VietnamNet • 25/09/2026 11:18

Hà Nội chuyển từ chống ngập cục bộ sang quản lý toàn lưu vực

Thay vì xử lý riêng từng tuyến đê, kênh hay địa phương, Hà Nội nghiên cứu đồng bộ lưu vực sông Bùi, sông Tích và sông Đáy để giải quyết tình trạng ngập ở phía Tây.

Tình trạng ngập tại khu vực phía Tây Hà Nội cho thấy một bài toán khác với ngập úng trong nội đô. Mưa đã kết thúc nhiều ngày nhưng tại đường gom Đại lộ Thăng Long, Hạ Bằng, Hòa Lạc, một số điểm vẫn ngập sâu, có thời điểm phải phân luồng giao thông.

Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, tình trạng ngập kéo dài tại khu vực này không còn đơn thuần do mưa. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến mực nước sông Tích, sông Bùi dâng cao cùng lượng nước từ khu vực Hòa Bình, Phú Thọ đổ về.

ảnh 1.jpg — Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng

Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải xem xét lại toàn bộ hệ thống tiêu thoát nước phía Tây. Thay vì khắc phục riêng tại từng điểm ngập hoặc đầu tư rời rạc theo địa giới hành chính, Hà Nội xác định cần nghiên cứu tổng thể lưu vực sông Bùi, sông Tích và sông Đáy, từ nguồn nước, hướng dòng chảy đến khả năng điều tiết của hồ chứa, trạm bơm và hệ thống đê.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, khu vực lưu vực sông Bùi, sông Tích còn những hạn chế về hệ thống đê điều, thủy lợi, trong khi mưa lũ diễn biến ngày càng phức tạp.

Các tuyến đê bao hữu Tích có cao trình khoảng 8m. Khi mực nước tại cống Vĩnh Phúc vượt 8m, tương ứng báo động III, nước có thể tràn đê. Đê bao hữu Bùi có cao trình khoảng 7m và có nguy cơ bị tràn khi mực nước tại Yên Duyệt đạt mức tương đương.

Trong đợt mưa lũ năm 2026, mưa kéo dài hơn 4 ngày khiến mực nước trên nhiều sông cùng dâng cao. Sông Tích tại Kim Quan đạt đỉnh 9,12m; sông Bùi tại Yên Duyệt trên 7,8m; sông Đáy tại Ba Thá khoảng 7,2m và sông Mỹ Hà khoảng 6,1m. Mực nước vượt cao trình tại nhiều tuyến bờ bao, dẫn đến tình trạng tràn bờ.

Tại Xuân Mai, nguyên nhân ngập còn liên quan đến vị trí giao nhau của các dòng chảy. Nước từ sông Bùi, khu vực Lương Sơn, Hòa Bình trước đây, đổ về; trong khi nước sông Tích từ Ba Vì, Sơn Tây, Quốc Oai chảy xuống. Hai dòng sông gặp nhau ở khu vực đầu Xuân Mai, làm tăng áp lực lên hệ thống tiêu thoát nước.

Địa phương này là 1 trong 6 xã thuộc khu vực huyện Chương Mỹ cũ chịu ảnh hưởng của đợt ngập vừa qua. Trong đó, Xuân Mai, Quảng Bị và Trần Phú là 3 xã bị ảnh hưởng nặng.

Xây dựng giải pháp đồng bộ cho phía Tây Hà Nội

Từ tình hình mưa lũ vừa qua, Hà Nội đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch cao độ và thủy văn khu vực phía Tây trên cơ sở số liệu về địa hình, lượng mưa và diễn biến qua nhiều năm.

Việc nghiên cứu sẽ kết nối ba tuyến sông Bùi, sông Tích và sông Đáy, đồng thời thống nhất dữ liệu về thủy văn, địa hình, địa mạo, hướng dòng chảy và cao trình đê. Các đề xuất đầu tư đê, kè, kênh, hồ chứa và trạm bơm của từng địa phương sẽ được xem xét trong tổng thể toàn lưu vực.

