Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Ban Chính sách, chiến lược T.Ư có vai trò kết nối nguồn lực nghiên cứu với yêu cầu tham mưu của T.Ư. Ban phải xác định đúng vấn đề, đặt yêu cầu nghiên cứu, tích hợp các luận cứ và xây dựng phương án tham mưu. Bên cạnh đó, Viện Hàn lâm KH-CN VN và Viện Hàn lâm KH-XH VN cần phát huy thế mạnh nghiên cứu chuyên sâu, cung cấp dữ liệu, dự báo, phản biện và chủ động cảnh báo những vấn đề mới, không chỉ chờ đặt hàng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu rà soát, phân định rõ việc nào Ban Chính sách, chiến lược T.Ư thực hiện, việc nào cần huy động các viện, qua đó tránh trùng lặp và nâng cao năng lực tham mưu chiến lược. Đặc biệt, lực lượng nghiên cứu phải được tổ chức theo vấn đề, không bị giới hạn bởi ranh giới cơ quan hay ngành khoa học. Tùy nhiệm vụ, có thể tập hợp các nhóm chuyên gia từ 2 viện hàn lâm, các viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia đầu ngành; đồng thời giao rõ người chủ trì, trách nhiệm phối hợp và sản phẩm cần đạt.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại cuộc họp
Ảnh: TTXVN
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu đặt hàng nghiên cứu rõ ràng nhưng phải tôn trọng độc lập khoa học. T.Ư và Ban Chính sách, chiến lược T.Ư xác định câu hỏi cần trả lời, thời hạn và yêu cầu sản phẩm, không định trước kết luận.
Đối với các đề án lớn, nhà khoa học cần tham gia ngay từ khi xây dựng đề cương. Những vấn đề còn nhiều cách nhìn có thể giao các nhóm nghiên cứu song song, tổ chức phản biện độc lập và ghi nhận đầy đủ các ý kiến khác nhau.
Cùng với đó, cần có cơ chế huy động người tài linh hoạt, không bó hẹp trong biên chế. Có thể sử dụng nhóm nghiên cứu liên ngành, nhóm phản ứng nhanh, chuyên gia kiêm nhiệm, biệt phái có thời hạn; tăng trao đổi nhân lực giữa cơ quan tham mưu và cơ quan nghiên cứu. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu kết nối chuyên gia VN ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế thông qua các nhiệm vụ cụ thể; mạnh dạn giao việc, trao quyền và hỗ trợ nhà khoa học trẻ. Việc mở rộng hợp tác phải đi đôi với bảo vệ dữ liệu, bí mật và lợi ích quốc gia.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, năng lực nghiên cứu phải vừa có tầm nhìn dài hạn, nghiên cứu các xu thế trong 10 - 20 năm, vừa có khả năng phản ứng nhanh trước những biến động mới. Muốn vậy, phải chuẩn bị sẵn dữ liệu, mô hình, mạng lưới chuyên gia và công cụ phân tích.
Hai viện hàn lâm được yêu cầu rà soát, mở rộng việc sử dụng chung hạ tầng nghiên cứu; xây dựng cơ chế để Ban Chính sách, chiến lược T.Ư và các nhóm nghiên cứu tiếp cận dữ liệu theo phân quyền, đúng quy định bảo mật. AI được xác định là công cụ hỗ trợ, còn con người phải chịu trách nhiệm về nhận định và kiến nghị.
Nhấn mạnh tinh thần lấy đóng góp cho quyết sách làm thước đo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý đánh giá nghiên cứu bằng khả năng phát hiện sớm vấn đề, đưa ra luận cứ mới, dự báo sát và giúp lựa chọn phương án tốt hơn. Mỗi sản phẩm cần nêu rõ việc phải quyết định, các phương án, lợi ích, chi phí, rủi ro, điều kiện thực hiện và những điều còn chưa chắc chắn. Ban Chính sách, chiến lược T.Ư cần phản hồi kết quả nghiên cứu được sử dụng đến đâu, đồng thời theo dõi giá trị thực tế sau khi quyết sách được ban hành. Đóng góp thực chất phải được ghi nhận trong phân bổ kinh phí, đánh giá, bổ nhiệm và khen thưởng cán bộ.
Trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xây dựng Quy chế phối hợp; nâng cao năng lực của Ban Chính sách, chiến lược T.Ư và 2 viện hàn lâm; đổi mới cơ chế đãi ngộ chuyên gia; tháo gỡ các vướng mắc về thể chế, hạ tầng; đồng thời xây dựng báo cáo chiến lược định kỳ và đột xuất.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh chất lượng một quyết sách phụ thuộc rất lớn vào việc nhìn thấy vấn đề sớm đến đâu, hiểu rõ các lựa chọn đến mức nào và lường trước được những hệ quả gì. Vì vậy, Ban Chính sách, chiến lược T.Ư phải đặt được những câu hỏi đúng, trình T.Ư các phương án có luận cứ, so sánh tác động, rủi ro và điều kiện thực hiện; 2 viện hàn lâm phải chủ động phát hiện những vấn đề còn ở phía trước, đưa tri thức khoa học vào quá trình lựa chọn chính sách.