Khách quốc tế đến chợ TPHCM tấp nập, sao tiểu thương vẫn than ế?

Gần 12 giờ trưa chủ nhật 11/10, nhiều tiểu thương tại chợ Bình Tây, khu Chợ Lớn, TPHCM, bắt đầu đóng sạp nghỉ cuối tuần. Bên trong chợ, các lối đi vẫn có du khách quốc tế tham quan, chụp ảnh và ghé những quầy hàng lưu niệm.

Phóng viên Dân trí ghi nhận khách đến từ nhiều thị trường như New Zealand, Pháp, Mỹ, Australia, Philippines, Trung Quốc, Malaysia, Ấn Độ… Chợ Bình Tây vốn là đầu mối bán buôn gắn với văn hóa cộng đồng người Hoa, nay trở thành điểm dừng chân trong hành trình khám phá TPHCM của nhiều du khách nước ngoài.

Tuy nhiên, lượng khách tăng chưa đồng nghĩa sức mua tăng tương ứng. Một số quầy lưu niệm, túi xách và hàng khô thu hút người xem, trong khi nhiều sạp giày dép, vải vóc, đồ gia dụng vẫn khá vắng. Tại một số dãy, những sạp đóng cửa liền kề tạo cảm giác trầm lắng dù bên trong chợ vẫn có khách tham quan.

Khách tăng, người mua vẫn ít

 Anh Đức, nhân viên kinh doanh túi xách và đồ lưu niệm thủ công tại sạp Vĩnh Hương, cho biết lượng khách đến chợ tăng rõ rệt kể từ khi các hoạt động phục vụ du lịch được đẩy mạnh.

“Lượng khách tăng khoảng 50% so với trước khi chợ tăng cường phục vụ du lịch. Khách quốc tế tăng, ngược lại khách nội địa vẫn không thay đổi”, anh Đức nói.

Theo anh, khách Đông Nam Á xuất hiện khá đông, thường tìm mua đồ lưu niệm, túi cói, quần áo và vải may sẵn. Những quầy có sản phẩm phù hợp nhu cầu mua quà của du khách vì vậy có thêm cơ hội tiếp cận khách mới.

Dù vậy, người xem và người mua vẫn là hai nhóm khác nhau. Bà Tuyết Hằng, kinh doanh ba lô, túi xách tại chợ, cho biết hoạt động buôn bán gặp nhiều khó khăn. Sau dịch Covid-19, sức mua từng có thời điểm phục hồi nhưng sau đó giảm dần. Lượng khách du lịch cũng thiếu ổn định, có ngày nhiều đoàn khách ghé thăm, có ngày khá vắng.

Sạp của bà bán thêm túi xách lưu niệm và được một số khách Philippines quan tâm, nhưng số người mua chưa tương xứng với lượng khách ghé xem.

“Nếu có 10 khách vào mà 8 người mua thì đã là quá tốt. Có ngày đến 11-12h trưa vẫn chưa có khách mở hàng, nhưng có ngày lại rất nhiều đoàn”, bà Hằng chia sẻ.

Nguồn khách buôn cũng giảm. Theo tiểu thương này, trước đây bà có khoảng 10 khách sỉ thường xuyên giao dịch, nay chỉ còn 2-3 khách.

Tình trạng nhiều sạp đóng cửa tại chợ Bình Tây cũng cần được nhìn nhận theo đặc thù kinh doanh. Một số tiểu thương gom hàng hóa vào sạp chính, dùng các sạp còn lại làm kho. Với mô hình bán buôn, nhiều giao dịch diễn ra qua mối quen hoặc theo đơn đặt hàng nên không phải quầy nào cũng mở cửa liên tục để đón khách vãng lai.

Đại diện ban quản lý chợ Bình Tây cho biết chợ hiện đón trung bình khoảng 1.000 lượt khách mỗi ngày, tăng vào dịp lễ hoặc khi có đoàn tour. Bên cạnh mua sắm, chợ tổ chức các hoạt động trải nghiệm như múa lân sư rồng, làm áo dài mini, nón lá và làm bánh dịp Trung thu. Phía trước chợ còn có phố ẩm thực buổi tối, bổ sung lựa chọn cho người dân và du khách.

