Hà Nội thử nghiệm chế biến sâu "nguyên tố chiến lược" của thế kỷ XXI

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 4657/QĐ-UBND cho phép Công ty CP Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ triển khai dự án "Thử nghiệm triển khai sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp từ quặng đất hiếm của Việt Nam".

Dự án có thời gian thực hiện 18 tháng, hướng tới mục tiêu kiểm chứng quy trình chế biến sâu quặng đất hiếm trong nước để tạo ra tổng oxit đất hiếm (TREO) đạt tiêu chuẩn cao.

Dây chuyền thử nghiệm có công suất thiết kế 100kg quặng/giờ. Trong toàn bộ quá trình, dự án được phép sử dụng tối đa 100 tấn quặng nguyên khai có nguồn gốc từ mỏ đất hiếm Đông Pao (tỉnh Lai Châu).

Công nghệ được đưa vào thử nghiệm theo Bằng độc quyền sáng chế số 33663, gồm 2 công đoạn chính là tuyển nổi làm giàu tinh quặng và thủy luyện để sản xuất tổng oxit đất hiếm.

Điểm nổi bật của công nghệ này là giải pháp tuần hoàn nước trong công đoạn thủy luyện, đồng thời thu hồi các phụ phẩm có giá trị như barit, fluorit và natri hexafluorosilicat (Na₂SiF₆) giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm thiểu chất thải ra môi trường.

Toàn bộ quá trình vận hành sẽ được giám sát qua hệ thống camera và đánh giá bằng bộ KPI gồm 33 chỉ tiêu kỹ thuật, môi trường và an toàn bức xạ. Sở Khoa học và Công nghệ TP Hà Nội là đơn vị chủ trì, phối hợp kiểm tra, giám sát dự án.

Kết quả thử nghiệm dự kiến tạo thêm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng, hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật cũng như quy định quản lý đối với hoạt động chế biến sâu đất hiếm.

Đất hiếm (Rare Earth Elements - REE) là nhóm 17 nguyên tố hóa học sở hữu những đặc tính vật lý, hóa học đặc biệt. Đây được xem là nhóm nguyên liệu chiến lược không thể thay thế trong nhiều ngành công nghiệp - công nghệ cao.

Trong sản xuất dân dụng, đất hiếm góp phần nâng cao chất lượng hiển thị, âm thanh và khả năng lưu trữ trên điện thoại thông minh, máy tính, tivi, tai nghe, loa...

Ở các lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao như y tế, quốc phòng và hàng không vũ trụ, nguyên tố này được ứng dụng rộng rãi trong máy chụp cộng hưởng từ (MRI), bao gồm radar, hệ thống dẫn đường, thiết bị nhìn đêm hay động cơ phản lực.

Đặc biệt, đất hiếm đóng vai trò then chốt trong làn sóng chuyển dịch sang năng lượng xanh. Các nguyên tố như Neodymium, Praseodymium và Dysprosium là thành phần cốt lõi để chế tạo nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao, chi tiết bắt buộc trong tua-bin điện gió, động cơ xe điện thế hệ mới, các máy phát điện công suất lớn. Nhờ đó, thiết bị có thể được thu nhỏ kích thước nhưng vẫn duy trì hiệu suất cao.