Vì sao bây giờ mới phát hiện hố sụt khổng lồ?
Chuyên gia hang động Nguyễn Văn Úy, Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ (NSS), Phó Giám đốc Công ty thám hiểm Jungle Boos, một trong 24 thành viên của đoàn thám hiểm đã có chuyến khảo sát hố sụt khổng lồ trong Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, anh Úy cho biết đây là một chuyến đi đặc biệt, một khám phá mới mẻ khiến anh hết sức ấn tượng.
Theo anh Úy, để đến được khu vực hố sụt, anh và các thành viên trong đoàn phải vượt qua 20km đường rừng rậm rạp, không có lối mòn, với những bãi đá tai mèo sắc nhọn, trong điều kiện thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng về mùa khô. Đợt khảo sát của đoàn kéo dài suốt một tuần.
Chuyên gia hang động Nguyễn Văn Úy (bên phải) cùng thành viên đoàn thám hiểm đu dây theo vách đá thẳng đứng để tiếp cận lòng hố sụt (Ảnh: Jungle Boos).
“Hố sụt nằm trong khu vực rừng hiểm trở, gần đó không có khe suối nên người dân đi rừng ít lựa chọn vùng này để đặt chân đến hoặc đi qua mà không để ý. Nhiều năm thám hiểm ở Phong Nha - Kẻ Bàng, nhưng khu vực hố sụt khá mới mẻ với chúng tôi”, anh Úy chia sẻ.
Vị chuyên gia hang động cũng cho biết toàn bộ lòng hố sụt và khu vực xung quanh được phủ kín bởi hệ sinh thái rừng nguyên sinh. Màu xanh của tán rừng trở thành một lớp ngụy trang hoàn hảo, khiến hố sụt dù có quy mô lớn lại gần như biến mất khi nhìn từ trên cao.
Khởi đầu cho hành trình phát hiện, khám phá hố sụt đến từ việc ông Kevin Ditamore, thành viên kỳ cựu của Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ khi rà soát ảnh vệ tinh Google Earth, đã nhận thấy một vệt đen lớn bất thường trong Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
Hố sụt khổng lồ trong Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng nhìn từ trên cao (Ảnh: Jungle Boos).
“Hình ảnh qua vệ tinh cũng bị hạn chế nên việc tìm kiếm không hề đơn giản. Chúng tôi triển khai 3 đợt khảo sát bằng thiết bị bay không người lái mới dần xác định được chính xác vị trí hố sụt và phải chuẩn bị suốt nhiều tháng trước khi triển khai đợt thám hiểm”, anh Úy nói thêm.
Chuyên gia Nguyễn Văn Úy cho biết hố sụt khổng lồ mới được phát hiện là hố sụt lớn nhất anh từng ghi nhận sau hơn 20 năm đi rừng tại Phong Nha - Kẻ Bàng. Anh Úy và các thành viên đoàn phải thiết lập hệ thống an toàn, đu dây xuống vách đá thẳng đứng ở độ sâu 120m để đo đạc lòng hố sụt.
Vị chuyên gia cũng nhận định hàng triệu năm trước, khu vực hố sụt khả năng từng có dòng chảy ngầm. Qua hoạt động địa chất, dòng chảy bị phá vỡ, khiến các lớp đất đá sụt xuống, hình thành hố sụt như hiện nay.
Dưới đáy hố sụt là cả một hệ sinh thái nguyên sinh phát triển xanh tốt với nhiều cây cổ thụ (Ảnh: Jungle Boos).
“Dưới đáy hố sụt là cả một hệ sinh thái nguyên sinh phát triển xanh tốt với nhiều cây cổ thụ, minh chứng hố sụt đã hình thành từ hàng triệu năm trước. Nhiệt độ và độ ẩm bên trong hố sụt cũng thấp hơn so với bên ngoài, tạo điều kiện để cây cối phát triển. Đoàn thám hiểm còn phát hiện vỏ sò, vỏ ốc chất thành đống bên các vách đá cùng nhiều bộ xương khỉ ở hố sụt”, anh Úy cho hay.