Ban quản lý cũng đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt, hướng dẫn tiểu thương bán hàng trực tuyến và hỗ trợ chuyển đổi số. Tuy nhiên, sức mua vẫn là thách thức. Một trở ngại khác là chợ chưa có khu vực đón, trả khách đủ thuận tiện cho các đoàn khách lớn; nhiều xe phải dừng từ xa, khách đi bộ vào chợ.

Tại chợ Tân Định, lượng khách du lịch tăng cũng chưa giúp mọi quầy hàng bán tốt. Ông Vũ Hồng Đông, Phó phòng Công Thương, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Tân Định, cho biết lượng khách quốc tế đến chợ tăng sau khi diện mạo khu vực được chỉnh trang và phường Tân Định xuất hiện trong danh sách 40 khu phố hấp dẫn nhất thế giới năm 2026 của tạp chí Time Out.

Chợ có hơn 1.000 sạp, kinh doanh nhiều nhóm hàng từ quần áo, vải vóc, ăn uống đến thực phẩm tươi sống. Theo ông Đông, chợ đón vài trăm lượt khách trong nước và quốc tế mỗi ngày; vào dịp lễ, Tết hoặc tính cả khách đến khu ẩm thực buổi tối, lượng khách có thể vượt 1.000 lượt.

Một số tiểu thương triển khai giảm giá 10-30%. Tuy nhiên, chợ Tân Định vẫn chủ yếu phục vụ nhu cầu ăn uống, mua sắm và sinh hoạt hằng ngày của cư dân địa phương. Khách du lịch là nguồn khách bổ sung, chưa thể thay thế thị trường truyền thống.

Địa phương đang tăng cường thanh toán bằng thẻ quốc tế, bảo đảm an ninh, vệ sinh và trật tự để hỗ trợ khách nước ngoài; đồng thời đề xuất chỉnh trang khu vực kinh doanh ẩm thực trên đường Nguyễn Hữu Cầu với kinh phí dự kiến hơn 1 tỷ đồng.

Phải biết khách muốn mua gì, mua ở đâu

Ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó tổng giám đốc VinaGroup Travel, cho hay nhu cầu mua sắm của khách quốc tế khác nhau tùy thị trường. Khách Hàn Quốc và Trung Quốc có xu hướng tìm quà tặng, đặc sản và hàng tiêu dùng; khách Nhật chú trọng chất lượng, nguồn gốc sản phẩm; trong khi khách châu Âu, Mỹ và Australia quan tâm hơn đến những món hàng có bản sắc, câu chuyện riêng và yếu tố thủ công.

Sự khác biệt này cho thấy thu hút khách đến điểm tham quan mới chỉ là bước đầu. Muốn tăng doanh số, các điểm mua sắm cần hiểu nhóm khách mình phục vụ và giới thiệu được sản phẩm phù hợp với nhu cầu của họ.

Với TPHCM, nguồn hàng có thể khai thác không chỉ là quần áo, túi xách hay đồ lưu niệm phổ thông, mà còn có đặc sản, cà phê, trà, thực phẩm đóng gói và hàng thủ công mỹ nghệ. Các sản phẩm làng nghề như sơn mài Tương Bình Hiệp, mây tre đan, sản phẩm từ lục bình, dừa, tre và gỗ có thể trở thành lựa chọn cho nhóm khách muốn tìm hàng hóa mang dấu ấn địa phương.

Ông Mẫn cho rằng thành phố cần quảng bá rõ hơn những sản phẩm đáng mua và địa chỉ có thể tìm thấy. Thông tin có thể được giới thiệu tại sân bay, khách sạn, trung tâm thương mại, các tuyến đường và điểm du lịch, kết hợp quảng cáo ngoài trời với báo điện tử, truyền hình và những kênh truyền thông khác.

Nói cách khác, không thể chỉ trông chờ du khách tự tìm đến chợ rồi tự quyết định mua gì. Nếu sản phẩm chưa được giới thiệu rõ ràng, điểm bán chưa thuận tiện và hành trình mua sắm chưa được tích hợp vào tour, lượng người tham quan tăng chưa chắc tạo thêm nhiều giao dịch.

