Theo định hướng nghiên cứu, hồ Hoàn Kiếm được xác định là trung tâm của một chỉnh thể không gian lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan.
Theo đó, không gian hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận đang được lấy ý kiến cộng đồng dân cư, phạm vi nghiên cứu có diện tích khoảng 65,89ha, thuộc địa bàn các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Ranh giới nghiên cứu phía Bắc giáp các phố Hàng Gai, Cầu Gỗ; phía Nam giáp Hai Bà Trưng, Đặng Thái Thân; phía Tây giáp Hàng Trống, Nhà Thờ, Ấu Triệu, Nhà Chung và Quang Trung.
Điểm đáng chú ý trong phương án lần này là không gian hồ Hoàn Kiếm được đặt trong một tổng thể rộng hơn, thay vì chỉ tập trung vào khu vực mặt nước và vườn hoa quanh hồ. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, ý tưởng tổng thể là nghiên cứu tổ chức hồ Hoàn Kiếm như một quảng trường lớn - biểu tượng của Thủ đô, kết nối với quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn Hà Nội, qua đó hình thành một không gian liên hoàn mang tính "lịch sử - văn hóa - nghệ thuật" (Ảnh: TP Hà Nội cung cấp).
Phía bắc hồ Hoàn Kiếm, quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục được nghiên cứu mở rộng thêm không gian, tăng kết nối với hồ và không gian Công viên - Quảng trường phía Đông.
Vị trí này cũng được đề xuất nghiên cứu đặt một công trình biểu tượng "Khải hoàn môn", lấy cảm hứng từ hình ảnh đôi cánh chim hạc vươn lên.
Bên cạnh đó, phía Đông hồ Hoàn Kiếm được định hướng hình thành một hệ thống quảng trường, công viên liên kết khu vực trụ sở UBND TP Hà Nội, vườn hoa Lý Thái Tổ, Bưu điện Hà Nội và tháp Hòa Phong.
Phía Đông hồ Hoàn Kiếm cũng được nghiên cứu phát triển theo hướng tăng cường các chức năng công cộng và dịch vụ dưới lòng đất.
Khu vực Bưu điện Hà Nội sẽ lên phương án nghiên cứu hạ giải một số công trình kiến trúc chưa phù hợp, đồng thời tái hiện hình ảnh, hình thái kiến trúc đặc trưng của chùa Báo Ân cũ tại không gian trung tâm trong khuôn viên tòa nhà VNPT.
Tháp Hòa Phong nằm ở bờ Đông Nam hồ Hoàn Kiếm là di tích cổ duy nhất còn sót lại của tổng thể kiến trúc chùa Báo Ân.
Không gian quanh đền Bà Kiệu cũng được nghiên cứu tổ chức lại, đồng thời tăng kết nối với các tuyến Đinh Lễ, Tràng Tiền và những không gian thương mại, dịch vụ lân cận.
Bên cạnh đó, khu tượng đài "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" dự kiến cũng sẽ được Hà Nội tái thiết, chỉnh trang.
Ở phía Tây hồ Hoàn Kiếm, phương án nghiên cứu nối dài phố Nhà Thờ ra khu vực bờ hồ, kết nối với phố Lê Thái Tổ để tạo không gian mở, phố đi bộ. Đồng thời nghiên cứu bố trí khách sạn cao cấp trên cơ sở tái cấu trúc khu vực trụ sở Báo và Nhà in báo Hà Nội Mới, trụ sở Cơ quan Cảnh sát điều tra TP tại số 2 Tràng Thi và khu vực lân cận.
Phía Đông Nam hồ Hoàn Kiếm được nghiên cứu tổ chức không gian thương mại nhỏ kết hợp cà phê, ki-ốt; nhấn mạnh trục Tràng Tiền kết nối hồ Hoàn Kiếm với Nhà hát lớn Hà Nội. Tuyến Nguyễn Khắc Cần - ngõ Tràng Tiền được nghiên cứu tổ chức thành không gian đi bộ.
Khu vực trụ sở HĐND - UBND TP Hà Nội, Rạp Khăn quàng đỏ và khối nhà Cung Thiếu nhi cũng được nghiên cứu phương án để hạ giải.
Một trong những nội dung có tác động lớn đến diện mạo khu vực hồ Hoàn Kiếm là việc nghiên cứu tái cấu trúc một số khu đất, công trình hiện hữu. Tuy nhiên, không phải toàn bộ các công trình kiến trúc hiện hữu đều được đặt trong diện tái cấu trúc. Ba khối kiến trúc Pháp gồm Ấu trĩ viên, Kho bạc Đông Dương và Tòa Đốc lý được định hướng giữ lại.
Ông Tạ Dương (phường Bạch Mai), người đã lớn lên và sinh sống gần một đời người ở Thủ đô Hà Nội, những ngày này ông thường xuyên mang theo chiếc máy ảnh của mình đi khắp các khu vực trung tâm thành phố để chụp lại một Hà Nội đang thay đổi hàng ngày.
"Riêng tôi thì việc quy hoạch và thay đổi khu vực này là rất tốt, tôi rất ủng hộ và rất phấn khởi về những sự thay đổi mạnh mẽ của thành phố. Tuy nhiên, cũng có băn khoăn, phải làm sao để thành phố đẹp hơn, hiện đại hơn, nhưng vẫn phải giữ được những nét văn hóa, kiến trúc đặc trưng của Hà Nội xưa. Đó mới là điều tôi mong muốn", ông Dương chia sẻ.
Đáng chú ý, trong phương án chỉnh trang lần này, không gian hồ Hoàn Kiếm được đặt trong một tổng thể rộng hơn, thay vì chỉ tập trung vào khu vực mặt nước và vườn hoa quanh hồ.
Phương án đang được lấy ý kiến cộng đồng dân cư từ ngày 7/9 đến 26/9. Hồ sơ được niêm yết tại Phố sách Hà Nội, trụ sở UBND phường Hoàn Kiếm và Trung tâm Thông tin triển lãm Hà Nội; đồng thời lấy ý kiến trực tuyến qua các cổng thông tin điện tử và ứng dụng iHanoi. Hội nghị trực tuyến lấy ý kiến cộng đồng dân cư dự kiến được tổ chức lúc 9h ngày 9/9.