ảnh 2.jpg — Đường gom đại lộ Thăng Long khu vực Hoà Lạc bị ngập liên quan đến mực nước sông Tích, sông Bùi dâng cao, cùng lượng lũ từ khu vực Hòa Bình, Phú Thọ đổ về.

Khu vực phía Tây được xác định là một trong những trục phát triển của Thủ đô. Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, nếu không xử lý căn cơ tình trạng ngập úng, việc triển khai không gian ngầm, đường sắt đô thị và các công trình hạ tầng tại khu vực này sẽ gặp khó khăn.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu Phó Chủ tịch UBND TP Bùi Duy Cường phối hợp chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng cùng các đơn vị liên quan nghiên cứu, tổng hợp tài liệu; đồng thời huy động các viện nghiên cứu trung ương tham gia xây dựng đề án tổng thể.

Thành phố cũng tính đến cơ chế phối hợp liên vùng với những địa phương liên quan đến lưu vực sông Đáy. Đây là nội dung cần thiết bởi nguồn nước gây áp lực cho phía Tây Hà Nội không chỉ phát sinh trong phạm vi thành phố.

Trước mắt, các đơn vị được yêu cầu phối hợp vận hành hồ chứa, trạm bơm và hệ thống sông. Khi có dự báo mưa lớn, việc tiêu, xả nước cần được thực hiện từ trước để tăng dung tích phòng lũ. Các đơn vị quản lý phải nâng cao năng lực dự báo, xác định thứ tự ưu tiên và thời điểm xả nước phù hợp với diễn biến thời tiết.

Hà Nội cũng sẽ đẩy mạnh nạo vét các dòng sông nhằm tăng khả năng tiêu thoát và dung tích dòng chảy, qua đó hạn chế áp lực nâng cao cao trình đê. Cùng với đó là tiếp tục nghiên cứu cải tạo hồ Văn Sơn và nâng năng lực trạm bơm Đầm Mới.

Về lâu dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất khảo sát các khu vực miền núi để xác định vị trí xây dựng hồ chứa quy mô lớn, giữ nước và hạn chế lũ rừng ngang. Tại hạ lưu, khi lũ từ Chương Mỹ tràn sang Quốc Oai và tiếp tục xuống các khu vực phía dưới, những hồ hiện có với diện tích từ vài chục đến vài trăm héc-ta khó đáp ứng yêu cầu điều tiết.