Từ chợ truyền thống đến bài toán outlet khu vực

Câu chuyện ở các khu chợ cũng đặt ra vấn đề lớn hơn trong chiến lược phát triển mua sắm của TPHCM: thành phố có nhiều loại hàng hóa và điểm bán, nhưng liệu đã có một điểm đến đủ hấp dẫn để du khách dành thời gian và ngân sách mua sắm?

TS Nguyễn Thị Thu Hòa, Phó trưởng khoa Quản trị Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn, Trường Đại học HUTECH, cho rằng cần phân biệt trung tâm thương mại thông thường với outlet (trung tâm mua sắm hàng hiệu giảm giá mạnh). Nếu trung tâm thương mại chủ yếu đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân địa phương, outlet hướng tới mô hình “mua sắm điểm đến”, kết hợp bán lẻ với ẩm thực, giải trí và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Theo bà Hòa, nếu được tổ chức thành một tổ hợp phù hợp, du khách có thể dành trọn một ngày để mua sắm, thưởng thức đặc sản và tham gia các hoạt động trải nghiệm. Ngược lại, nếu chỉ đơn thuần bán hàng hiệu giảm giá, điểm đến khó giữ chân khách lâu hoặc tạo thêm nhiều khoản chi tiêu.

Bà ước tính 1 USD chi cho mua sắm có thể kéo theo 3-4 USD chi tiêu cho dịch vụ phụ trợ, trong đó có ăn uống, vận chuyển, thư giãn, giải trí và lưu trú. Đây là khả năng lan tỏa của hoạt động mua sắm, cho thấy giá trị của mô hình outlet không chỉ nằm ở doanh thu bán hàng.

Theo bà Hòa, TPHCM hiện còn thiếu những sản phẩm quà tặng đặc trưng và đặc sản cao cấp; giá sản phẩm, dịch vụ chưa phải lúc nào cũng tương xứng với chất lượng; các tuyến phố mua sắm và khu phức hợp đạt chuẩn quốc tế chưa hình thành rõ nét. Thời gian dành cho mua sắm trong nhiều chương trình tour cũng còn hạn chế, trong khi liên kết giữa mua sắm, ẩm thực ban đêm và hoàn thuế VAT tại điểm bán chưa được khai thác rộng rãi.

Với phương án phát triển điểm mua sắm lớn gắn với trục kết nối sân bay Long Thành, bà cho rằng cần bảo đảm khả năng tiếp cận thuận tiện, hệ sinh thái dịch vụ đa dạng và chính sách giá đủ sức cạnh tranh. Bà gợi ý thời gian di chuyển từ sân bay đến điểm mua sắm nên ở mức khoảng 30-45 phút; tổ hợp có thể kết hợp ăn uống, lưu trú, giải trí, gửi hành lý, làm thủ tục check-in sớm và hoàn thuế tại chỗ.

Hàng Việt cũng cần có vị trí riêng trong mô hình này. Thay vì chỉ bày bán rời rạc, các sản phẩm như cà phê, hàng OCOP, thủ công mỹ nghệ và thời trang thiết kế có thể được giới thiệu qua những không gian trải nghiệm, nơi du khách tự pha cà phê, xem nghệ nhân làm thủ công hoặc thưởng thức món ăn vùng miền.

Bà Hòa đề xuất TPHCM nghiên cứu thí điểm tổ hợp outlet kết hợp văn hóa ẩm thực, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc về hoàn thuế VAT, chất lượng hàng hóa, dịch vụ và cơ chế hoạt động kinh tế ban đêm. Việc triển khai cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngành du lịch và các doanh nghiệp bán lẻ, lữ hành.

Định hướng này cũng là bước nối tiếp bài toán đặt ra từ thực tế các chợ truyền thống: không chỉ đưa khách đến nhiều hơn, mà phải giúp họ biết nên mua gì, mua ở đâu và thuận tiện mang hàng về nhà. Outlet có thể mở ra một hướng đi, nhưng để trở thành điểm đến mua sắm của khu vực, TPHCM vẫn cần giải quyết đồng thời bài toán sản phẩm, giá cả, dịch vụ, giao thông và trải nghiệm.

(Còn tiếp)