Kế hoạch sử dụng AI trong quân sự

Ông Trump cho rằng, AI chính là cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo, đồng thời nhận định công nghệ này có thể đóng góp tới 25% GDP của Mỹ. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump không cung cấp thông tin chi tiết về cơ cấu của “Lực lượng AI” dự kiến cũng như vai trò của “Tư lệnh AI”. Người đứng đầu Nhà Trắng cũng cho biết, Mỹ sẽ chú ý đến những mặt tiêu cực của AI và sử dụng các công cụ pháp lý hiện hành để xử lý những vấn đề này khi cần thiết.

Tuyên bố của Tổng thống Mỹ được đưa ra trong bối cảnh cuộc tranh luận về sự phát triển nhanh chóng của AI và những rủi ro tiềm tàng của công nghệ này ngày càng thu hút sự quan tâm trên thế giới. Vừa qua, theo CNN, các quan chức quốc phòng và tình báo Mỹ đã kịp thời phát hiện sự cố do nhà phân tích thuộc bộ chỉ huy tác chiến Mỹ sử dụng AI dẫn tới cảnh báo sai. Nhà phân tích này đã sử dụng một chatbot dẫn tới xác định một con tàu đang chở hàng hóa thành đối tượng tình nghi. Báo cáo do AI phân tích “hoàn toàn sai sự thật”, dẫn tới nguy cơ leo thang thành xung đột trong khu vực.

Giới chức quân đội và cộng đồng tình báo Mỹ gần đây đang thúc đẩy việc tích hợp AI vào hầu hết mọi khía cạnh công việc, từ việc phân tích khối lượng lớn thông tin tình báo thô mới thu thập được, lựa chọn mục tiêu tấn công, đến các ứng dụng thông thường hơn như quản lý ngân sách, hậu cần và chuỗi cung ứng. AI được cho là có thể giúp quân đội đưa ra các quyết định trên chiến trường nhanh hơn, chẳng hạn như mục tiêu nào cần tấn công hoặc cần di chuyển khí tài quân sự đến đâu.

Hồi đầu năm nay, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã công bố “Chiến lược tăng tốc AI” nhằm mục đích đẩy nhanh việc sử dụng AI trong quân đội. Ông Hegseth phát biểu ý kiến: “Chúng tôi sẽ thúc đẩy thử nghiệm, loại bỏ các rào cản cũ để tập trung đầu tư và bảo đảm chúng tôi dẫn đầu trong lĩnh vực AI quân sự”. Các quan chức Mỹ cho rằng, nước này không thể tụt hậu trong việc tích hợp AI trong bối cảnh nhiều quốc gia cũng đã triển khai AI trong quân sự.

Vào đầu tháng 9, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vừa công bố kế hoạch tổ chức lại lực lượng, đưa AI và robot vào đội hình tác chiến. AI được tích hợp vào các Hệ thống bay không người lái (UAV), từ những công cụ hỗ trợ trở thành một bộ phận trực tiếp của đội hình tác chiến trên bộ, trên không và trên biển. Theo Tổng Tham mưu trưởng IDF Eyal Zamir, chiến trường đang thay đổi nhanh chóng cùng sự phát triển của robot, thiết bị UAV và AI, đòi hỏi quân đội phải thay đổi cả công nghệ lẫn cơ cấu tổ chức.

Tháng 1/2025, IDF cũng đã thành lập Cơ quan AI và Tự hành trực thuộc Cục Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng, tập hợp các đơn vị công nghệ quân sự, viện nghiên cứu, doanh nghiệp quốc phòng và các công ty khởi nghiệp nhằm phát triển công nghệ và xây dựng năng lực trong lĩnh vực này. Đến cuối năm 2025, giới chức quốc phòng Israel công bố hàng chục nghìn hệ thống tự hành đã được triển khai trên chiến trường, từ các phi đội UAV đến robot mặt đất. Việc IDF thành lập một nhánh chuyên trách cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong cách quân đội Israel tiếp cận AI và robot, từ những công cụ hỗ trợ riêng lẻ sang một thành phần được tích hợp vào cơ cấu lực lượng và đội hình tác chiến.

Tuy nhiên, giới quan sát nhấn mạnh, những rủi ro nghiêm trọng khi sử dụng công nghệ can thiệp sâu đến quá trình ra quyết định trên thực địa. Trong khuôn khổ Khóa họp 81 của Đại hội đồng LHQ dự kiến diễn ra từ 22-28/9 tới, thảo luận về sự phát triển bùng nổ của AI cùng những cơ hội và thách thức do công nghệ này đặt ra cũng là một trong những nội dung được chú trọng.

Các nhà phân tích lâu nay bày tỏ lo ngại việc AI có thể dẫn đến những tính toán sai lầm, một khi các quốc gia dựa vào dữ liệu kém lượng hoặc bị lỗi do dựa trên cơ sở đó, các quốc gia cần cam kết tuân thủ những quy tắc quốc tế về AI, khẳng định yêu cầu phải “duy trì quyền kiểm soát” đối với công nghệ này.

SAN LÊ