Thành Huế

Những điểm ngập ở phía Tây Hà Nội đang cho thấy thành phố phải nhìn bài toán thoát nước theo quy mô lớn hơn, thay vì chỉ xử lý từng vị trí riêng lẻ. Dù mưa đã dứt nhiều ngày, đường gom Đại lộ Thăng Long qua Hạ Bằng, Hòa Lạc vẫn có nơi ngập sâu, thậm chí phải tổ chức phân luồng giao thông. Theo VietnamNet, diễn biến này cho thấy nguyên nhân không còn đơn thuần là lượng mưa tại chỗ, mà liên quan trực tiếp đến cả hệ thống sông và nguồn nước liên vùng. Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết mực nước sông Tích, sông Bùi dâng cao, cộng thêm lượng nước từ Hòa Bình và Phú Thọ đổ về, khiến ngập kéo dài. Dòng nước từ nhiều hướng cùng lúc tạo sức ép lớn lên các tuyến đê, hồ chứa, trạm bơm và mạng lưới tiêu thoát vốn còn nhiều hạn chế. Vì vậy, thành phố xác định cần xem xét toàn bộ lưu vực sông Bùi, sông Tích và sông Đáy, từ nơi phát sinh nguồn nước đến hướng chảy cuối cùng. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hệ thống đê điều, thủy lợi tại lưu vực sông Bùi và sông Tích vẫn tồn tại nhiều điểm yếu, trong khi mưa lũ ngày càng khó lường. Các tuyến đê bao hữu Tích có cao trình khoảng 8m, có nguy cơ tràn khi mực nước tại cống Vĩnh Phúc vượt mức này, tương đương báo động III. Đê bao hữu Bùi cao khoảng 7m, còn mực nước tại Yên Duyệt đạt mức tương đương cũng có thể khiến nước vượt qua tuyến bảo vệ. Trong đợt mưa lũ năm 2026, mưa kéo dài hơn bốn ngày khiến mực nước trên nhiều con sông đồng loạt tăng mạnh, vượt cao trình tại không ít tuyến bờ bao. Sông Tích tại Kim Quan đạt đỉnh 9,12m, sông Bùi tại Yên Duyệt vượt 7,8m, trong khi sông Đáy tại Ba Thá khoảng 7,2m và sông Mỹ Hà khoảng 6,1m. Những con số này phản ánh rõ sức ép lên hệ thống phòng chống lũ, đồng thời lý giải vì sao nhiều khu vực xuất hiện tình trạng tràn bờ và ngập kéo dài. Riêng tại Xuân Mai, địa hình giao nhau giữa các dòng chảy khiến nguy cơ ngập trở nên phức tạp hơn, khi nước sông Bùi từ khu vực Lương Sơn, Hòa Bình trước đây đổ về cùng nước sông Tích từ Ba Vì, Sơn Tây và Quốc Oai chảy xuống. Hai dòng nước gặp nhau ở khu vực đầu Xuân Mai, làm tăng áp lực lên năng lực tiêu thoát của toàn vùng. Trong sáu xã thuộc khu vực huyện Chương Mỹ cũ chịu ảnh hưởng, Xuân Mai, Quảng Bị và Trần Phú là ba địa phương bị tác động nặng. Từ thực tế đó, Hà Nội dự kiến xây dựng quy hoạch cao độ và thủy văn khu vực phía Tây dựa trên dữ liệu địa hình, lượng mưa và diễn biến qua nhiều năm. Nghiên cứu sẽ kết nối ba tuyến sông Bùi, sông Tích và sông Đáy, đồng thời thống nhất thông tin về thủy văn, địa mạo, hướng dòng chảy và cao trình đê. Các dự án đê, kè, kênh, hồ chứa hay trạm bơm do từng địa phương đề xuất sẽ được đặt trong bức tranh chung của toàn lưu vực. Khu vực phía Tây được xem là một trong những trục phát triển quan trọng của Thủ đô, nên xử lý ngập úng có ý nghĩa trực tiếp với nhiều dự án hạ tầng tương lai. Chủ tịch UBND TP Hà Nội cảnh báo nếu không giải quyết căn cơ, việc triển khai không gian ngầm, đường sắt đô thị và các công trình mới tại khu vực này sẽ gặp nhiều trở ngại. Ông yêu cầu Phó Chủ tịch UBND TP Bùi Duy Cường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng cùng các đơn vị liên quan nghiên cứu, tổng hợp tài liệu và huy động các viện trung ương tham gia đề án. Thành phố đồng thời tính đến cơ chế phối hợp liên vùng với những địa phương liên quan đến lưu vực sông Đáy, bởi nguồn nước gây áp lực cho phía Tây không chỉ phát sinh trong địa giới Hà Nội. Trước mắt, các đơn vị phải phối hợp vận hành hồ chứa, trạm bơm và hệ thống sông, chủ động tiêu, xả nước trước khi mưa lớn để tăng dung tích phòng lũ. Hà Nội cũng sẽ nâng năng lực dự báo, xác định thứ tự cùng thời điểm xả nước phù hợp, đẩy mạnh nạo vét sông và tiếp tục nghiên cứu cải tạo hồ Văn Sơn nhằm tăng khả năng tiêu thoát, giảm áp lực lên đê.

Xem thêm tại VietnamNet