Tại hội thảo Chính sách tín dụng và thị trường carbon ngày 14/10, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết dư nợ tín dụng xanh trong nửa đầu năm nay tăng gần 10% so với cuối 2025. Trong đó, 31% vốn được rót vào lĩnh vực nông, lâm nghiệp, bảo tồn đa dạng sinh học, năng lượng là 28%.
Tính trên tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế, tỷ lệ vốn xanh ở mức 4,2%, tương đương 856.000 tỷ đồng trong 6 tháng.
Tuy vậy, giải ngân vốn xanh gặp không ít thách thức. Ông Nguyễn Việt Long, Phó tổng giám đốc EY Việt Nam, cho biết nhiều doanh nghiệp thuộc diện "buộc phải xanh" lại chưa xác định tiêu chí này từ khâu chuẩn bị dự án. Điều này dẫn tới tổng vốn đầu tư bị đội lên so với dự tính, còn doanh nghiệp phải quay lại khâu thiết kế dự án từ đầu, ảnh hưởng đến khả năng cấp vốn.
Ông Long lưu ý khi thẩm định, nhà băng sẽ đánh giá sức khỏe tài chính tổng thể của doanh nghiệp, thay vì chỉ xét dự án xanh riêng lẻ. Do đó, doanh nghiệp cần cấu trúc tài chính xanh theo từng giai đoạn.
Ví dụ, giai đoạn đầu, doanh nghiệp có thể vay từ ngân hàng, vốn là kênh huy động nhanh nhất để kịp tiến độ xây dựng và triển khai dự án. Ở giai đoạn sau, doanh nghiệp có thể tái cấu trúc bằng trái phiếu xanh (green bond) hoặc trái phiếu chuyển đổi (transition bond) để có nguồn vốn trung và dài hạn ổn định.
Các diễn giả tại hội thảo Chính sách tín dụng và thị trường carbon ngày 14/10. Ảnh: Báo Tài chính - Đầu tư
Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, đặt ra nhu cầu vốn lớn để chuyển đổi phương thức sản xuất, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải khí nhà kính. Ông Bùi Minh Giáp, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, ước tính nhu cầu vốn này lên tới 368 tỷ USD đến năm 2040.
Trước nhu cầu vốn lớn, theo Phó thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, phát triển thị trường carbon có thể giảm áp lực lên nguồn vốn tín dụng xanh. "Khi thị trường carbon vận hành hiệu quả, kết quả giảm phát thải có thể được chuyển hóa thành nguồn lực cho chính doanh nghiệp", ông Cảnh nói.
Từ tháng 6, thị trường carbon được vận hành thí điểm với hạn ngạch từ 3 ngành (sắt thép, nhiệt điện, xi măng). Đến nay, có 7 giao dịch hạn ngạch với 1.310 tấn CO2e. Hiện hàng hóa giao dịch trên sàn mới chỉ có hạn ngạch giảm phát thải, chưa gồm tín chỉ carbon.
Để khơi thông dòng vốn xanh, ông Bùi Minh Giáp cho rằng Việt Nam cần hoàn thiện thể chế song song với phát triển thị trường carbon và tài chính xanh. Trong đó, điều kiện nền tảng là một bộ tiêu chí chuẩn cho hoạt động xanh, chuyển đổi, và cơ sở dữ liệu phát thải có độ tin cậy cao. Ông Giáp cho rằng ngân hàng là kênh dẫn vốn quan trọng, nhưng không thể đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn cho lĩnh vực xanh.
"Công cụ huy động vốn cần kết hợp tín dụng với trái phiếu xanh, trái phiếu tài trợ chuyển đổi, vốn cổ phần, tài chính hỗn hợp... và các cơ chế chia sẻ rủi ro. Mỗi loại rủi ro cần được phân bổ cho các bên có khả năng quản lý tối ưu nhất", chuyên gia ADB lưu ý.
Thủy Trương