Hưng Yên tìm giải pháp căn cơ xử lý rác thải tồn đọng

Hiện nay, tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, các bãi rác tồn đọng nhiều năm đang trở thành điểm nóng về môi trường.

Với lượng rác phát sinh khoảng 2.000 tấn mỗi ngày nhưng mới xử lý được gần 30%, áp lực hạ tầng ngày càng lớn, đòi hỏi những giải pháp căn cơ, đồng bộ sớm được triển khai.

Áp lực "lộ thiên"

Hiện trên địa bàn tỉnh Hưng Yên còn trên 450 điểm, bãi chôn lấp chứa rác thải tồn đọng với tổng khối lượng gần 1,68 triệu tấn. Đơn cử như bãi rác sinh hoạt Vũ Hội, xã Thư Vũ nằm sát tuyến đường giao thông liên xã, chỉ cách khu dân cư thôn Vũ Hội chưa đầy 200 m và cách trường Trung học Cơ sở Thư Vũ, trường Tiểu học Thư Vũ khoảng 200 - 300 m. Hình thành từ khoảng năm 2005 vốn chỉ là điểm tập kết tạm thời, sau hơn hai mươi năm tiếp nhận rác thải, nơi đây đã biến thành một "núi" rác lộ thiên rộng khoảng 6.000 m2, với lượng tồn đọng khoảng 30.000 tấn.

Do bãi rác lộ thiên tồn tại kéo dài qua nhiều năm, toàn bộ giáo viên và gần 750 học sinh của trường nằm ngay trong bán kính ảnh hưởng.

Cô Hoàng Thị Thu Vân, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, vào những ngày nắng nóng có gió Đông Nam, mùi hôi thối bốc lên hắt thẳng vào khuôn viên trường, buộc giáo viên và học sinh phải đeo khẩu trang trong suốt các tiết học. Tình trạng ô nhiễm kéo dài khiến nhiều giáo viên bị viêm họng, ho, học sinh ốm sốt khi thời tiết chuyển mùa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng dạy và học.

Hoàn cảnh tương tự cũng diễn ra đối với các hộ dân sinh sống quanh khu vực bãi rác Vũ Hội. Ông Vũ Văn Tuệ, thôn Vũ Hội, xã Thư Vũ phản ánh, do ảnh hưởng từ bãi rác, các gia đình thường xuyên phải đóng kín cửa, sống chung với ruồi muỗi và mùi hôi thối. Vào những ngày hướng gió thay đổi, bầu không khí trong các khu dân cư trở nên oi nồng, bức bối; nhiều phụ huynh khi đưa đón con em đi học qua đây cũng phải lựa chọn các tuyến đường khác để tránh mùi hôi thối.

Không riêng gì xã Thư Vũ, tình trạng quá tải rác thải sinh hoạt cũng đang trở thành điểm nóng bức xúc tại nhiều địa phương khác trong tỉnh. Tại xã Diên Hà, tình trạng ô nhiễm diễn ra nghiêm trọng do cả 5 lò đốt rác sinh hoạt trên địa bàn đã xuống cấp, tê liệt và ngừng hoạt động hoàn toàn sau thời gian dài vận hành. Hệ quả là khoảng 500 tấn rác ùn ứ, chất cao thành những núi rác giữa lúc địa phương gặp nhiều khó khăn về hạ tầng xử lý tại chỗ cũng như nguồn lực vận chuyển tạm thời.

Tương tự, tại xã Thần Khê, dù hệ thống thu gom được duy trì với 25 tổ và 42 lao động đạt tỷ lệ trên 95%, nhưng do 4 khu xử lý tập trung (kế thừa từ các xã cũ trước hợp nhất gồm Đông Đô, Tây Đô, Chi Lăng, Bắc Sơn) sử dụng công nghệ lò đốt từ giai đoạn 2013 - 2015 đã xuống cấp nghiêm trọng, toàn xã vẫn đang tồn đọng khoảng 500 tấn rác thải lộ thiên chưa được xử lý triệt để.

Theo Ủy ban Nhân dân xã Thần Khê, khối lượng rác tồn lưu lâu ngày cùng áp lực gia tăng từ lượng rác phát sinh hằng ngày đang đặt ra thách thức lớn đối với công tác quản lý môi trường, đòi hỏi các cấp, các ngành sớm có cơ chế hỗ trợ nguồn lực, kinh phí và định hướng quy hoạch hạ tầng đồng bộ nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng này.

