Hơn 900 hộ dân phố cổ Hà Nội dự kiến được ưu tiên mua nhà ở xã hội

UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình gửi HĐND thành phố đề nghị xây dựng Nghị quyết về việc giải quyết chỗ ở cho nhóm người khó khăn về nhà ở tại phố cổ, phố cũ được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm. Trước mắt, cơ chế áp dụng ở phường Hoàn Kiếm, sau đó sẽ nghiên cứu mở rộng phạm vi, trên cơ sở đánh giá tác động, cân đối nguồn lực và theo đề xuất của UBND thành phố.

Những hộ gia đình, cá nhân nếu đáp ứng các điều kiện sau thì được xem xét mua, thuê nhà ở xã hội không qua bốc thăm: Đã đăng ký thường trú và đang thực tế sinh sống tại nhà ở thuộc khu vực phố cổ, phố cũ thuộc phường Hoàn Kiếm trước ngày nghị quyết được thông qua; có diện tích nhà ở bình quân dưới 5 m2 sàn/người; đáp ứng điều kiện để được mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở; tự nguyện đăng ký và được UBND phường Hoàn Kiếm phê duyệt theo danh sách.

Thành phố bố trí tối đa 902 căn hộ nhà ở xã hội (mỗi hộ một căn) tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn dự kiến cung ứng ra thị trường, mỗi dự án bố trí không quá 20% số căn hộ mở bán, theo thỏa thuận với chủ đầu tư. Trước mắt trong năm 2026, thành phố dự kiến bố trí tại 9 dự án với 552 căn hộ.

Tiêu chí lựa chọn dự án nhà ở xã hội là vị trí thuận lợi về giao thông công cộng (ưu tiên gắn với tuyến đường sắt đô thị), hạ tầng xã hội đồng bộ (trường học, y tế, chợ, thương mại), tiến độ hoàn thành phù hợp và cơ cấu căn hộ phù hợp với quy mô hộ gia đình (bình quân khoảng 4 người/hộ).

Trường hợp số hộ đăng ký vào một dự án vượt số căn hộ đã bố trí tại dự án đó thì ưu tiên theo thứ tự: hộ có diện tích bình quân thấp nhất; hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo; hộ đăng ký trước; các hộ còn lại được bố trí sang dự án khác.

Người mua, thuê mua nhà ở xã hội khi chuyển đến nơi ở mới phải di chuyển toàn bộ nhân khẩu của hộ ra khỏi chỗ ở cũ và đăng ký thường trú tại nhà ở mới trong thời hạn do UBND thành phố quy định.

Trường hợp chỗ ở cũ là nhà thuộc tài sản công đang thuê thì chấm dứt hợp đồng thuê và bàn giao lại diện tích cho cơ quan quản lý nhà ở. Trường hợp thuộc sở hữu của hộ gia đình, cá nhân thì thực hiện theo phương án do UBND thành phố quy định, bảo đảm không làm tăng thêm nhân khẩu, không phát sinh tình trạng chật chội trở lại tại phần diện tích đã chuyển đi.

Lý giải việc đề xuất nghị quyết, thành phố cho hay hiện điều kiện sống của một bộ phận nhân dân khu vực phố cổ, phố cũ đang ở mức báo động. Kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm cho thấy có khoảng 902 hộ (3.621 nhân khẩu) đang sinh sống trong các nhà đông hộ với diện tích bình quân dưới 5 m2 sàn/người.

Bình quân mỗi hộ khoảng 4 người, nhiều thế hệ cùng sinh hoạt trên một diện tích chưa đến 20 m2 sàn, thấp hơn nhiều lần so với diện tích nhà ở bình quân của thành phố, chưa phù hợp với mục tiêu bảo đảm quyền có nơi ở hợp pháp của công dân theo Điều 22 Hiến pháp năm 2013.

