Cựu Hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình tại phiên tòa sơ thẩm hồi tháng 3 - Ảnh: GIANG LONG
Ngày 10-9, Tòa án nhân dân TP Hà Nội mở phiên phúc thẩm xét kháng cáo của cựu Hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình và cựu kế toán Trường THCS Ba Đình Phạm Thị Minh Nguyệt.
Phiên tòa do thẩm phán Trần Nam Hà làm chủ tọa, dự kiến diễn ra trong hai ngày. Hội đồng xét xử đã triệu tập nhiều nhân chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và một số giáo viên của Trường THCS Ba Đình.
Đáng chú ý, bà Bình có 8 luật sư thuộc 6 văn phòng luật đăng ký bào chữa tại phiên phúc thẩm, tăng 6 luật sư so với phiên sơ thẩm.
Trước đó, tòa án ra quyết định mở phiên phúc thẩm vào ngày 26-8 nhưng sau đó lùi lịch xử.
Cựu hiệu trưởng kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm
Vụ án cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình Nguyễn Thị Bình bị tuyên 3 năm tù hồi cuối tháng 3 từng thu hút sự chú ý của dư luận.
Không phải bởi đây là một đại án tham nhũng hay thất thoát ngân sách lớn, mà bởi người đứng bục khai báo là một nữ hiệu trưởng đã có nhiều năm công tác trong ngành giáo dục, và hành vi bị truy tố lại xuất phát từ câu chuyện dạy thêm, học thêm.
Theo bản án sơ thẩm, vụ việc bắt nguồn từ hoạt động dạy thêm tại Trường THCS Ba Đình trong các năm học 2013-2014.
Thời điểm này, nhà trường tổ chức dạy thêm, học thêm và thu tiền cao hơn mức được quy định tại quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội.
Cụ thể, với lớp có 20-40 học sinh, mức thu tối đa được quy định từ 7.000 - 9.000 đồng mỗi tiết. Tuy nhiên, bà Bình bị cáo buộc chỉ đạo thu 15.000 đồng mỗi tiết.
Để tổ chức các lớp học, nhà trường được xác định đã lập hai hệ thống sổ sách, đồng thời "tách" lớp trên giấy tờ để phù hợp quy định về sĩ số học sinh.
Tổng số tiền bị xác định thu sai quy định hơn 1,09 tỉ đồng.
Theo hồ sơ vụ án, số tiền này phần lớn được sử dụng để chi trả cho giáo viên, phục vụ hoạt động của nhà trường và các khoản liên quan việc tổ chức dạy thêm. Trong đó, 70% số tiền thu được dùng để trả cho giáo viên đứng lớp, 30% dành cho công tác quản lý và cơ sở vật chất.
Cơ quan tố tụng xác định bà Bình hưởng lợi 78 triệu đồng.
Tại phiên tòa sơ thẩm, cựu hiệu trưởng nhiều lần bật khóc, cho rằng bản thân không tư lợi mà việc tổ chức dạy thêm và thu tiền xuất phát từ mong muốn cải thiện thu nhập cho giáo viên trong bối cảnh đời sống của họ còn khó khăn.
Nhiều phụ huynh, giáo viên và học sinh cũng có đơn xin giảm nhẹ hình phạt cho bà Bình.
Tuy nhiên, Hội đồng xét xử sơ thẩm cho rằng bị cáo là người đứng đầu nhà trường, có trách nhiệm quản lý nhưng đã chỉ đạo thực hiện việc thu tiền dạy thêm trái quy định, đồng thời sử dụng cách thức lập hồ sơ, sổ sách để hợp thức hóa việc tổ chức các lớp học.
Sau khi bị tuyên 3 năm tù, bà Bình kháng cáo toàn bộ bản án. Trong đơn, cựu hiệu trưởng cho rằng cấp sơ thẩm đã đánh giá không đúng bản chất vụ án, đặc biệt là nhận định bà có "vụ lợi phi vật chất" khi muốn nâng cao uy tín cá nhân thông qua việc tăng thu nhập cho giáo viên.
Quy định làm căn cứ buộc tội đã bị bãi bỏ
Trong lúc vụ án chờ xét xử phúc thẩm, căn cứ pháp lý liên quan mức thu tiền dạy thêm xuất hiện diễn biến mới.
Bộ Tư pháp đã có kết luận về quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội - văn bản quy định mức thu tối đa đối với hoạt động dạy thêm, học thêm và được sử dụng làm căn cứ xác định hành vi vi phạm trong vụ án.
Theo kết luận của Bộ Tư pháp, Thông tư 17/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định tiền học thêm do cha mẹ học sinh và nhà trường thỏa thuận, không quy định hoặc giao UBND cấp tỉnh ban hành mức thu tối đa.
Do đó việc UBND TP Hà Nội ban hành quyết định 22/2013 để quy định "giá trần" tiền dạy thêm, học thêm được xác định là chưa phù hợp về thẩm quyền.
Không chỉ quyết định 22, Bộ Tư pháp còn xác định một số văn bản hướng dẫn sau đó của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội được ban hành không đúng hình thức, thẩm quyền. Cơ quan này kiến nghị UBND và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khẩn trương xử lý các nội dung trái pháp luật, đồng thời xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan.
Một ngày sau kết luận của Bộ Tư pháp, UBND TP Hà Nội đã quyết định bãi bỏ toàn bộ quyết định 22/2013 về mức thu tiền dạy thêm, học thêm.
Tại phiên sơ thẩm, luật sư từng lập luận Thông tư 17/2012 quy định mức thu do phụ huynh và nhà trường thỏa thuận nhưng không giao UBND cấp tỉnh quy định mức trần. Vì vậy, việc Hà Nội ban hành quyết định 22/2013 là vượt thẩm quyền.
Luật sư cũng cho rằng không thể sử dụng một văn bản cấp dưới có nội dung khác với văn bản cấp trên làm căn cứ buộc tội.
Tại phiên sơ thẩm, dù các luật sư đưa ra lập luận này, cơ quan tố tụng vẫn giữ quan điểm truy tố và Hội đồng xét xử tuyên bà Bình 3 năm tù.
Cựu hiệu trưởng lĩnh 3 năm tù vì tổ chức dạy thêm: Căn cứ buộc tội bị bãi bỏ, phúc thẩm sẽ xem xét ra sao?Cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình bị tòa sơ thẩm tuyên 3 năm tù liên quan việc tổ chức dạy thêm, dựa trên quy định về mức thu tiền học thêm. Quy định này sau đó bị xác định trái pháp luật và bãi bỏ, đặt ra vấn đề hội đồng xét xử phúc thẩm sẽ đánh giá lại căn cứ buộc tội ra sao.