Ô tô chắn cửa, người nhà cần cấp cứu: Có được tự ý kéo xe đi?

Từ chuyện một chiếc ô tô đỗ trước cửa nhà gây khó khăn cho việc ra vào, mâu thuẫn có thể leo thang thành vụ án hình sự.

Điển hình là vụ bà Mai Thị Bích Vân (65 tuổi) dùng chìa khóa cào xước chiếc Mercedes của chị Đỗ Bích Ngọc tại Hà Nội, sau đó bị Tòa án nhân dân khu vực 4 - Hà Nội tuyên phạt 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội cố ý làm hư hỏng tài sản.

Tòa nhận định việc đỗ xe gây khó khăn cho gia đình bị cáo là một phần nguyên nhân dẫn đến vụ việc. Tuy nhiên, điều đó không cho phép người dân tự ý làm hư hỏng tài sản của người khác.

Vậy ô tô đỗ trước cửa nhà dân khi nào bị coi là vi phạm? Nếu xe chắn lối đi, thậm chí trong nhà có người cần cấp cứu, gia chủ được phép xử lý đến đâu để không vướng lao lý?

Không có biển cấm đỗ, tài xế có quyền để xe trước cửa nhà người khác?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, thạc sĩ, luật sư Nguyễn Đức Thịnh cho rằng một trong những cách hiểu chưa đầy đủ hiện nay là nơi nào không có biển cấm thì tài xế có thể tùy ý dừng, đỗ xe.

Theo luật sư, pháp luật không mặc nhiên cấm đỗ ô tô trước mọi cửa nhà dân. Phần đường trước nhà vẫn thuộc không gian giao thông công cộng, người có nhà ở đó không có quyền dành riêng vị trí đỗ xe cho mình.

Tuy nhiên, điều này cũng không đồng nghĩa người lái xe được tùy ý sử dụng lòng đường mà không quan tâm đến việc đi lại của người khác.

"Chủ nhà không có quyền sở hữu phần đường trước cửa, nhưng tài xế cũng không có quyền sử dụng đường công cộng mà bỏ mặc ảnh hưởng thực tế đến người khác", luật sư Thịnh nói.

Luật sư Hoàng Hà, Đoàn luật sư TP.HCM, phân tích pháp luật quy định việc dừng, đỗ xe phải tuân thủ những yêu cầu về vị trí, cách đỗ, bảo đảm không gây cản trở hoặc nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông.

Đáng chú ý, luật có quy định không được dừng, đỗ xe trước cổng và trong phạm vi 5m hai bên cổng trụ sở cơ quan, tổ chức có bố trí đường cho xe ra vào. Tuy nhiên, không có quy định cấm tuyệt đối tương tự đối với mọi cửa nhà ở riêng lẻ.

Luật sư Hà cho rằng không thể chỉ dựa vào việc chiếc xe nằm trước cửa nhà để kết luận tài xế vi phạm. Cần xem xét vị trí thực tế, biển báo, vạch đường, cách đỗ xe và mức độ ảnh hưởng đến người, phương tiện tham gia giao thông.

Nếu phương tiện gây cản trở thực tế, mất an toàn hoặc nằm ở vị trí pháp luật cấm dừng, đỗ thì có thể bị xử lý dù nơi đó không có biển cấm đỗ.

Ngược lại, nếu ô tô đỗ đúng quy định, không gây cản trở giao thông mà chỉ khiến chủ nhà cảm thấy bất tiện thì chưa đủ căn cứ xác định người lái xe vi phạm.

Luật sư Thịnh cũng lưu ý việc đánh giá phải dựa trên từng tình huống cụ thể, thay vì mặc nhiên coi mọi ô tô đỗ trước cửa nhà dân đều sai hoặc mọi trường hợp không có biển cấm đều được phép đỗ.

Từ góc độ ứng xử, cả hai luật sư cho rằng người lái xe không nên chỉ quan tâm việc mình có bị xử phạt hay không.

Có những vị trí không bị cấm đỗ tuyệt đối, nhưng nếu tài xế để ô tô gần hết lối ra vào nhà dân rồi rời đi nhiều giờ, không để lại cách liên hệ, mâu thuẫn rất dễ phát sinh.

Theo luật sư Hà, khi đỗ xe gần nhà dân, tài xế nên chủ động chừa lối ra vào, để lại số điện thoại và có mặt kịp thời khi được đề nghị di chuyển phương tiện.

Trong nhà có người cần cấp cứu, CSGT có thể di chuyển xe, chủ xe chịu chi phí

Từ vụ xe Mercedes bị cào xước, nhiều bạn đọc đặt ra tình huống khó xử hơn: Ô tô lạ đỗ chắn cửa suốt nhiều giờ, không tìm được tài xế, trong khi gia đình có người cần đưa đi cấp cứu.

