Hơn 450.000 tỷ đồng chờ tăng tốc
Theo Bộ Tài chính, đến hết ngày 24/9, cả nước giải ngân 567.776,1 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 55,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Tổng kế hoạch được giao là 1.022.607 tỷ đồng, trong đó còn 19.761,6 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương chưa được phân bổ chi tiết.
Khoảng cách giữa các bộ, ngành, địa phương vẫn khá lớn. Có 8 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung trở lên. Hà Nội giải ngân 101.600 tỷ đồng, TPHCM 89.500 tỷ đồng, Hải Phòng 25.100 tỷ đồng, Tây Ninh 20.700 tỷ đồng, Hưng Yên 20.800 tỷ đồng và Đồng Nai 17.500 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, 25 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân. Một số đơn vị có tỷ lệ dưới 20% như: Bộ Xây dựng 14%, Bộ Khoa học và Công nghệ 6,2%; Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và Bộ Dân tộc và Tôn giáo chưa giải ngân.
Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân chậm giải ngân vẫn tập trung ở việc một số dự án khởi công mới chưa hoàn tất thủ tục đầu tư, vốn mới bổ sung đang hoàn thiện thủ tục, cùng các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và tổ chức thực hiện.
Trước sức ép này, cách điều hành đang được đẩy xuống sát từng dự án. Tại Quảng Trị, tỉnh yêu cầu các đơn vị phấn đấu đạt tối thiểu 55% kế hoạch vốn đến ngày 15/10 và 65% đến ngày 30/10, đồng thời phân công lãnh đạo phụ trách từng dự án, gắn kết quả giải ngân với đánh giá cán bộ.
Tại Đắk Lắk, các tổ công tác do lãnh đạo UBND tỉnh phụ trách tiếp tục theo dõi từng dự án, nhà thầu và tiến độ theo tuần. Các chủ đầu tư phải đăng ký kế hoạch giải ngân cụ thể để phục vụ công tác theo dõi, điều hành.
Với các dự án giao thông trọng điểm, Bộ Xây dựng yêu cầu kiểm điểm tiến độ theo từng dự án, ban quản lý dự án; lập kế hoạch thi công, giải ngân theo tuần và xác định rõ các điểm nghẽn ảnh hưởng đến tiến độ.
Chấm KPI, nhưng không chỉ chạy theo con số
Từ tháng 10, kết quả giải ngân sẽ được đánh giá chính thức bằng phương án chấm điểm theo Quyết định 1129/QĐ-TTg.
Bộ Tài chính đã xây dựng hệ thống dữ liệu và hướng dẫn các bộ, cơ quan trung ương, địa phương thực hiện. Các kỳ tháng 7, 8 và 9 được triển khai thử nghiệm; từ tháng 10 áp dụng chính thức. Hằng tháng, các đơn vị phải đăng ký mức giải ngân trên cơ sở tiến độ từng dự án và khả năng thực hiện thực tế. Riêng tiêu chí hoàn thành số vốn đăng ký giải ngân trong tháng có điểm tối đa 45 điểm.
Việc chấm điểm được kỳ vọng giúp chuyển từ cách theo dõi kết quả mang tính tổng hợp sang cập nhật thường xuyên, qua đó nhận diện sớm đơn vị, dự án chậm và nguyên nhân để có biện pháp xử lý.
Từ tháng 10, KPI sẽ tạo thêm một thước đo thường xuyên đối với tiến độ giải ngân. Tuy nhiên, theo chuyên gia, với đầu tư công, giá trị của đồng vốn không chỉ nằm ở số tiền đã chi, mà ở khối lượng công việc được hoàn thành, chất lượng công trình và hiệu quả kinh tế - xã hội mà dự án tạo ra.
Ông Bùi Minh Giáp - chuyên gia kinh tế của ADB tại Việt Nam - cho rằng, các dự án đầu tư công cần có tiêu chí rõ ràng, tập trung nguồn lực vào những công trình có tính dẫn dắt, tạo tác động lan tỏa tới doanh nghiệp và các khu vực khác của nền kinh tế, qua đó thúc đẩy đầu tư tư nhân.
Theo ADB, đầu tư công tiếp tục là một động lực quan trọng của tăng trưởng. Việc đẩy nhanh triển khai các dự án trong những tháng cuối năm được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ ngành xây dựng và nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở tốc độ giải ngân mà còn ở chất lượng và hiệu quả của từng dự án.