Iran đề xuất lộ trình 7 ngày mở lại eo biển Hormuz

Iran đề xuất lộ trình mở lại eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày, nếu Mỹ và các bên liên quan đáp ứng một loạt điều kiện về ngừng bắn, tài sản và trừng phạt. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đưa ra thông tin này khi trao đổi với truyền thông tại New York, trong thời gian tham dự kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tuần này. Theo ông, kế hoạch mới nhất của Tehran nhằm tạo một khoảng dừng đủ rõ ràng để các cuộc đàm phán ngoại giao có thể bắt đầu. Điều kiện đầu tiên Iran nêu ra là mọi hành động thù địch tại Trung Đông phải chấm dứt trong bảy ngày, bao gồm cả những hoạt động liên quan đến Lebanon. Tehran đồng thời yêu cầu giải phóng các tài sản đang bị phong tỏa, với tổng giá trị được ước tính ít nhất 12 tỷ USD. Danh sách điều kiện còn bao gồm việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran và chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với nước này. Nếu các yêu cầu được đáp ứng, Iran tuyên bố sẽ mở lại eo biển Hormuz vào ngày thứ bảy kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực. Đây là tuyến hàng hải quan trọng nằm giữa Iran và Oman, thường được sử dụng để vận chuyển dầu mỏ cùng nhiều loại hàng hóa năng lượng từ vùng Vịnh. Bất kỳ thay đổi nào liên quan hoạt động đi lại tại eo biển đều có thể thu hút sự chú ý lớn từ các thị trường, chính phủ và doanh nghiệp vận tải quốc tế. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Iran hiện chờ phản hồi từ phía Mỹ về đề xuất, đồng thời khẳng định Trung Quốc cũng ủng hộ kế hoạch này. Phát biểu của ông được đưa ra tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York ngày 22/9, trong bối cảnh các cuộc tiếp xúc ngoại giao đang được thúc đẩy. Hình ảnh ông Araghchi tại đây được AFP ghi nhận, cho thấy ngoại trưởng Iran tiếp tục xuất hiện công khai giữa lúc căng thẳng khu vực kéo dài. Ông Hossein Mohebi, người phát ngôn của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, trước đó nói với AFP rằng đề nghị của Tehran còn có điều khoản chấm dứt các hành động thù địch tại Yemen. Chi tiết này mở rộng phạm vi của kế hoạch, khi Iran không chỉ đề cập những diễn biến trực tiếp giữa Washington và Tehran. Các yêu cầu liên quan Lebanon và Yemen cho thấy bất kỳ thỏa thuận nào cũng có thể phải tính đến nhiều điểm nóng cùng lúc. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News, phát sóng hôm 24/9, rằng việc chấm dứt xung đột hiện nay phụ thuộc vào Mỹ. Ông cho biết Tehran không còn muốn tiếp tục giao tranh, qua đó nhấn mạnh thông điệp Iran muốn chuyển trọng tâm từ đối đầu quân sự sang giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, tuyên bố này chưa đồng nghĩa các bên đã đạt được thỏa thuận, bởi phản hồi chính thức của Washington vẫn đang được chờ đợi. Trước đó, Ngoại trưởng Araghchi đã thảo luận với hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner thông qua các bên trung gian bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York. Những cuộc tiếp xúc này chưa tạo ra bước đột phá ngay lập tức, dù chúng cho thấy các kênh liên lạc giữa hai phía vẫn tồn tại. Một quan chức cấp cao Iran từng nói phái đoàn nước này tại New York có toàn quyền tiến hành nỗ lực ngoại giao, đồng thời gọi đây là “cơ hội vàng” để Washington trở lại bàn đàm phán. Đề xuất mở lại Hormuz xuất hiện khi xung đột giữa Mỹ và Iran đã kéo dài gần bảy tháng mà chưa có dấu hiệu kết thúc rõ ràng. Cuối tháng 8, Mỹ công bố các biện pháp trừng phạt mở rộng nhằm “bóp nghẹt kinh tế” Iran, trong khi Tehran nói họ đã chuẩn bị kế hoạch hai năm để ứng phó sức ép mới. Iran cũng nhấn mạnh khả năng chống chịu sau hàng chục năm đối mặt các lệnh trừng phạt quốc tế, còn đề xuất bảy ngày hiện chờ quyết định từ phía Washington cùng diễn biến ngoại giao tiếp theo.