TAND quận Tân Giang, thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, ngày 11/9 tuyên án sơ thẩm với Đổng Quang Minh (tên tài khoản mạng "Thiết Đầu trừng ác dương thiện") cùng 5 bị cáo khác. Các nạn nhân trong vụ án này bao gồm nhiều công ty, người bán hàng và streamer trên khắp Trung Quốc.
Đổng bị kết án về hai tội gây rối trật tự công cộng và tống tiền, tổng hợp hình phạt là 8 năm tù, đồng thời nộp phạt 130.000 nhân dân tệ. Năm đồng phạm còn lại nhận mức án từ 9 tháng 15 ngày đến 13 năm tù.
Theo tòa, nhóm này trong thời gian dài lấy danh nghĩa "chống hàng giả và phanh phui gian lận", sử dụng các hình thức livestream, đăng video trên mạng và gây rối trực tiếp tại cơ sở kinh doanh để gây sức ép với nhiều doanh nghiệp, người bán hàng, mục đích là buộc các bên phải giao tài sản.
Từ phanh phui gian lận đến đòi tiền
Đổng Quang Minh, 39 tuổi, bắt đầu đăng các video phanh phui hàng giả và gian lận từ năm 2023 và nhanh chóng thu hút hàng triệu người theo dõi nhờ những nội dung như vạch trần tình trạng gian lận cân hàng tại chợ hải sản Tam Á, lừa đảo trong các chương trình khuyến mãi hay quảng cáo thực phẩm chức năng.
Tháng 8/2023, anh ta tiếp tục tố cáo một cơ sở của New Oriental tại Hàng Châu tổ chức dạy thêm trái quy định. Những nội dung này giúp "Thiết Đầu" xây dựng hình ảnh một blogger chuyên đứng về phía người tiêu dùng.
Tuy nhiên, tháng 5/2024, Đổng cùng đồng phạm bị cáo buộc đe dọa công khai "thông tin tiêu cực" để gây sức ép đòi hàng trăm gram vàng từ một streamer bán hàng. Sau nhiều lần thương lượng, streamer đã chuyển một khoản tiền lớn vào tài khoản do nhóm chỉ định.
Ngày 27/8/2024, cảnh sát Hàng Châu thông báo đã khởi tố vụ án hình sự đối với Đổng và những người liên quan vì nghi tống tiền.
Blogger Thiết Đầu có 6 triệu người theo dõi trên các nền tảng Douyin, Kuaishou, Weibo, nhưng đều đã bị khóa từ tháng 2/2024. Ảnh: Jiupai
Coi doanh nghiệp là 'mỏ vàng'
Một trong những doanh nghiệp bị Đổng nhắm tới là Rainbow Planet, công ty kinh doanh thực phẩm tại Tây An. Theo nhà sáng lập Vương Lai Khố, sau khi mua tôm của công ty vào tháng 9/2023, Đổng bắt đầu đăng hàng loạt video chê bai sản phẩm, tổ chức gần 100 buổi livestream công kích doanh nghiệp, đồng thời kêu gọi người theo dõi tràn vào phòng livestream của Rainbow Planet, đặt hàng rồi đồng loạt yêu cầu hoàn tiền.
Nhóm Đổng còn nhiều lần dẫn người đến trụ sở công ty để livestream và gây rối. Phía doanh nghiệp cho biết đã trình báo cảnh sát hơn 10 lần nhưng nhóm Đổng chỉ bị phạt hành chính.
Tài khoản cửa hàng chính thức của Rainbow Planet trên nền tảng Douyin khi đó có hơn 2,12 triệu người theo dõi. Vương cho biết Đổng từng nói: "Nếu các anh chỉ có 200.000 người theo dõi thì tôi không đến. Nhưng các anh có 2 triệu người theo dõi, các anh chính là mỏ vàng của tôi".
Theo Vương phân tích, cách thức Đổng gây rối tại các doanh nghiệp như Rainbow Planet để đạt mục đích trục lợi là: nhắm vào những mục tiêu có độ nhận diện cao, tạo xung đột để thu hút lưu lượng, sau khi có được lượng người quan tâm thì nhanh chóng biến lưu lượng đó thành tiền. Một khi gặp phải phản ứng cứng rắn hoặc bị truy cứu trách nhiệm pháp lý, người này lại kết thúc sự việc bằng một lời xin lỗi nhẹ nhàng.
Rainbow Planet sau đó kiện Đổng về hành vi xâm phạm danh dự. Tháng 8/2024, tòa án Hàng Châu xác định Đổng cố tình tạo xung đột, xúc phạm doanh nghiệp và kích động người theo dõi công kích trên mạng, vượt quá giới hạn giám sát của người tiêu dùng. Tòa yêu cầu anh ta công khai xin lỗi, xóa các video vi phạm và bồi thường 15.000 nhân dân tệ. Phán quyết được tòa phúc thẩm giữ nguyên vào tháng 1/2025.
Vụ công kích Rainbow Planet và vụ đòi hàng trăm gram vàng của một streamer cùng nằm trong hồ sơ vụ án hình sự khiến Đổng lĩnh 8 năm tù, được xét xử từ 8/7.
Theo nhận định của tòa, 6 bị cáo đã lợi dụng danh nghĩa "chống hàng giả, gian lận" để thực hiện các hành vi gây rối, tống tiền đối với nhiều chủ thể kinh doanh. Các hành vi này mang tính tổ chức, có đặc điểm bắt nạt, áp chế và gây hậu quả xã hội nghiêm trọng, do đó được xác định là nhóm tội phạm có tính chất "thế lực xấu".
Tuệ Anh (theo Zonglan, Jiupai, Xin Huanghe)