Mong còn được đến nhiều lần
Một buổi chiều tại tiệm truyện trà Lorn Collection (Hà Nội) trôi qua thật chậm trong tiếng lật trang khe khẽ. Trên những chiếc bàn gỗ, mỗi em nhỏ tự chọn cho mình một cuốn sách rồi say sưa đọc. Có em ngồi cuộn mình trong góc nhỏ, có em rủ bạn thầm thì bàn về một nhân vật quen thuộc, cũng có những đứa trẻ ngồi sát bên cha mẹ, mỗi người một cuốn trên tay.
Với kho sách và truyện tranh gần 5 tấn, dù mới mở cửa chưa lâu, Lorn Collection đã trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều em. “Ở đây có hàng trăm bộ truyện và rất nhiều đầu sách nên con thấy rất vui. Có nhiều truyện mà con yêu thích. Con mong sau này sẽ được đến đây nhiều lần để đọc hết tất cả những cuốn truyện này”, em Bùi Minh Quân, xã Hoài Đức, Hà Nội chia sẻ.
Với nhiều phụ huynh, đó cũng là lý do họ đưa con đến đây. “Hai mẹ con mỗi người chọn một cuốn rồi cùng nhau đọc. Nếu ở nhà, các con rất dễ sa đà vào tivi hay điện thoại. Vì thế, những không gian thế này thật sự cần thiết để kéo con lại gần hơn với văn hóa đọc”, chị Hoàng Ngọc Bích (phường Thanh Xuân, Hà Nội) tâm sự.
Hành trình từ tấm lòng người mẹ
Đằng sau tiệm truyện trà là câu chuyện đầy cảm xúc về tình yêu sách của chị Nguyễn Thị An. Bén duyên với những trang sách từ năm 15 tuổi, chị bắt đầu tích lũy và lưu giữ hàng trăm bộ truyện. Thế nhưng, bước ngoặt lớn nhất chỉ đến khi chị trở thành mẹ của một đứa trẻ chậm nói và giảm chú ý. Trong hành trình kiên nhẫn đồng hành cùng con, chị An nhận ra sức mạnh chữa lành kỳ diệu của những trang sách. “Là một người mẹ có con gặp trắc trở về tâm lý, nhờ sách mà con trở nên kiên nhẫn hơn, bình tĩnh hơn và sáng tạo hơn. Từ đó, tôi thấu hiểu sâu sắc tầm quan trọng của truyện tranh và sách đối với tuổi thơ của trẻ”, chị An chia sẻ.
Từ tình yêu dành cho con, khát vọng ấy lớn dần thành mong muốn sẻ chia. Chị muốn tạo ra một mái nhà chung để những đứa trẻ có thể tìm đến, hòa mình vào trang giấy và quên đi những chiếc điện thoại thông minh. Niềm tin ấy được thắp sáng mỗi ngày khi chứng kiến các gương mặt thơ ngây say sưa lật giở từng trang truyện. “Khi thấy các em nhỏ đến đây, hòa mình vào sách và không còn đòi hỏi điện thoại, tôi tin mình đã đi đúng hướng”, chị bộc bạch.
Biến việc đọc thành một nhịp sống
Bên cạnh các tiệm sách mở ra không gian tĩnh lặng để khởi đầu, những mô hình cộng đồng lại khéo léo đưa việc đọc hòa quyện vào từng nhịp sống thường ngày. Hơn một thập kỷ qua, Câu lạc bộ Đọc sách cùng con do TS Nguyễn Thụy Anh sáng lập vẫn bền bỉ theo đuổi triết lý ấy.
