Cờ về tay ông Eisenkot
Hôm qua, Tổng thống Israel Isaac Herzog đã giao cho cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot (66 tuổi), lãnh đạo đảng Yashar, nhiệm vụ thành lập chính phủ mới. Quyết định được đưa ra sau cuộc bầu cử ngày 27.10 khi Quốc hội Israel (Knesset) rơi vào tình trạng không đảng hoặc khối chính trị nào giành được đa số tối thiểu 61/120 ghế.
Ông Gadi Eisenkot vẫy cờ Israel khi kết quả bầu cử được công bố hôm 28.10
ẢNH: AP
Trong cuộc bầu cử vừa qua, đảng Likud của Thủ tướng Netanyahu dẫn đầu với 27 ghế và khối các đảng ủng hộ ông có tổng cộng 53 ghế. Nhưng sau cuộc tham vấn giữa tổng thống với các đảng, Thủ tướng Netanyahu chỉ nhận được 46 đề cử từ các nghị sĩ. Thậm chí đồng minh truyền thống của Likud là đảng UTJ, với 7 ghế trong quốc hội mới, cũng không đề cử ông Netanyahu thành lập chính phủ mới, theo CNN.
Trong khi đó, đảng Yashar chỉ đứng thứ 2 với 21 ghế trong quốc hội và khối đối lập do ông Eisenkot dẫn dắt chỉ có 48 ghế, nhưng lại nhận được tổng cộng 67 đề cử từ các nghị sĩ - bao gồm sự ủng hộ của các đảng Ả Rập với 19 ghế.
Tuy vậy, con số vừa nêu không đồng nghĩa ông Eisenkot đã có một liên minh cầm quyền đủ đa số. Theo Reuters, ông từng loại trừ khả năng đưa các đảng Ả Rập vào chính phủ, còn phương án tìm kiếm sự ủng hộ từ các đảng Do Thái siêu chính thống (Haredi) như UTJ hay Shas cũng có thể vấp phải bất đồng về vấn đề nghĩa vụ quân sự.
Giữ chức Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel giai đoạn 2015-2019, ông Eisenkot xuất thân từ gia đình Do Thái gốc Ma Rốc thuộc tầng lớp lao động. Cũng thể hiện lập trường an ninh cứng rắn và phản đối thành lập nhà nước Palestine, nhưng vị này có khác biệt với ông Netanyahu về một số vấn đề đối nội và chính sách tại Bờ Tây.
Ông Eisenkot phản đối sáp nhập lãnh thổ này, lên án bạo lực của những người định cư Do Thái cực đoan và chủ trương bảo vệ các thể chế dân chủ, quyền của nhóm thiểu số. Ông cũng cam kết thu hẹp diện miễn nghĩa vụ quân sự và chấm dứt quyền cai trị của Hamas tại Gaza trong vòng 18 tháng.
Nhiệm vụ khó khăn
Theo các nhà phân tích, con đường thành lập chính phủ của ông Eisenkot có thể xoay quanh 3 phương án mà đều cần có nhượng bộ chính trị đáng kể. Phương án thứ nhất là dựa vào sự ủng hộ của các đảng Ả Rập để thành lập chính phủ thiểu số, song cách làm này vấp phải sự phản đối của một số đồng minh trong khối đối lập.
Phương án thứ hai là thuyết phục sự ủng hộ từ 2 đảng Do Thái siêu chính thống UTJ và Shas để khối của ông Eisenkot đạt ngưỡng 61 ghế. Phương án vừa nêu có thể buộc ông phải nhượng bộ về chính sách nghĩa vụ quân sự.
Phương án thứ ba là thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc với Likud, thì cần nhượng bộ trước đối thủ là vị đương kim thủ tướng.
Bên cạnh đó, việc ông Eisenkot được giao nhiệm vụ lập chính phủ chưa đồng nghĩa với dấu chấm hết cho sự nghiệp chính trị của ông Netanyahu. Nếu nỗ lực của đảng Yashar thất bại trong 6 tuần nữa, ông Netanyahu vẫn có thể được trao cơ hội thành lập chính phủ. Trong trường hợp Israel phải tổ chức bầu cử lại, ông Netanyahu cũng có thể tiếp tục dẫn dắt Likud và khối cánh hữu tham gia cuộc đua mới.
Trong toàn bộ giai đoạn này, ông vẫn giữ vai trò thủ tướng tạm quyền. Ông Avigdor Lieberman, Chủ tịch đảng cánh hữu Yisrael Beytenu, cảnh báo nếu khối đối lập thành lập một chính phủ thiểu số thiếu ổn định, ông Netanyahu có thể trở lại sau 4 năm nữa với đa số lên tới 70 ghế.
Mỹ mở rộng phong tỏa, Iran cứng rắn trong đàm phán
Liên quan tình hình Trung Đông, quân đội Mỹ ngày 7.11 thông báo thành lập lực lượng đặc nhiệm Iron Gate nhằm ngăn Iran vận chuyển vũ khí, hàng hóa bị cấm vận và công nghệ lưỡng dụng qua biên giới đường bộ và biển Caspi, mở rộng chiến dịch phong tỏa từ đường biển. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lệnh phong tỏa hàng hải đã ngăn Iran xuất khẩu hơn 25 tỉ USD dầu thô. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố dỡ bỏ giới hạn tự áp đặt về tầm bắn tên lửa đạn đạo 2.000 km, làm dấy lên khả năng Tehran phát triển tên lửa có tầm bắn xa hơn. Theo CNN, phe cứng rắn tại Iran hiện cho rằng những khó khăn chính trị của Tổng thống Mỹ Donald Trump sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể tạo lợi thế cho Tehran, từ đó thúc đẩy yêu cầu Washington nhượng bộ nhiều hơn trong đàm phán chấm dứt xung đột.