Iran đề xuất kế hoạch mở lại Eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày

Tại trụ sở Liên hợp quốc ngày 25/9, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi công bố đề xuất mở lại Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược có ý nghĩa đặc biệt với khu vực. Theo kế hoạch được chuyển tới Mỹ thông qua trung gian Qatar, hoạt động hàng hải quốc tế tại eo biển có thể được khôi phục trong vòng bảy ngày sau khi hai bên đạt thỏa thuận. Đề xuất này lập tức thu hút sự chú ý, bởi Hormuz giữ vai trò quan trọng đối với lưu thông hàng hóa, năng lượng và an ninh hàng hải quốc tế. Ông Abbas Araghchi cho biết Iran đã hoàn tất công tác chuẩn bị cần thiết, đồng thời sẵn sàng khôi phục hoạt động lưu thông bình thường nếu những điều kiện tiên quyết được đáp ứng. Ngoại trưởng Iran nhấn mạnh quyết định hiện phụ thuộc vào phía Mỹ, đặc biệt là mức độ nghiêm túc của Washington trong việc thúc đẩy một thỏa thuận giữa hai bên. Nếu đạt đồng thuận, Eo biển Hormuz sẽ được mở lại vào đúng ngày thứ bảy của thỏa thuận ngừng bắn, theo nội dung kế hoạch được truyền thông đề cập. Các nguồn tin truyền thông cho biết kế hoạch mới yêu cầu chấm dứt toàn bộ hành động không thiện chí tại Trung Đông trong thời hạn bảy ngày kể từ khi thỏa thuận bắt đầu. Phạm vi yêu cầu được nói là bao gồm cả những diễn biến tại Liban và Yemen, hai địa bàn thường xuyên xuất hiện trong các căng thẳng khu vực thời gian qua. Thông tin này cũng được ông Hossein Mohebi, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, đề cập trong các phát biểu liên quan. Bên cạnh yêu cầu giảm căng thẳng, Iran đặt ra một số điều kiện kinh tế và quân sự cốt lõi trước khi tuyến hàng hải Hormuz được mở cửa trở lại. Trong đó, Tehran yêu cầu Mỹ giải tỏa ít nhất 12 tỷ USD tài sản của Iran hiện bị phong tỏa trong hệ thống tài chính quốc tế. Iran đồng thời muốn Washington dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, nguồn thu quan trọng của nền kinh tế nước này. Một điều kiện khác trong đề xuất là Mỹ phải chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải do quân đội nước này tiến hành, theo nội dung được các nguồn tin truyền thông dẫn lại. Những yêu cầu trên cho thấy việc mở cửa Hormuz được Iran gắn với một gói thỏa thuận rộng hơn, bao gồm giảm đối đầu, nới lỏng kinh tế và bảo đảm hàng hải. Tuy nhiên, bài toán trước mắt vẫn phụ thuộc vào khả năng Mỹ chấp nhận các điều kiện, cũng như cách hai bên xác định và kiểm chứng việc thực hiện. Eo biển Hormuz từ lâu giữ vị trí nhạy cảm trong các tính toán an ninh Trung Đông, bởi mọi biến động tại đây đều có thể ảnh hưởng tới hoạt động vận tải quốc tế. Vì vậy, cam kết mở lại tuyến hàng hải trong bảy ngày được xem là điểm đáng chú ý nhất trong đề xuất mới mà Iran chuyển tới Mỹ qua Qatar. Nếu kế hoạch được triển khai, việc khôi phục lưu thông có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với các hoạt động thương mại đi qua khu vực. Dù vậy, triển vọng thực hiện vẫn chưa rõ ràng khi hai bên từng đạt một thỏa thuận tương tự nhưng nhanh chóng không duy trì được kết quả. Hồi tháng 6, Mỹ và Iran đã ký bản ghi nhớ nhằm hạ nhiệt xung đột, mở lại eo biển và khởi động các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân. Thỏa thuận sau đó đổ vỡ, trong bối cảnh Iran tiến hành hoạt động quân sự nhằm vào những tàu thương mại bị cáo buộc đi chệch hải trình quy định. Diễn biến mới cho thấy Tehran đang đặt việc mở cửa Hormuz trong mối liên hệ trực tiếp với các nhượng bộ từ Washington, thay vì xem đây là một bước đi riêng lẻ. Phía Iran khẳng định mọi chuẩn bị đã sẵn sàng, nhưng thời điểm khôi phục hàng hải chỉ được xác lập nếu các điều kiện được đáp ứng và thỏa thuận có hiệu lực. Theo Nhân Dân dẫn thông tin từ TTXVN, kết quả cuối cùng vì thế sẽ phụ thuộc vào phản ứng của Mỹ và khả năng hai bên biến đề xuất bảy ngày thành cam kết thực tế.