Gia chủ có thể tự đẩy xe, thuê cứu hộ kéo đi hoặc dùng biện pháp khác để giải phóng lối ra vào?

Luật sư Nguyễn Đức Thịnh cho rằng trong những trường hợp thông thường, người dân cần tránh việc tự ý tác động vào tài sản của người khác.

Trước hết, gia chủ nên ghi nhận hiện trạng bằng hình ảnh, video, biển số phương tiện, tìm cách liên hệ tài xế và báo lực lượng chức năng nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Ngay cả khi ô tô đỗ sai quy định hoặc gây cản trở, chủ nhà cũng không có quyền tự ý cào xước, đập phá, xì lốp, khóa bánh hoặc thuê xe cứu hộ kéo phương tiện đi.

Nếu việc tự ý di chuyển làm hư hỏng ô tô, người thực hiện có thể phải bồi thường, thậm chí chịu trách nhiệm hình sự nếu đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.

Người dân cần ưu tiên gọi cấp cứu, tìm cách đưa người bệnh đến bệnh viện và liên hệ cơ quan chức năng.

"Xe có thể đỗ sai, nhưng xử lý cái sai đó vẫn phải bằng cách đúng luật", luật sư Thịnh nhấn mạnh.

Theo các luật sư, pháp luật đã có cơ chế để xử lý những trường hợp phương tiện dừng, đỗ vi phạm gây cản trở giao thông nhưng người điều khiển không có mặt hoặc không chấp hành yêu cầu di chuyển.

Cụ thể, Điều 69 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định trong những trường hợp luật định, cảnh sát giao thông được di chuyển phương tiện vi phạm dừng, đỗ ra khỏi vị trí gây cản trở, ùn tắc hoặc nguy cơ tai nạn.

Luật sư Nguyễn Đức Thịnh cho biết khi gặp ô tô có dấu hiệu đỗ sai, gây cản trở lối ra vào, người dân có thể phản ánh đến công an phường hoặc lực lượng cảnh sát giao thông phụ trách khu vực.

Thông tin cần cung cấp gồm biển số, vị trí phương tiện, hình ảnh hiện trường và mức độ ảnh hưởng đến việc đi lại.

Sau khi tiếp nhận, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra các điều kiện thực tế, đối chiếu quy định để xác định hành vi vi phạm và áp dụng biện pháp xử lý thuộc thẩm quyền.

Theo hai luật sư, khó khăn đáng quan tâm không chỉ là có quy định xử phạt hay không, mà còn ở khả năng giải quyết nhanh những tình huống phát sinh trong khu dân cư.

Một chiếc xe có thể chắn lối ra vào đúng lúc gia đình cần đưa người bệnh đi viện, đi làm hoặc giải quyết công việc khẩn cấp. Trong khi đó, người dân có thể không biết liên hệ lực lượng nào, thời gian chờ xử lý bao lâu và liệu phương tiện có được di chuyển hay không.

Luật sư Thịnh đề xuất cần có kênh phản ánh thống nhất để người dân gửi hình ảnh, vị trí, biển số xe, giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xác minh, liên hệ tài xế và xử lý khi có vi phạm.

Đồng quan điểm, luật sư Hà cho rằng cần cải thiện khả năng tiếp nhận, điều phối lực lượng và phương tiện cứu hộ trong những tình huống thực sự cần thiết.

Theo các luật sư, một cơ chế xử lý hợp pháp, thuận tiện và kịp thời sẽ giúp người dân có cách giải quyết khi bị ô tô gây cản trở, thay vì để sự bức xúc tích tụ rồi dẫn đến hành vi tự xử lý dẫn đến vi phạm.

Từ vụ Mercedes bị cào xước ở Hà Nội, luật sư Thịnh cho rằng bài học dành cho cả hai phía: tài xế không thể vin vào quyền sử dụng đường công cộng để bỏ mặc bất tiện của người khác. Còn chủ nhà, dù có lý do để bức xúc, cũng không thể lấy cái sai của người đỗ xe làm lý do cho hành vi vi phạm pháp luật của mình.

Trước những tranh luận về cách đỗ xe và yêu cầu bồi thường gần 470 triệu đồng, chị Đỗ Bích Ngọc, chủ chiếc Mercedes bị cào xước ở Hà Nội, cho rằng nhiều thiệt hại phát sinh chưa được xem xét đầy đủ. Trong khi đó bản án xác định việc đỗ xe gây khó khăn cho gia đình bị cáo và chỉ chấp nhận khoản bồi thường hơn 6,8 triệu đồng.