Khi những chuyến du lịch trở thành bữa cơm cùng người bản địa

Thay đổi thói quen từ du lịch sang chảnh, check-in khách sạn "xịn sò", hiện nay nhiều du khách quan tâm hơn đến những chuyến du lịch có thể hỗ trợ cộng đồng địa phương.

Du lịch ăn cơm cùng người bản địa

Là một người đam mê du lịch, chị Nguyễn Thị Huyền Trang (ngụ tại TP.HCM) đã trải nghiệm rất nhiều địa điểm du lịch của đất nước Việt Nam. Trong đó những năm gần đây chị thích chuyển sang các mô hình dịch vụ du lịch cộng đồng.

Đầu năm 2026, chị đến với Bản du lịch cộng đồng Sì Thâu Chải ở Tam Đường (tỉnh Lai Châu). Ở đây chủ yếu là người đồng bào dân tộc Dao tự kinh doanh, khai thác du lịch.

"Cả bản đều là người địa phương, sử dụng nhà của họ để làm phòng cho thuê, có sàn, có phòng riêng. Ăn uống cũng được người dân nấu từ các loại rau củ, thực phẩm tự cung tự cấp nhiều hơn. Rau củ cũng được chế biến theo mùa, mùa nào sẽ có rau địa phương đó", chị Trang kể lại sự thích thú khi đi du lịch như vậy, vì lúc đó chị sẽ được nói chuyện với người bản địa nhiều hơn.

Chị Trang cũng chia sẻ cảm giác du lịch cộng đồng rất khác lạ, xung quanh làng được dọn sạch sẽ, không thấy rác, các loại hoa, cây cối hay hàng rào đều được người dân chăm chút tỉ mỉ. Du khách đến đây còn được trải nghiệm nhiều hoạt động mà người dân tổ chức.

Theo chị Huyền Trang, mỗi chuyến đi trải nghiệm như vậy chị bỏ ra mức chi phí từ vé máy bay khứ hồi TP.HCM - Hà Nội, các dịch vụ vận tải, di chuyển, thuê tài xế bản địa và các hoạt động khác vào khoảng 10-12 triệu đồng.

Ngoài vé máy bay, các dịch vụ trong chuyến đi đến Sì Thâu Chải khá rẻ gồm đi xe giường khách 22 phòng là 450.000 đồng/chiều từ Hà Nội lên Lai Châu. Mỗi ngày ăn sáng 35.000 đồng, cơm 100.000 - 150.000 đồng, nếu chọn các món lẩu khoảng 200.000 đồng. Giá phòng tại khu vực này chỉ khoảng 300.000 đồng dành cho 2 người.

Vì thích thú với loại hình du lịch này, chị Trang cũng từng trải nghiệm tại một số làng du lịch khác như Nậm Nghiệp - là bản trên cao ở Ngọc Chiến (Sơn La), Nà Sự ở Mường Chà (Điện Biên cũ) và một số làng văn hóa của các tỉnh khác.

Cũng trải nghiệm hòa quyện giữa thiên nhiên hùng vĩ và các giá trị văn hóa ở Bản Liền, huyện Bắc Hà (Lào Cai), chị Hồng Ngân (ngụ tại Hà Nội) chia sẻ cảm giác vừa ăn cơm vừa trò chuyện về văn hóa của người dân nơi đây.

Chị Ngân cho biết về với Bản Liền, buổi sáng chị đi hái rau rồi nấu mì tôm, được trải nghiệm đi thả cá chép giống vô ruộng lúa và tới gần thu hoạch lúa du khách sẽ có trải nghiệm được bắt cá.

Ở đây còn có dịch vụ cho thuê đồ đồng bào dân tộc Tày để du khách mặc và check-in. Bản Liền khá nhỏ và ít hộ dân sinh sống và làm dịch vụ du lịch nên nếu du khách đặt phòng nhà này bận, khách nhiều không đủ sức chứa sẽ giới thiệu sang nhà bên cạnh. Hoặc các gia đình sẽ cùng nhau phụ nấu ăn khi lượng khách đông vào các dịp lễ, Tết.

• 

  Du khách chen chân ở Lô Lô Chải, Sa Pa dịp lễ 30-4, 1-5ĐỌC NGAY

Các hoạt động tùy từng mùa mà du khách được trải nghiệm như hái chè, lên rừng, thả cá ruộng, cày cấy.

Khác với chị Trang, chị Ngân xuất phát từ Hà Nội đi Bản Liền nên chi phí sẽ thấp hơn. Tổng chi phí cho một chuyến đi trải nghiệm tự túc 3 ngày 2 đêm sẽ dao động từ 4-5 triệu đồng/người.

Cụ thể các khoản chi phí bao gồm: vé xe khách giường nằm hoặc xe cabin đi từ Hà Nội đến Bắc Hà có giá khoảng 300.000 - 450.000 đồng/chiều (khứ hồi khoảng 600.000 - 900.000 đồng). Từ thị trấn Bắc Hà vào đến Bản Liền (khoảng 22km), du khách có thể thuê xe máy với giá khoảng 150.000 đồng/ngày hoặc đi xe ôm địa phương.

