Theo Ban tổ chức hội thảo, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng ngày càng rộng trong quản lý đô thị và các hạ tầng thiết yếu. Công nghệ này có thể hỗ trợ dự báo, tối ưu vận hành và nâng cao chất lượng dịch vụ; đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới về độ an toàn, độ tin cậy, chất lượng dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đối với hệ thống có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn hoặc quyền lợi người dân, việc nói rằng một hệ thống “có AI” hay đạt một tỷ lệ chính xác do nhà cung cấp công bố là chưa đủ, mà cần biết hệ thống được đánh giá trong điều kiện nào, theo phương pháp nào, dữ liệu nào và kết quả có thể được kiểm chứng độc lập hay không.
Tại hội thảo, các báo cáo được tiếp cận các vấn đề ở những góc độ khác nhau. Báo cáo về khung tiêu chuẩn đạo đức AI trong đô thị thông minh nhấn mạnh yêu cầu chuyển các nguyên tắc như an toàn, công bằng, minh bạch và trách nhiệm thành yêu cầu cụ thể, có thể đánh giá. Báo cáo về khoảng trống tiêu chuẩn hóa trí tuệ nhân tạo trong hạ tầng giao thông thông minh tại Việt Nam nêu ra nguy cơ có thể ảnh hưởng đến an toàn và quyền lợi của người sử dụng. Báo cáo chuẩn hóa phương pháp thử nghiệm AI thị giác trong đô thị thông minh tập trung vào các yếu tố quan trọng như: miền vận hành thiết kế, tập dữ liệu kiểm thử và phương án đánh giá.
Tại hội thảo, nội dung về an toàn thang máy trong vòng đời sử dụng được nhiều đại biểu quan tâm về xu hướng ứng dụng AI trong vận hành, đặt ra yêu cầu cập nhật tiêu chuẩn trong lĩnh vực này. Theo ông Nguyễn Huy Tiến, Tổng Thư ký Hiệp hội thang máy Việt Nam, thang máy là ngành có quy mô kinh tế tương đối hẹp nhưng ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội, đặc biệt trong phát triển đô thị thông minh. Hiện nay, các hướng ứng dụng AI trong lĩnh vực thang máy nhằm thu thập, phân tích dữ liệu cảnh báo dấu hiệu bất thường; kết nối với tòa nhà và đô thị thông minh; điều khiển theo điểm cần đến để giảm thời gian chờ vào giờ cao điểm. Việc kết nối và khai thác dữ liệu đặt ra yêu cầu bảo mật thông tin.
Bên cạnh đó, phần lớn tiêu chuẩn hiện hành tập trung vào các yêu cầu ở giai đoạn thiết kế, sản xuất và lắp đặt, chưa có tiêu chuẩn dành cho giai đoạn khai thác, sử dụng. “Ngành thang máy Việt Nam cần tiếp tục tận dụng công nghệ lõi của thế giới, hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và xây dựng những tiêu chuẩn phù hợp với đặc thù trong nước, đặc biệt, cần tập trung vào những tiêu chuẩn cho giai đoạn khai thác. Hiệp hội Thang máy Việt Nam và đơn vị chuyên môn về tiêu chuẩn đang phối hợp xây dựng dự thảo về yêu cầu chung trong vận hành, bảo trì, sửa chữa và sử dụng thang máy. Dự thảo đã được lấy ý kiến đóng góp, dự kiến ban hành vào cuối năm. Nguyên tắc nền tảng của cách tiếp cận này là bảo đảm an toàn, tránh để thị trường Việt Nam trở thành nơi thử nghiệm những giải pháp công nghệ chưa bảo đảm an toàn”, ông Nguyễn Huy Tiến chia sẻ.
Từ các nội dung trao đổi tại hội thảo, các đại biểu đã làm rõ các thông điệp như: các nguyên tắc AI cần được chuyển thành yêu cầu có kiểm chứng; quản lý an toàn phải bao quát toàn bộ vòng đời của hệ thống; AI giao thông cần tiêu chí hiệu năng, quản trị dữ liệu và cơ chế đánh giá khách quan…Đồng thời, các đại biểu cho rằng cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức tiêu chuẩn hóa, doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, cơ sở thử nghiệm và địa phương để bảo đảm tiêu chuẩn được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế và có khả năng áp dụng.
Hà Linh