Ông Pushkar Saran, Giám đốc điều hành khu vực Đông Nam Á và Nam Á - Viện Khảo thí giáo dục Hoa Kỳ ETS - Ảnh: NGUYÊN BẢO
Thông tin được ông Pushkar Saran - Giám đốc điều hành khu vực Đông Nam Á và Nam Á (Viện Khảo thí giáo dục Hoa Kỳ - ETS) - chia sẻ bên lề hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số sáng 8-10 tại Hà Nội.
Giáo viên giỏi nhất vẫn cần cải thiện năng lực tiếng Anh
Ông Pushkar Saran cho biết tháng 3-2026, ETS đã phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo khảo sát năng lực sử dụng tiếng Anh trong trường học của 35.000 giáo viên thuộc 6 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, TP.HCM, Quảng Ninh, Đồng Nai, Lào Cai và Phú Thọ.
Giáo viên tham gia khảo sát bao gồm giáo viên bộ môn tiếng Anh và giáo viên các bộ môn khác (đều là những giáo viên nhận mình có khả năng thành thạo tiếng Anh). Theo đó, giáo viên thực hiện bài thi TOEIC link đánh giá kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, trình độ từ A1 đến C1 theo chuẩn quốc tế.
Ông Pushkar Saran nói hiện kết quả đánh giá chưa được công bố chi tiết nhưng tổng thể là "chưa được khả quan". Bộ và các sở giáo dục và đào tạo có thể sử dụng kết quả đánh giá như thông tin nền tảng, từ đó xây dựng lộ trình nâng cao năng lực ngoại ngữ cho các giáo viên dạy tiếng Anh và giáo viên các bộ môn khác.
Ông Pushkar Saran cho biết đã nghiên cứu rất kỹ đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2045" của Việt Nam, và rất ấn tượng với mức độ chi tiết và những mục tiêu mạnh mẽ trong đề án này.
Theo ông, Việt Nam có hai thách thức lớn nhất để đạt được mục tiêu. Đầu tiên phải nhắc đến năng lực tiếng Anh của giáo viên dạy tiếng Anh và giáo viên các bộ môn khác, việc này phải được cải thiện đáng kể.
"Theo đánh giá của ETS ngay cả những giáo viên giỏi nhất cũng phải rất nỗ lực để cải thiện năng lực tiếng Anh lên các bậc cao nhất. Cần phải có những giáo viên hiểu được tiếng Anh mới có thể truyền tải kiến thức và năng lực ngôn ngữ cho học sinh", ông Pushkar Saran nêu quan điểm.
Thứ hai, số lượng giáo viên còn rất hạn chế. Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam cũng đã trao đổi với ETS làm thế nào để AI có thể hỗ trợ giải quyết vấn đề thiếu giáo viên, nâng cao năng lực giáo viên.
Ông Pushkar Saran nhấn mạnh khi mỗi người chưa thể giao tiếp được bằng tiếng Anh thực sự thì không thể học tốt tiếng Anh. Mọi thứ phải bắt đầu từ trên trở xuống, giáo viên phải thành thạo tiếng Anh thì học sinh mới có thể tiếp thu theo.
Một tiết học tại Trường tiểu học Chu Văn An (Hà Nội) - Ảnh: NGUYÊN BẢO
Vì sao học tiếng Anh nhiều năm vẫn không thể giao tiếp cơ bản?
Với việc nhiều người có chứng chỉ tiếng Anh ở trình độ cao nhưng khả năng giao tiếp thực tế lại kém, ông Pushkar Saran cho rằng tình trạng này không chỉ xuất hiện ở Việt Nam mà diễn ra phổ biến ở những nước không sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính.
Theo ông, một xã hội chỉ tiến bộ khi tất cả mọi người cùng chung tay, không thể nghĩ rằng chỉ nhà trường giáo dục đúng hướng thì các kỹ năng sẽ cải thiện. Phụ huynh, giáo viên, các cơ quan ban ngành đều phải phối hợp để nâng cao trình độ chung.
Ông lấy dẫn chứng khi ông học ở Ấn Độ, quy định trong trường rất nghiêm, ngay cả bên ngoài lớp học học sinh cũng không được trao đổi ngôn ngữ nào khác ngoài tiếng Anh. Chỉ khi các hệ thống được xây dựng vững chắc thì kỹ năng ngôn ngữ sẽ được cải thiện dần.
Vì vậy, ông cho rằng nếu chỉ nhìn vào việc học sinh đang làm các bài thi đánh giá mà không thấy năng lực giao tiếp tiến bộ là chưa đủ. Việc này cần được thực hiện qua nhiều năm, nhiều tầng lớp quan hệ xã hội.
Bà Đoàn Nguyễn Vân Khanh - Giám đốc điều hành Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam - Ảnh: NGUYÊN BẢO
Bà Đoàn Nguyễn Vân Khanh - Giám đốc điều hành Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam - đánh giá từ năm 2000 - 2026, việc dạy và học tiếng Anh trong trường học đã có nhiều thay đổi, kết quả các bài thi quốc tế của học sinh Việt Nam đã được nâng tầm, ngày một tiến bộ.
Cụ thể, năm 2005 các trường đại học đưa chuẩn đầu ra bài thi TOEIC chỉ khoảng 300 - 400 điểm, còn hiện tại hầu hết các trường đã sử dụng chuẩn đầu ra 650 điểm, thậm chí 800 điểm. Những năm 2005 - 2010, tiếp viên hàng không thi tuyển chỉ cần khoảng 200 - 250 TOEIC đã được tuyển thì nay mức thấp nhất 550 hoặc 650 tùy hãng.
Cần thêm 22.000 giáo viên tiếng Anh mầm non, tiểu học
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đề án "Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học" được áp dụng trong tất cả các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, đại học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên trên cả nước.
Ước tính đề án sẽ tác động đến khoảng 50.000 cơ sở giáo dục với gần 30 triệu trẻ em, học sinh, sinh viên cùng khoảng 1 triệu cán bộ quản lý, giáo viên ở tất cả các cấp học, ngành học, ngành đào tạo.
Thời gian thực hiện của đề án là 20 năm, được triển khai với 3 giai đoạn chính.
Về nguồn lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đối với bậc học mầm non cần có một biên chế vị trí việc làm là giáo viên tiếng Anh/một cơ sở giáo dục mầm non. Như vậy dự kiến sẽ phát sinh thêm biên chế vị trí việc làm của giáo viên tiếng Anh mầm non trong các cơ sở giáo dục mầm non công lập trên cả nước thêm 12.000 người.
Với bậc tiểu học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị triển khai dạy học môn tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1 của chương trình giáo dục phổ thông (hiện tại đang bắt buộc từ lớp 3). Điều này sẽ phát sinh thêm biên chế giáo viên tiếng Anh trong các trường tiểu học trên cả nước thêm gần 10.000 người.
Ngoài ra, bộ cho biết cần đào tạo và bồi dưỡng tiếng Anh và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho ít nhất 200.000 giáo viên dạy học bằng tiếng Anh từ nay đến năm 2035 để đáp ứng được nhu cầu, mục tiêu của đề án.
Tiếng Anh sẽ trở thành môn học bắt buộc từ lớp 1Đây là một trong những mục tiêu cụ thể được đưa ra tại đề án 'Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045', vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.