Khắc phục từ cơ sở

Trước áp lực ô nhiễm môi trường kéo dài, chính quyền các địa phương đã khẩn trương triển khai nhiều giải pháp. Tại xã Thư Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phạm Duy Long chia sẻ, địa phương đã chỉ đạo lực lượng thu gom điều động máy xúc san gạt, dồn nén rác, thường xuyên phun hóa chất khử mùi và diệt ruồi muỗi định kỳ. Về lâu dài, xã đang phối hợp chờ công trình quy mô lớn của tỉnh hoàn thành để bốc xúc toàn bộ 30.000 tấn rác tồn đọng, đóng cửa bãi rác Vũ Hội và quy hoạch trạm trung chuyển ở xa khu dân cư.

Tại xã Diên Hà, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân xã Đinh Công Chuyển cho biết, trước tình trạng các lò đốt ngưng hoạt động gây ùn ứ rác thải nghiêm trọng, địa phương đã tích cực triển khai phương án khắc phục tại chỗ, vận động nhân dân thu gom gọn gàng, điều phối tuyến vận chuyển tạm thời và tìm kiếm giải pháp kỹ thuật khôi phục năng lực xử lý.

Xã cũng chỉ đạo các lực lượng chức năng kiểm tra nghiêm ngặt, ngăn chặn tình trạng đổ trộm rác bừa bãi gây ô nhiễm lan rộng, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức phân loại rác thải tại nguồn nhằm giảm tải áp lực cho công tác vận chuyển.

Trong khi đó, Ủy ban Nhân dân xã Thần Khê cũng đã xây dựng quy trình thu gom, vận chuyển rác khép kín từ hộ gia đình đến khu xử lý tập trung, đồng thời phát động phong trào "Ngày chủ nhật xanh" dọn vệ sinh môi trường. Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Thần Khê Vũ Xuân Quân, chính quyền luôn bám sát cơ sở và huy động tối đa nguồn lực. Tuy nhiên, nguồn ngân sách cấp xã hạn hẹp, hạ tầng chưa đồng bộ, phương tiện thu gom chủ yếu là xe lôi, xe đẩy thủ công đã cũ, trong khi lượng rác phát sinh ngày càng lớn nên việc duy trì xử lý triệt để gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tế trên, các địa phương đều khẳng định việc xử lý dứt điểm các bãi rác tồn đọng quy mô lớn hay giải quyết triệt để các điểm nóng ùn ứ đã vượt quá thẩm quyền và năng lực tài chính cấp xã. Do đó, các địa phương đang kiến nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh Hưng Yên cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường sớm đẩy nhanh tiến độ đưa vào vận hành các khu xử lý rác thải tập trung quy mô lớn; đồng thời quan tâm hỗ trợ kinh phí xử lý rác tồn lưu, bổ sung trang thiết bị vận chuyển hiện đại và quy hoạch các trạm trung chuyển đặt xa khu dân cư để căn cơ giải quyết bài toán môi trường, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Trước áp lực quá tải rác thải sinh hoạt phát sinh, các ngành chức năng tỉnh Hưng Yên đang triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược nhằm giải quyết dứt điểm bài toán ô nhiễm môi trường.

Để giải quyết bài toán này, Ủy ban Nhân dân tỉnh Hưng Yên và Công ty cổ phần Năng lượng Môi trường Thiên Ý - Huy Anh đã động thổ dự án Nhà máy điện rác Phù Cừ. Dự án có quy mô khoảng 7 ha, công suất xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt 1.600 tấn rác/ngày đêm, khả năng phát điện 40 MW với tổng vốn đầu tư khoảng 4.000 tỷ đồng.

Hệ thống xử lý rác thải của nhà máy áp dụng công nghệ lò đốt tiên tiến của Vương quốc Bỉ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của châu Âu và Việt Nam. Dự án đang được đẩy nhanh tiến độ thi công để phấn đấu đưa vào vận hành chính thức trong quý 2 năm 2027, qua đó góp phần chuyển đổi mô hình xử lý rác từ chôn lấp truyền thống sang công nghệ đốt thu hồi năng lượng hiện đại, thân thiện với môi trường.

Mới đây, tại Hội nghị giao ban Thường trực Tỉnh ủy với thường trực Đảng ủy các xã, phường, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên Nguyễn Đức Kiền cho biết, các cơ quan chức năng đang tích cực đôn đốc chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thi công, sớm đưa các nhà máy xử lý rác đi vào hoạt động.

Trong thời gian chờ dự án tập trung hoàn thành, ông Nguyễn Đức Kiền lưu ý các địa phương tuyệt đối không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý dẫn đến việc rác thải vẫn bị đổ bừa bãi trái quy định. Cấp ủy, chính quyền các xã, phường phải nâng cao trách nhiệm, chủ động bám sát cơ sở, kiểm tra công tác thu gom và xử lý dứt điểm các điểm nóng ô nhiễm.

Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ luôn đồng hành, sẵn sàng cử các tổ công tác trực tiếp xuống cơ sở để hướng dẫn chuyên môn và tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc cho các địa phương trong công tác bảo vệ môi trường./.