'Hộ linh tráng sĩ' đối đầu loạt phim ở sơ tuyển Oscar

Tháng 9 hàng năm, các nền điện ảnh thế giới đồng loạt công bố tác phẩm gửi đến Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ (AMPAS). Năm nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chọn tác phẩm của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình dự vòng sơ tuyển hạng mục Phim quốc tế xuất sắc tại Oscar lần thứ 99, là đại diện thứ 23 của Việt Nam.

Bước vào đường đua quy tụ hàng loạt cái tên từng càn quét các liên hoan phim danh giá như Cannes, Venice, Berlin hay Sundance, đại diện Việt Nam đối mặt áp lực lớn từ các cường quốc điện ảnh châu Âu, nơi mang đến lực lượng áp đảo cả về danh tiếng đạo diễn lẫn chất lượng nghệ thuật.

    Trailer phiên bản mới của "Hộ linh tráng sĩ"

Một trong những ứng viên nổi bật nhất hiện nay là La Bola Negra (Tây Ban Nha) của đạo diễn Javier Calvo và Javier Ambrossi. Tác phẩm lấy cảm hứng từ bản thảo dang dở của Federico García Lorca, trải dài qua ba thời kỳ từ Nội chiến Tây Ban Nha đến hiện đại để kết nối số phận ba người đàn ông qua chủ đề tình yêu và di sản văn hóa. Tác phẩm từng giành giải Đạo diễn xuất sắc tại Liên hoan phim Cannes và được chuyên trang điện ảnh Gold Derby xếp vào nhóm dẫn đầu dự đoán cho cả hạng mục Phim xuất sắc.

Cạnh tranh đại diện Tây Ban Nha là Fjord (Romania) - tác phẩm đoạt Cành Cọ Vàng ở Cannes năm nay. Đạo diễn Cristian Mungiu từng nhận sáu giải thưởng tại Cannes, hợp tác Sebastian Stan và Renate Reinsve để chuyển thể sự việc có thật tại Na Uy năm 2016 về cặp vợ chồng bị cáo buộc bạo hành con cái. Trước đó, các phim thắng Cành Cọ Vàng như Parasite, Anatomy of a Fall và Anora đều vào danh sách đề cử của Viện Hàn lâm.

Sức ép từ châu Âu gia tăng khi diễn viên Sandra Hüller góp mặt trong tác phẩm Rose (Áo) của Markus Schleinzer - mang về cho cô giải Gấu Bạc dành cho màn trình diễn xuất sắc Berlin 2026 - và Fatherland (Ba Lan) của Paweł Pawlikowski. Pawlikowski từng giành giải Oscar với Ida (2014) và giải Đạo diễn tại Cannes với Cold War (2018). Với Fatherland, ông lần thứ hai đoạt giải Đạo diễn xuất sắc tại Cannes, nội dung kể câu chuyện về đại văn hào Thomas Mann và con gái trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh.

Pháp cử Minotaur của đạo diễn Andrey Zvyagintsev tham gia đường đua sau khi đoạt giải Grand Prix tại Cannes. Phim quay bằng tiếng Nga, khai thác đề tài rạn nứt gia đình trong bối cảnh chiến sự đương đại. Tác phẩm đủ điều kiện nộp hồ sơ nhờ cơ chế đồng sản xuất quốc tế, sau lần gần nhất điện ảnh Pháp đoạt giải Oscar hạng mục này vào năm 1992 với Indochine.

Khu vực châu Á có sự tham gia của các đạo diễn từng dự giải các năm trước. Đại diện Nhật Bản là All of a Sudden của Ryusuke Hamaguchi - người từng đoạt Oscar năm 2021 với Drive My Car. Tác phẩm nói tiếng Pháp, ghi lại các cuộc trò chuyện giữa một quản lý viện dưỡng lão và một đạo diễn sân khấu, đem lại giải Diễn viên nữ tại Cannes cho Virginie Efira và Tao Okamoto.

Hàn Quốc gửi Possible Love của Lee Chang Dong. Tác phẩm thắng giải của ban giám khảo và FIPRESCI tại Venice, theo chân hai cặp vợ chồng trong quá trình thực hiện một bộ phim tài liệu. Đại diện Nepal là Elephants in the Fog của đạo diễn Abinash Bikram Shah, từng dự Cannes tại nhánh Nhãn quan độc đáo. Châu Á còn có Filipiñana (Philippines) của Rafael Manuel - phim đoạt giải tại Sundance về đề tài phân tầng xã hội - và A Foggy Tale (Đài Loan) của đạo diễn Chen Yu-hsun - đoạt giải Kim Mã.

    Trailer 'Possible Love' của Lee Chang Dong

Đường đua năm nay áp dụng quy định mới của Viện Hàn lâm khi các phim đoạt giải cao nhất tại sáu liên hoan phim gồm Cannes, Venice, Berlin, Sundance, Toronto, Busan được đặc cách nộp hồ sơ mà không qua hội đồng quốc gia. Cơ chế mới mở đường cho dòng phim độc lập, đồng thời đẩy tính chất phân loại ở vòng đầu lên mức tương đương các giải thưởng liên hoan phim hạng A. Quy định này bổ sung năm phim vào danh sách, trong đó có Yellow Letters (giải Gấu Vàng Berlin), Woman Unknown (Sư Tử Vàng Venice).

Ngày 15/12, Viện Hàn lâm sẽ công bố danh sách rút gọn gồm 15 phim cho hạng mục Phim quốc tế xuất sắc. Trước danh sách dày đặc những tên tuổi của điện ảnh thế giới, cơ hội đi tiếp của Hộ linh tráng sĩ là thách thức lớn. Dẫu vậy, việc bước ra đấu trường thế giới là cơ hội cần thiết để điện ảnh Việt Nam cọ xát, định vị tiếng nói riêng và tiếp cận dòng chảy của nghệ thuật thứ bảy đương đại.

Khởi chiếu ngày 28/8, phim huyền sử Hộ linh tráng sĩ có kinh phí ước tính 100 tỷ đồng, hiện thu về hơn 38 tỷ đồng, nguy cơ thua lỗ nặng nề. Tác phẩm đón nhận ý kiến trái chiều: Được khen ngợi hết lời nhờ bối cảnh Ninh Bình hùng vĩ cùng phần võ thuật hành động, nhưng kịch bản bị phê bình ôm đồm, rời rạc khiến êkíp phải cắt bớt 20 phút phim ngay lúc đang công chiếu tại rạp.

Tuấn Anh