Hiểu như thế nào về đề xuất xử lý hình sự khi chỉ mới có "ý định phạm tội"?

Chiều 26/8, Cục Truyền thông Công an nhân dân Bộ Công an tổ chức tọa đàm truyền thông chính sách các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất của khóa XVI.

Hai dự án luật gồm Bộ luật Hình sự sửa đổi và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi.

Trong đó, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đề xuất mở rộng trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội ở 13 tội danh, nhằm ngăn chặn từ sớm những hậu quả nghiêm trọng.

Trả lời câu hỏi của phóng viên, Đại tá Ngô Đức Thắng, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an), cho biết mục đích của việc quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội là ngăn chặn tội phạm ngay từ khi hậu quả chưa xảy ra.

Quy định này tập trung vào một số tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng. Nếu không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, khi hành vi phạm tội được thực hiện, hậu quả có thể rất lớn, thậm chí mang tính thảm sát.

Đại tá Thắng dẫn ví dụ một nhóm người tập hợp, chuẩn bị dao, kiếm hoặc các loại hung khí, vũ khí nguy hiểm. Nếu không được ngăn chặn từ sớm, nhóm này có thể thực hiện hành vi giết người, gây hậu quả chết người đặc biệt nghiêm trọng.

Qua tổng kết thực tiễn và nghiên cứu, cơ quan soạn thảo nhận thấy còn nhiều hành vi cần được ngăn chặn ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Dự thảo hiện đề xuất mở rộng xử lý hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 13 tội danh.

Các tội danh này tập trung trong một số nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng và tội phạm về ma túy.

Về ranh giới xử lý, Đại tá Thắng khẳng định không phải một người chỉ có ý định hoặc suy nghĩ về việc phạm tội đã bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Ý định phạm tội phải được biểu hiện ra bên ngoài bằng những hành vi khách quan, như chuẩn bị công cụ, phương tiện phục vụ việc thực hiện tội phạm. Trên cơ sở đó, cơ quan có thẩm quyền mới đánh giá, xác định có hay không hành vi chuẩn bị phạm tội.

Trước lo ngại quy định này có thể dẫn đến xử lý hình sự tràn lan, Đại tá Thắng cho biết việc xem xét trách nhiệm hình sự vẫn phải tuân thủ chặt chẽ thẩm quyền, trình tự và thủ tục được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự.

Cơ quan tiến hành tố tụng không thể chỉ nhìn qua một biểu hiện riêng lẻ để quyết định xử lý một người về hành vi chuẩn bị phạm tội.

Theo Đại tá Thắng, thực tiễn xử lý hành vi chuẩn bị phạm tội thời gian qua vẫn bảo đảm đúng người, đúng pháp luật và chưa xảy ra trường hợp oan sai. Việc mở rộng sang 13 tội danh được kỳ vọng giúp ngăn chặn tội phạm từ sớm, trước khi xảy ra những hậu quả khó hoặc không thể khắc phục.