Học phí y khoa lên đến tiền tỉ, điều kiện học tập có tăng tương xứng?

Năm 2026, học phí ngành y khoa ở hàng loạt trường đại học tăng vọt so với năm trước. Lý do được các trường đưa ra đó là do thực hiện cơ chế tự chủ, tính đúng tính đủ học phí. 

Trong khi đó với các trường tư thục, học phí lên đến cả tỉ đồng cho một khóa học được lý giải do đào tạo đặc thù, phải thực hành thực tập nhiều.

"Học phí tính đúng, tính đủ"

Năm nay, học phí ngành y khoa Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tăng khoảng 47% so với năm học 2025-2026. Giải thích về việc học phí tăng mạnh so với năm trước, PGS.TS Nguyễn Đăng Thoại - Phó hiệu trưởng trường - cho biết năm nay lần đầu tiên trường xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật để đào tạo một sinh viên. 

Theo ông Thoại, theo Nghị định 238 năm 2025, khi đạt kiểm định chất lượng và thực hiện tự chủ, các trường được phép tự xác định mức thu thay vì áp dụng trần học phí chung. Trường thuộc diện tự xác định học phí nên năm nay tính đúng, tính đủ chi phí cần thiết như cơ sở vật chất, đội ngũ, trang thiết bị thực hành... Điều này dẫn đến học phí tăng.

Mặc dù vậy, ông Thoại cho rằng mức học phí này đang được xác định ở mức cân bằng lợi ích người học và nhà trường chứ chưa tính đúng, tính đủ hoàn toàn. Trường được Nhà nước đầu tư xây dựng cơ sở vật chất hiện đại, sinh viên có điều kiện học tập tốt hơn nhưng chi phí vận hành rất lớn, khoảng 80 tỉ đồng/năm. 

"Đào tạo y khoa tốn rất nhiều chi phí so với các ngành khác. Chẳng hạn chi phí thiết bị, mô bệnh phẩm, phòng lab, vật tư cho sinh viên thực hành" - ông Thoại giải thích thêm.

Nghị định 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo, của Chính phủ quy định mức trần học phí đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập chưa tự đảm bảo chi thường xuyên năm học 2025-2026.

Nghị định này cũng quy định cơ sở giáo dục đại học công lập tự bảo đảm chi thường xuyên: mức học phí được xác định tối đa bằng 2 lần mức trần học phí nói trên tương ứng với từng khối ngành và từng năm học.

Cơ sở giáo dục đại học công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư: mức học phí được xác định tối đa bằng 2,5 lần mức trần học phí tương ứng với từng khối ngành và từng năm học.

Đối với chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục đại học công lập đạt mức kiểm định chất lượng chương trình đào tạo, cơ sở giáo dục đại học căn cứ định mức kinh tế - kỹ thuật hoặc định mức chi phí của từng ngành, nghề đào tạo do cơ sở giáo dục ban hành để tự quyết định mức thu học phí.

Trả lời trên báo chí về việc học phí tăng gần 90% so với năm trước, đại diện Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam cho biết trường được công nhận là đơn vị tự chủ chi thường xuyên nhóm 2 từ tháng 6-2026. Đây là cơ sở để trường xây dựng mức học phí cho năm học 2026-2027.

Học viện cho rằng mức học phí năm học 2026-2027 của cả hệ đại học và sau đại học đều nằm dưới mức trần, đúng lộ trình và phù hợp với các quy định hiện hành của Chính phủ. Học phí được tính toán trên cơ sở chi phí đào tạo thực tế, đặc thù của khối ngành sức khỏe và vẫn nằm trong khung học phí tối đa đối với cơ sở giáo dục đại học công lập tự chủ.

Học ở bệnh viện

Các trường đại học công lập tăng mạnh học phí trong khi các trường tư thục thu học phí rất cao. Nhiều trường có học phí trọn khóa lên đến cả tỉ đồng. Mức thu cao liệu sinh viên có được thụ hưởng điều kiện học tập và chất lượng đào tạo tương xứng?

Theo Phó hiệu trưởng Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, trường tăng học phí đồng nghĩa với việc có thêm điều kiện để chăm sóc sinh viên tốt hơn. "Thầy và trò sẽ có điều kiện học tập tốt hơn, trường có thêm điều kiện triển khai kiểm định và đảm bảo chất lượng. Điều này giúp sinh viên đảm bảo chuẩn năng lực nghề nghiệp, đáp ứng nhu cầu xã hội" - ông Thoại cho biết.  

Trong khi đó TS Nguyễn Quốc Anh, Phó hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ TP.HCM, cho biết mức học phí 960 triệu đồng/toàn khóa của ngành y khoa được trường xây dựng trên cơ sở đặc thù của đào tạo bác sĩ. 

• 

  Nếu không thay đổi mô hình đào tạo, thế giới sẽ không công nhận bằng bác sĩ Việt Nam

Đây là ngành mà quá trình đào tạo không thể chỉ diễn ra trên giảng đường, mà sinh viên phải dành một thời lượng đáng kể để học thực hành, thực nghiệm tại các phòng thí nghiệm, phòng thực hành chuyên môn và đặc biệt là học tập, thực hành lâm sàng tại các bệnh viện, cơ sở y tế. 

"Vì vậy chi phí đào tạo y khoa gắn với việc đầu tư và vận hành hệ thống phòng thí nghiệm, phòng thực hành, trang thiết bị chuyên môn, học liệu. Song song đó là tổ chức cho sinh viên học tập trong môi trường bệnh viện dưới sự hướng dẫn của đội ngũ giảng viên, bác sĩ và chuyên gia" - ông Quốc Anh giải thích thêm về chi phí đào tạo. 

Chia sẻ thêm, ông Quốc Anh cho rằng càng đi sâu vào chương trình, việc học trong môi trường thực tế càng quan trọng, bởi năng lực của một bác sĩ không thể hình thành chỉ từ kiến thức lý thuyết, mà phải được rèn luyện liên tục thông qua thực hành và lâm sàng. 

Định hướng của trường là tạo điều kiện để sinh viên được tiếp cận môi trường nghề nghiệp thực tế ngay trong quá trình đào tạo, từng bước kết nối kiến thức trên giảng đường với kỹ năng thực hành, tư duy lâm sàng và tác phong nghề nghiệp. Đây cũng là một trong những cấu phần quan trọng khi trường xác định mức đầu tư và học phí của chương trình. 

"Quan điểm của trường là học phí phải được chuyển hóa thành những điều kiện và chất lượng đào tạo mà sinh viên thực sự được thụ hưởng. Với y khoa, điều đó thể hiện rõ ở cơ hội được học thực hành, thực nghiệm, tiếp cận bệnh viện và môi trường lâm sàng, để khi tốt nghiệp sinh viên không chỉ có kiến thức mà còn từng bước hình thành năng lực chuyên môn, kỹ năng thực hành và trách nhiệm nghề nghiệp cần thiết của một bác sĩ" - Phó hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ TP.HCM nói.

Trong số 80 trường đại học đã công bố học phí dự kiến năm học 2026-2027, mức thu dao động từ 17 - 150 triệu đồng/năm học. Học phí y khoa, răng hàm mặt, dược nằm trong tốp đầu.