Những căn hộ trên có nguy cơ mất an toàn về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Phần lớn nhà đông hộ là nhà ống, nhà cũ nằm sâu trong ngõ nhỏ, lối thoát nạn hạn chế hoặc dùng chung, hệ thống điện sinh hoạt cải tạo chắp vá, nhiều nơi kết hợp ở với kinh doanh, đun nấu, phương tiện chữa cháy khó tiếp cận. Khi xảy ra sự cố, hậu quả về người và tài sản có thể rất nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, việc sống trong điều kiện chật chội ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và môi trường sống. Không gian ở những căn hộ này thiếu ánh sáng, thông gió, ẩm thấp, nhiều hộ dùng chung khu vệ sinh, bếp, nguồn nước nguy cơ lây lan dịch bệnh cao, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, nhất là trẻ em, người cao tuổi, người ốm đau, người khuyết tật.

Người dân sống trong những căn hộ này không thể tự cải thiện chỗ ở tại chỗ. Nhiều công trình đã xuống cấp về kết cấu nhưng thuộc khu vực có quy chế quản lý bảo tồn, hạn chế cơi nới, xây mới, nhiều nhà thuộc tài sản công cho nhiều hộ thuê hoặc có nhiều chủ sở hữu, sử dụng chung nên không thể cải tạo.

Phần lớn hộ dân là lao động tự do, thu nhập thấp và không ổn định, không đủ khả năng mua nhà ở thương mại. Nhà ở xã hội là con đường phù hợp nhất, nhưng theo quy định hiện hành các hộ vẫn phải bốc thăm như mọi đối tượng khác tại từng dự án nên không biết khi nào mới có được chỗ ở mới.

Ngoài ra, các chính sách trước đây chưa đi vào cuộc sống. Ví dụ Đề án giãn dân phố cổ ban hành kèm theo Quyết định số 168 ngày 9/1/2013 của UBND thành phố đến nay chưa triển khai được, nguyên nhân chủ yếu là chưa có quỹ nhà sẵn sàng để bố trí cho người dân...

Từ thực tiễn trên, thành phố cho rằng cần một giải pháp đồng thời đáp ứng ba yêu cầu. Thứ nhất giải quyết trước cho đúng nhóm người khó khăn nhất về nhà ở trong khu vực. Thứ hai, bảo đảm chắc chắn mỗi hộ đủ điều kiện có một căn hộ nhà ở xã hội thông qua cơ chế được mua, thuê mua không qua bốc thăm trong quỹ nhà do thành phố chủ động bố trí và chỉ được giải quyết một lần. Thứ ba, qua việc người dân chuyển đến nơi ở mới, góp phần giãn dân, xây dựng văn minh đô thị tại khu vực phố cổ, phố cũ theo định hướng của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Theo kế hoạch, nghị quyết về chủ trương giải quyết chỗ ở cho nhóm người khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm sẽ được HĐND thành phố xem xét, thông qua tại kỳ họp chuyên đề vào ngày mai 28/10.

Dự kiến quỹ nhà ở xã hội bố trí để bán, cho thuê mua cho người đủ điều kiện:

Dự án Khu nhà ở tại điểm X2 phường Trần Phú, quận Hoàng Mai, Hà Nội

Công trình Nhà ở xã hội CT1, CT3 thuộc Dự án khu chức năng đô thị ĐM1

Khu chức năng đô thị ĐM1, phường Đại Mỗ

Nhà ở xã hội tại km17, quốc lộ 32, xã Tân Lập (xã Ô Diên), huyện Đan Phượng

Dự án nhà ở xã hội Đồng Trúc - Thạch Thất

Xã Thạch Thất

Dự án nhà ở xã hội Tân Xã - Thạch Thất

Nhà ở xã hội cao tầng Vĩnh Hưng, số 4-6- 8 ngõ 321 phố Vĩnh Hưng, phường Vĩnh Hưng

Phường Vĩnh Hưng

Dự án khu nhà ở Minh Đức tại xã Mê Linh (phần nhà ở xã hội tại đất CT)

Khu nhà ở Minh Giang - Đầm Và mở rộng (ô đất NOXH)

Khu nhà ở Minh Giang - Đầm Và mở rộng, xã Mê Linh

Dự án đầu tư xây dựng khu nhà ở xã hội thuộc dự án ĐTXD hạ tầng kỹ thuật khu đấu giá QSDĐ thôn Tuân Lề, xã Phúc Thịnh

Xã Phúc Thịnh

Võ Hải