Sau thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Donald Trump thừa nhận cuộc xung đột với Iran có thể là một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả này.
"Tôi nghĩ một phần nguyên nhân là Iran nhưng đồng thời mọi người cũng hiểu tầm quan trọng của những gì tôi đã làm với Iran", ông Trump nói với kênh Fox News, thừa nhận cử tri Mỹ không sẵn sàng chấp nhận những tác động của cuộc xung đột đối với giá xăng dầu.
Các nhà quan sát cho rằng Mỹ và Israel đã trì hoãn những cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran cho đến khi cả hai nước hoàn tất các cuộc bầu cử. Cuối tháng 10, tờ Wall Street Journal đưa tin chính quyền Trump đã cảnh báo chính phủ của các quốc gia Vùng Vịnh về một chiến dịch quân sự ngắn nhưng dữ dội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Nguy cơ xung đột tái diễn
Theo báo DW, mặc dù chính sách đối ngoại thuộc thẩm quyền của Tổng thống Mỹ nhưng các nhà phân tích chỉ ra rằng Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể không cấp kinh phí cho các chiến dịch quân sự của ông Trump. Song, tới đầu năm 2027, các nghị sĩ Dân chủ vừa đắc cử mới chính thức nhậm chức.
Trong bài viết đăng trên tạp chí Foreign Affairs tuần này, hai giáo sư khoa học chính trị Mỹ nhận định những lãnh đạo Nhà Trắng có hoàn cảnh tương tự ông Trump, tức là mất quyền kiểm soát Quốc hội và không thể tái tranh cử, thường có xu hướng gia tăng các hoạt động can thiệp ở nước ngoài.
"Khi nghĩ về di sản chính trị của mình, những tổng thống sắp mãn nhiệm thường hướng sự chú ý sang chính sách đối ngoại, nơi quyền lực tổng thống cho phép họ hành động mà không bị ràng buộc vì những vấn đề chính trị phiền phức trong nước", hai giáo sư giải thích. Họ cho rằng Iran là một trong những mục tiêu mà ông Trump có nhiều khả năng lựa chọn nhất.
Mặt khác, ông Trump cũng nói với một số cơ quan truyền thông rằng bản thân "không vội" ném bom Iran một lần nữa.
Quan điểm của các chuyên gia về những động thái tiếp theo của Iran cũng rất trái chiều.
Các quan chức Iran tuyên bố nước này đã sẵn sàng đối phó với bất kỳ cuộc tấn công nào. Những phát biểu như vậy cho thấy Tehran có thể sẵn sàng tấn công nhiều mục tiêu hơn so với trước đây. Các mục tiêu này có thể bao gồm cơ sở hạ tầng năng lượng, kinh tế trong khu vực, thậm chí cả hệ thống cáp viễn thông ngầm dưới biển và các trung tâm dữ liệu.
Nếu Iran tin có một mối đe dọa hiện hữu đối với giới lãnh đạo của nước này, "mọi kịch bản đều có thể xảy ra", theo nhận định của Ross Harrison, chuyên gia cấp cao tại Viện Trung Đông (MEI) có trụ sở ở Washington và là chuyên gia về Iran. "Tôi nghĩ lần này Iran sẽ nhắm vào mục tiêu khác tại các nước Vùng Vịnh… nên mọi chuyện thực sự phụ thuộc vào diễn biến tiếp theo của tình hình", ông Harrison nói.
Tuy nhiên, một số chuyên gia khác cho rằng Iran đã cố tình duy trì lập trường cứng rắn nhằm gây sức ép lên ông Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Khi cuộc bầu cử đã kết thúc, Tehran có thể sẵn sàng hơn trong việc đàm phán một thỏa thuận hòa bình.
Các nước Vùng Vịnh nhìn lại quan hệ với Mỹ
Tất cả những diễn biến trên khiến các quốc gia vùng Vịnh, vốn là mục tiêu chính trong các cuộc tấn công của Iran kể từ khi xung đột bắt đầu, lâm vào tình thế khó khăn.
Anwar Gargash, cố vấn chính sách đối ngoại cho giới lãnh đạo Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) bày tỏ: "Chúng tôi nhận thấy mình bị cuốn vào một cuộc khủng hoảng mà trước đó đã rất nỗ lực sử dụng các biện pháp ngoại giao để ngăn chặn. Chúng tôi thực sự đang tìm kiếm một lối thoát chính trị".
Qatar đã nỗ lực làm trung gian đàm phán giữa Mỹ và Iran, đồng thời cũng tổ chức các cuộc diễn tập ứng phó khẩn cấp tại sân bay. UAE cũng tiến hành những cuộc diễn tập tương tự. Trong khi đó, Ảrập Xêút đang phải đối mặt với nguy cơ xung đột trên hai mặt trận. Quốc gia giàu dầu mỏ này đã hứng chịu các cuộc tấn công từ lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn ở nước láng giềng Yemen. Ngay cả Ai Cập cũng có động thái ứng phó khi được cho là đã tăng cường hệ thống phòng không xung quanh kênh đào Suez.
Tuy nhiên, bất kể diễn biến tiếp theo ra sao, cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran đã khiến các quốc gia Vùng Vịnh phải đánh giá lại quan hệ đối tác quốc phòng với Mỹ. Thay vì mang lại sự an toàn, các căn cứ quân sự của Mỹ đã biến những nước này thành mục tiêu tấn công.
Hasan Alhasan, chuyên gia cấp cao tại IISS, nói với hãng tin Bloomberg: "Nếu chiến dịch giải phóng Kuwait của Mỹ năm 1991 là thời điểm xác lập vai trò của Washington tại khu vực, cuộc xung đột năm 2026 có thể được nhớ đến như thời điểm đặt dấu chấm hết cho vai trò đó".
Các quốc gia Vùng Vịnh đang mở rộng phạm vi hợp tác, ví dụ UAE ngày càng xích lại gần Israel, trong khi Ảrập Xêút tham gia hiệp ước phòng thủ Mecca với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ.
Andreas Krieg, giảng viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu An ninh thuộc Đại học King's College London viết trên trang Middle East Eye tuần này: "Các quốc gia Vùng Vịnh đã bắt đầu chuyển hướng sang tự chủ chiến lược và tự lực. Chính quyền Trump ở thế yếu sau thất bại bầu cử sẽ đẩy nhanh quá trình này".