Hình thức lưu trú phổ biến tại Bản Liền là các homestay nhà sàn bản địa của người đồng bào dân tộc Tày, có giá dao động từ 100.000 - 300.000 đồng/người/đêm. Chi phí ăn uống tại đây khá bình dân.

"Nhưng mỗi chuyến đi tôi sẽ tham quan thêm nhiều điểm đến khác nữa, không chỉ ở mỗi Bản Liền nên chi phí sẽ đội lên khá nhiều. Còn du khách chỉ ở tại Bản Liền 3 ngày thì chi phí bỏ ra chỉ khoảng 2,5 triệu đồng/người", chị Ngân chia sẻ thêm.

Những điểm đến tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương

Theo Báo cáo Du lịch bền vững mới nhất của Booking.com, 78% du khách Việt mong muốn nguồn tiền chi tiêu khi du lịch được giữ lại cho cộng đồng địa phương. Đồng thời, 85% du khách tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, mang đậm bản sắc văn hóa tại điểm đến.

Những trải nghiệm bắt nguồn từ kiến thức, truyền thống và lối sống địa phương không chỉ giúp du khách thấu hiểu sâu sắc hơn về điểm đến, mà còn tạo nguồn thu nhập trực tiếp cho chính cộng đồng địa phương.

Theo khảo sát, dưới đây là một số điểm đến tại Việt Nam, nơi du khách có thể kết nối với các giá trị truyền thống, đồng thời góp phần hỗ trợ những người đang gìn giữ các giá trị ấy.

Làng Lùng Tám (Tuyên Quang) được mệnh danh là nơi lưu giữ nghề dệt lanh truyền thống hàng trăm năm của đồng bào dân tộc H'Mông. Tại đây, vải lanh gắn liền với bản sắc và đời sống tâm linh của người H'Mông, mỗi sản phẩm đều trải qua 41 công đoạn kỳ công trước khi hoàn thiện - từ dệt, nhuộm chàm cho đến vẽ hoa văn bằng sáp ong mang ý nghĩa biểu tượng.

Làng rau Trà Quế (Đà Nẵng) có lịch sử từ thế kỷ 16, Trà Quế đến nay vẫn là một cộng đồng nông nghiệp trù phú được hình thành nhờ phù sa màu mỡ giữa sông Cổ Cò và đầm Trà Quế. Trên diện tích 18ha, hơn 300 nông dân đến từ 200 hộ gia đình đang canh tác khoảng 20 loại rau và thảo mộc hữu cơ.

Làng hoa Sa Đéc (Đồng Tháp) hơn một thế kỷ qua, nghề trồng hoa đã định hình nên cảnh quan độc đáo và là nguồn sinh kế của xã Tân Quy Đông, hay còn được biết đến rộng rãi với tên gọi Làng hoa Sa Đéc. Được bồi đắp bởi nguồn phù sa màu mỡ từ dòng sông Tiền, vùng đất rộng 85ha nơi đây là không gian sinh trưởng của hơn 2.000 giống hoa và cây cảnh.

Làng hoa Sa Đéc, Vườn quốc gia Tràm Chim và rừng tràm Gáo Giồng. Tràm Chim thay đổi diện mạo theo mùa nước nổi - thời điểm thảm thực vật bừng sức sống và trải rộng trên mặt nước, trong khi Gáo Giồng là nơi trú ngụ của các loài chim muông phong phú, nổi bật với những đàn cò trắng chao liệng ngợp trời.

Làng sinh thái Thái Hải (Thái Nguyên) được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh là một trong những "Làng du lịch tốt nhất năm 2022". Thái Hải là khu bảo tồn sinh thái với hơn 30 ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc Tày. Nơi đây là mái nhà chung cùng sinh sống theo hình thức cộng đồng của hơn bốn thế hệ gia đình người Tày.

Làng Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, Tuyên Quang) nằm gần điểm cực Bắc của Việt Nam. Lô Lô Chải đã được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh là một trong những "Làng du lịch tốt nhất năm 2025" trong số hơn 270 hồ sơ đề cử trên toàn thế giới. Danh hiệu này là minh chứng cho sự thành công của làng đối với mô hình du lịch cộng đồng - giải pháp vừa giúp cải thiện sinh kế cho người dân địa phương, vừa bảo tồn được văn hóa dân tộc Lô Lô cùng kiến trúc nhà trình tường có niên đại hàng thế kỷ.

Dự án sửa chữa hệ thống kè, ta luy quanh hồ Xuân Hương Đà Lạt đã bắt đầu thực hiện, để gia cố toàn bộ bờ kè quanh hồ và khôi phục cống xả đáy nhưng không tháo cạn nước hồ.