Dương Hiệp Hưng - Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu, dù phải sinh trưởng trong điều kiện đặc thù của xã đảo, cây bí vẫn phát triển và cho quả. Tuy kích thước trái chưa bằng bí trồng ở vùng đất xã Phù Mỹ Đông, nhưng việc giống cây này thích nghi và cho quả trên đảo đã là tín hiệu đáng mừng.
Nếu cây tiếp tục phát triển ổn định, cho năng suất và chất lượng tốt, xã Nhơn Châu sẽ nghiên cứu nhân rộng mô hình, hỗ trợ giống để người dân mở rộng diện tích. Không chỉ bổ sung thêm một loại nông sản, những quả bí nặng hàng chục ký còn được kỳ vọng trở thành sản phẩm đặc trưng cho du lịch xã này.
Cách phố biển Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai khoảng 24km về phía Đông, xã đảo Nhơn Châu, còn gọi là Cù Lao Xanh, vẫn giữ vẻ đẹp hoang sơ, mộc mạc và cuốn hút du khách. Nơi đây nổi bật với biển xanh, cảnh quan tự nhiên, đời sống đảo đặc trưng, nhưng cũng đối mặt nhiều trở ngại trong sản xuất nông nghiệp. Giữa vùng đất khắc nghiệt ấy, giống bí đao có thể cho quả nặng hàng chục kilogram đang mở ra một hướng thử nghiệm đầy bất ngờ.
Phần lớn địa hình Nhơn Châu là đồi núi đá, trong khi diện tích đất sản xuất hạn chế, nhiều khu vực lại là đất cát nghèo dinh dưỡng. Trên đảo không có sông, suối tự nhiên, nên nguồn nước phục vụ canh tác chủ yếu dựa vào nước mưa cùng các công trình trữ nước. Gió mạnh, hơi mặn từ biển và thời tiết thất thường khiến việc gieo trồng, chăm sóc cây cối trở thành công việc nhiều thử thách.
Từ nhiều năm qua, sinh kế người dân Nhơn Châu chủ yếu gắn với khai thác, nuôi trồng thủy sản và phát triển du lịch, thay vì sản xuất nông nghiệp quy mô lớn. Vì vậy, mỗi loại cây có khả năng sống được, sinh trưởng ổn định trên đảo đều mang ý nghĩa đáng kể đối với địa phương. Tháng 4/2026, Nhơn Châu bắt đầu đưa giống bí đao từ vùng đất Phù Mỹ Đông ra trồng thử nghiệm trong điều kiện nắng gió đặc thù.
Phù Mỹ Đông được biết đến với những quả bí đao lớn, thường nặng 40 đến 60kg, cá biệt có quả gần 70kg, tạo nên nét riêng cho vùng trồng. Lần này, giống bí đặc biệt ấy được kỳ vọng thích nghi với môi trường đảo, nơi đất đai, nguồn nước và thời tiết đều khác biệt rõ rệt. Những luống bí đầu tiên vì thế không chỉ là một mô hình canh tác, mà còn là phép thử đối với khả năng mở rộng nông nghiệp tại Nhơn Châu.
Diện tích thử nghiệm rộng khoảng 100m², vốn là ruộng lúa nhưng đã bị bồi lấp theo thời gian, sau đó được địa phương cải tạo mặt bằng. Lứa đầu tiên có sáu gốc bí, cho khoảng 15 trái, với trọng lượng trung bình mỗi trái dao động từ 25 đến 30kg. Đại úy Nguyễn Văn Khứ, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Nhơn Châu, cho biết cây hiện tiếp tục được chăm sóc để theo dõi quá trình phát triển.
Kết quả bước đầu cho thấy những cây bí không chỉ bén rễ mà còn sinh trưởng và cho trái giữa môi trường nhiều nắng, gió cùng hơi mặn. Dù kích thước chưa thể sánh với bí được trồng tại vùng đất Phù Mỹ Đông, số quả thu hoạch vẫn tạo tín hiệu tích cực cho địa phương. Khả năng cây ra quả trên đảo cho thấy giống bí này có thể thích nghi nhất định với điều kiện sản xuất vốn được xem là không thuận lợi.
Theo ông Dương Hiệp Hưng, Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu, việc cây bí phát triển và cho quả trong điều kiện đặc thù là kết quả đáng mừng. Địa phương sẽ tiếp tục theo dõi sức sinh trưởng, năng suất và chất lượng trái trước khi đưa ra quyết định về hướng nhân rộng. Nếu mô hình ổn định, xã dự kiến nghiên cứu hỗ trợ giống, tạo điều kiện để người dân mở rộng diện tích trồng.
Những quả bí nặng hàng chục kilogram có thể bổ sung một nông sản mới cho xã đảo, nơi sản xuất còn phụ thuộc lớn vào tự nhiên và nguồn nước hạn chế. Xa hơn, bí đao “khổng lồ” còn được kỳ vọng trở thành sản phẩm đặc trưng, góp thêm điểm nhấn cho hành trình khám phá Cù Lao Xanh. Theo Tiền Phong, từ một thử nghiệm nhỏ, mô hình này đang được người dân và địa phương chờ đợi với kỳ vọng biến khó khăn thành lợi thế riêng.