Trong quá trình khảo sát, đoàn thám hiểm tích cực tìm kiếm các dấu hiệu địa chất dẫn đến một hang động ngầm nhưng chưa ghi nhận kết quả khả quan. Đoàn mới phát hiện một khe nứt cao 5m, sâu 12-15m, không có luồng khí lưu thông. Toàn bộ phần chân vách và dòng chảy đã bị tầng đất đá từ các đợt sạt lở lấp kín hoàn toàn, không lộ ra lối thông trực tiếp.
Khả năng sẽ có một hệ thống hang động rất lớn
Là một trong những chuyên gia có nhiều năm thám hiểm hang động trong nước và quốc tế, ông Lê Lưu Dũng, Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ, nhận định hố sụt ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là một sự sụp đổ rất lớn trong quá trình vận động địa chất.
Ông Dũng nghi vấn bên dưới hố sụt khả năng là một hệ thống hang động rất lớn. Tuy nhiên, tại thời điểm khảo sát, đoàn thám hiểm vẫn chưa tìm được lối thông xuống lòng hang. Hố sụt này có thể sâu hơn nếu kết nối được với hang chính.
Chuyên gia hang động Lê Lưu Dũng (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
“Diện tích của hố sụt này rất lớn nên việc thám hiểm để tìm các điểm thông với lòng hang chính sẽ rất khó khăn và mất nhiều thời gian. Khu rừng nguyên sinh bên trong hố sụt có thể nói là khu rừng trong hang động lớn nhất ở Phong Nha - Kẻ Bàng và thậm chí ở Việt Nam thời điểm hiện tại”, ông Dũng đánh giá.
Chuyên gia Lê Lưu Dũng cũng cho hay ở Phong Nha - Kẻ Bàng có nhiều hố sụt lớn và sâu, như hố sụt Kong, nằm trong hệ thống hang Hổ, hố sụt Nightmare (Ác Mộng) trong hang Hung Thoòng, hay hố sụt Vọng Khủng Long ở hang Sơn Đoòng. Tuy nhiên, các hố sụt khác ở Phong Nha - Kẻ Bàng hiện tại đều thông với lòng hang nên việc thám hiểm sẽ dễ dàng hơn.
“Hố sụt mới này nằm ở địa hình rất hiểm trở, di chuyển xa, có nhiều khu vực không tiếp cận được nguồn nước để uống nên các hoạt động khảo sát sẽ rất vất vả. Hố sụt hình thành nhỏ ở miệng và rộng dần dưới đáy nên có khả năng cao là lòng hang bên dưới rất lớn và hiện tại đang bị vùi lấp bởi lớp đất đá khổng lồ sụt xuống”, ông Dũng nhận định.
Chuyên gia Lê Lưu Dũng nghi vấn bên dưới hố sụt có khả năng là một hệ thống hang động rất lớn (Ảnh: Jungle Boss).
Như Dân trí đã thông tin mới đây, Công ty thám hiểm Jungle Boss phối hợp với Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ và Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị đã công bố đợt khảo sát, đo đạc một hố sụt khổng lồ chưa từng được khám phá tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
Hố sụt có dạng “bát úp ngược”, mở rộng dần từ trên xuống dưới. Miệng hố hình bầu dục, kích thước 190x140m, không gian bên trong có chiều dài 250m, chiều ngang 200m và độ sâu 120m. Diện tích ước tính của hố sụt 2ha, tương đương 3 sân bóng đá tiêu chuẩn.
Đơn vị thám hiểm đã gửi báo cáo chi tiết cùng các số liệu thực địa lên Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đề xuất tiếp tục nghiên cứu mở rộng khu vực Chà Nòi - Khe Gát và khảo sát các tuyến tiếp cận mới từ bên ngoài hố sụt.