Kho báu cổ vật ở chùa di sản Nhẫm Dương

Tọa lạc dưới chân núi thuộc phường Nhị Chiểu, chùa Nhẫm Dương (Thánh Quang tự) là một trong 12 di tích thành phần thuộc Di sản văn hóa thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Khởi dựng từ thời Trần và từng trở thành chốn tổ của thiền phái Tào Động Việt Nam vào thế kỷ XVII, ngôi cổ tự lưu giữ những tầng kiến trúc Phật giáo đặc sắc gắn liền với lịch sử tu tập của Đệ nhất tổ Thủy Nguyệt và Đệ nhị tổ Tông Diễn. Quần thể chùa hiện nay mang bố cục hình chữ công, hòa quyện giữa không gian thờ tự linh thiêng và cảnh quan núi đá vôi uốn lượn bên dòng sông Kinh Môn. Giá trị học thuật nổi bật của chùa Nhẫm Dương nằm ở hệ thống gần 30 hang động tự nhiên, đặc biệt là động Thánh Hóa với tầng văn hóa cổ sinh và khảo cổ học dày tới 4 m. Các đợt khai quật tại đây đã phát hiện nhiều hóa thạch xương, răng động vật như tê giác, voi, gấu và đặc biệt là đười ươi có niên đại từ 30.000 đến 50.000 năm tuổi. Nguồn tư liệu cổ sinh phong phú này cung cấp bằng chứng khoa học quan trọng về môi trường sinh thái nguyên thủy cũng như dấu vết cư trú sớm của con người tiền sử. Bên cạnh các hóa thạch cổ sinh, di chỉ còn cung cấp chuỗi hiện vật phong phú kéo dài liên tục từ giai đoạn Đông Sơn, Đông Hán qua thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần tới thời Nguyễn. Những phát hiện về vật liệu kiến trúc cùng trang trí thời Trần trong lòng hang đã chứng minh truyền thống định cư, giao thương bền bỉ của người Việt tại khu vực cửa sông Bạch Đằng. Sự hiện diện đồng thời của di chỉ tiền sử và các bảo vật lịch sử khẳng định vị thế một trung tâm văn hóa, tín ngưỡng đặc biệt của di sản Nhẫm Dương.