Hơn 43.000 du học sinh Việt tại Nhật Bản đang học những chương trình gì?

Tại cuộc gặp ở trụ sở Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng tiếp Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản Matsumoto Yohei cùng Đại sứ Ito Naoki. Ông Matsumoto cho biết hiện có khoảng 43.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại Nhật Bản, trong khi khoảng 2.300 sinh viên Nhật Bản học tập tại Việt Nam. Những con số này cho thấy du học sinh Việt Nam đang giữ vị trí đáng kể trong cộng đồng người Việt tại Nhật, đồng thời tạo nên một dòng giao lưu giáo dục sôi động giữa hai nước. Báo cáo năm 2025 của Tổ chức Hỗ trợ sinh viên Nhật Bản, gọi tắt là JASSO, cung cấp bức tranh cụ thể hơn về nhóm người học Việt Nam. Kết quả khảo sát được Bộ Giáo dục Nhật Bản công bố ngày 29-5-2026, ghi nhận tình hình tại thời điểm ngày 1-5-2025. Theo báo cáo, Nhật Bản có 43.366 du học sinh Việt Nam, tăng 3.043 người, tương đương 7,5%, so với một năm trước đó. Với con số này, Việt Nam đứng thứ ba về số du học sinh tại Nhật Bản, chỉ sau Trung Quốc và Nepal. Tuy nhiên, hơn 43.000 người Việt không tập trung trong một chương trình duy nhất, mà phân bổ ở nhiều bậc học và loại hình đào tạo khác nhau. Nhóm đông nhất gồm 19.686 người đang học tại các cơ sở giáo dục tiếng Nhật, chiếm khoảng 45,4% tổng số du học sinh Việt Nam được thống kê. Như vậy, gần một nửa số người Việt mang tư cách lưu trú du học tại Nhật đang học tiếng Nhật, thay vì trực tiếp theo học đại học hoặc sau đại học. So với năm trước, nhóm học tại các cơ sở tiếng Nhật tăng 1.996 người, còn nhóm thuộc các cơ sở giáo dục khác tăng 1.047 người. Khoảng hai phần ba mức tăng tổng số du học sinh Việt Nam vì thế đến từ nhóm học tiếng Nhật, một xu hướng đáng chú ý trong dòng người sang Nhật học tập. Theo trang thông tin du học chính thức Study in Japan, các cơ sở giáo dục tiếng Nhật tổ chức nhiều khóa học phục vụ mục tiêu khác nhau. Một số chương trình hướng tới việc chuẩn bị cho người học tiếp tục vào đại học, trong khi những chương trình khác tập trung vào tiếng Nhật thương mại hoặc nhu cầu sử dụng ngôn ngữ trong công việc. JASSO lưu ý khảo sát chỉ tính người nước ngoài có tư cách lưu trú “du học”, đang học tại các cơ sở thuộc phạm vi thống kê, không phải toàn bộ số người Việt mới sang Nhật trong cả năm. Phần còn lại gồm 23.680 người thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học, trong đó có cả chương trình dự bị theo cách phân loại của cuộc khảo sát. JASSO tiếp tục chia nhóm này thành người học sau đại học, đại học, đại học ngắn hạn, cao đẳng kỹ thuật, chương trình chuyên môn tại trường chuyên tu và chương trình dự bị. Vì thế, không thể mặc nhiên xem toàn bộ 23.680 người này là sinh viên đang học cử nhân, thạc sĩ hoặc tiến sĩ tại các trường đại học Nhật Bản. Một lựa chọn đáng chú ý trong nhóm này là trường chuyên môn, thường được gọi là senmon, nơi đào tạo kiến thức cùng kỹ năng nghề nghiệp gắn với từng lĩnh vực cụ thể. Người học có thể chọn các ngành như sửa chữa ô tô, công nghệ thông tin, nấu ăn, khách sạn hoặc thiết kế, tùy chương trình và mục tiêu nghề nghiệp. Theo Study in Japan, những khóa đáp ứng điều kiện có thể cấp bằng chuyên môn sau thời gian đào tạo từ hai năm, hoặc bằng chuyên môn bậc cao sau ít nhất bốn năm, nhưng người dự tuyển cần kiểm tra kỹ văn bằng và cơ hội học tiếp. Bức tranh du học còn gắn với hợp tác giáo dục rộng hơn, khi các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam và Nhật Bản hiện có khoảng 1.800 biên bản ghi nhớ giao lưu, hợp tác học thuật. Bộ trưởng Matsumoto Yohei cho biết số thỏa thuận này đã tăng khoảng ba lần trong 10 năm, phản ánh quan hệ giáo dục ngày càng mở rộng giữa hai nước. Trong khuôn khổ cuộc gặp ngày 7-9, hai bên trao công hàm về học bổng phát triển nguồn nhân lực Việt Nam, Nhật Bản, tức chương trình JDS, với kế hoạch giai đoạn 2026-2028 mỗi năm dành 25 học bổng thạc sĩ và bốn học bổng tiến sĩ cho Việt Nam.