Tại đây, trang sách chưa bao giờ bị giới hạn bởi những con chữ khô khan. Trẻ được trò chuyện về nhân vật, viết, vẽ, làm thủ công, chia sẻ cảm xúc và học cách lắng nghe người khác. Những hoạt động tưởng như nằm ngoài việc đọc lại trở thành cầu nối để trẻ tìm thấy niềm vui trong sách. “Thứ Bảy, Chủ nhật nào các bạn trẻ cũng biết rằng câu lạc bộ chắc chắn sẽ có những hoạt động dành cho mình: Vẽ, làm thủ công, thậm chí là nấu ăn, pha chế nước uống. Tất cả những hoạt động đó đều nhằm hỗ trợ, tạo niềm vui cho việc đọc sách”, TS Nguyễn Thụy Anh đúc kết.
Theo chị, việc hình thành văn hóa đọc không thể chỉ dừng ở lời kêu gọi trẻ đọc nhiều hơn. Điều quan trọng là giúp mỗi người tìm được phương pháp đọc phù hợp và để sách có vị trí trong đời sống gia đình, nhà trường. “Câu lạc bộ sau hơn 10 năm, vẫn cho rằng mình có một sứ mệnh là chia sẻ phương pháp đọc cho mỗi cá nhân, xây dựng văn hóa đọc cho gia đình, nhà trường và xã hội”, chị nói.
Cách làm này cũng cho thấy một điều: Trẻ em không nhất thiết phải được thuyết phục bằng những bài học khô cứng để đến với sách. Một câu chuyện hay, một hoạt động thú vị hay đơn giản là một người lớn cùng ngồi đọc bên cạnh cũng có thể trở thành điểm khởi đầu.
Gieo hạt từ tuổi thơ
Giữa bức tranh chung khi trung bình mỗi người Việt Nam đọc chưa tới 4 cuốn sách mỗi năm, thấp hơn đáng kể so nhiều quốc gia trong khu vực, Thủ tướng Chính phủ đã đặt mục tiêu đến năm 2030, mỗi người Việt Nam đọc trung bình 7-8 cuốn sách mỗi năm. Để khoảng cách ấy thu hẹp, nền móng vững chắc nhất cần được xây đắp từ tuổi thơ. Nhà văn Lê Phương Liên cho rằng, trẻ em cần được sống trong một môi trường có sách và được đọc sách mỗi ngày. Quan trọng hơn, trẻ cần hình thành khả năng tự tìm đến sách thay vì chỉ đọc khi được yêu cầu. “Chỉ khi các em có ý thức tự giác đến với việc đọc, thì khi trưởng thành mới có khả năng tự học, tự tìm hiểu và tự giải quyết vấn đề”, nhà văn nói.
Từ một tiệm truyện trà cho đến câu lạc bộ hoạt động qua hơn một thập kỷ, mọi mô hình đều hướng về một đích đến chung là đưa sách trở lại gần hơn với đời sống của trẻ thơ. Những đứa trẻ dành trọn buổi chiều mùa hè chìm đắm trong từng trang viết thay vì dán mắt vào màn hình, những người mẹ lặng lẽ ngồi bên con, cùng chia sẻ thế giới diệu kỳ của những trang giấy. Tại không gian ấy, mỗi câu chuyện trở thành nguồn cảm hứng sống động để các em thỏa sức vẽ vời, viết lách, trò chuyện và thắp lên muôn vàn câu hỏi ngây thơ về thế giới.
Những chuyển biến ấy dẫu âm thầm và chậm rãi nhưng đủ sức bồi đắp nền tảng cho một văn hóa đọc bền vững vốn cần nhiều thời gian để hình thành. Sự tò mò tự nhiên dẫn lối trẻ bước vào thế giới trang sách, nuôi dưỡng thấu hiểu qua từng cốt truyện, thúc đẩy suy ngẫm và khơi gợi khao khát tự mình khám phá thêm những tác phẩm mới. Đó chính là thời điểm tình yêu tri thức bén rễ sâu bền trong tâm hồn thơ trẻ.
Những góc đọc nhỏ bé ấy đang từng ngày gieo mầm cho một xã hội học tập tương lai, bắt đầu từ niềm vui giản dị bên trang sách của mỗi đứa trẻ hôm nay.
PHƯƠNG LINH