KHÔNG ĐỂ AI BỊ BỎ LẠI PHÍA SAU
Chị Nguyễn Thị Thùy Trang (ngụ xã Châu Hưng, tỉnh Vĩnh Long) có 2 người con đang độ tuổi ăn học, gia đình cũng chỉ đủ ăn từ thu nhập của mấy công vườn dừa và tiền hai vợ chồng đi làm thuê hằng ngày. Năm học 2026 - 2027 là năm thứ hai các con của chị Trang và hàng chục triệu học sinh Việt Nam tiếp tục được hưởng chính sách miễn học phí của Nhà nước.
"Từ năm trước, khi chính sách miễn học phí cho học sinh được áp dụng, tôi mừng lắm. Hai con tôi học phổ thông, năm nay chị lớn lớp 12, em trai lớp 8, học phí mỗi tháng trước đây khoảng 180.000 đồng. Dù mức đóng không phải là cao đối với nhiều gia đình, nhưng việc miễn học phí đã góp phần giảm bớt chi phí học tập, chia sẻ gánh nặng của không ít gia đình ở vùng nông thôn như tôi", chị Trang phấn khởi.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt các đội viên thiếu niên tiêu biểu toàn quốc
ẢNH: TTXVN
Còn với người dân ở thành phố có điều kiện thuận lợi hơn như chị Tống Thị Kim Anh (ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM), việc miễn học phí cho học sinh là chính sách rất nhân văn, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, không để ai bị bỏ lại phía sau. Chị bộc bạch: "Tôi rất tâm đắc với ý kiến trong một bài viết trên Báo Thanh Niên đăng gần đây, nội dung về việc xây dựng một nền giáo dục công bằng, không chỉ ở việc được đi học, mà còn ở mức độ tiếp cận tương đương về chất lượng giáo viên, cơ sở vật chất, công nghệ và cơ hội học tiếp. Tôi muốn nhắc đến cơ hội học tiếp, bởi nhiều con em ở những gia đình còn khó khăn về kinh tế có tâm lý lo cha mẹ phải làm việc vất vả để nuôi con ăn học nên đã nghỉ học giữa chừng. Do vậy, chính sách miễn học phí sẽ giúp các em, các cháu của những gia đình khó khăn, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, được cơ hội học tiếp, hạn chế nguy cơ trẻ em phải nghỉ học. Khi gánh nặng chi phí được giảm bớt, cha mẹ sẽ có thêm điều kiện để chăm lo các nhu cầu thiết yếu khác của con em; học sinh sẽ an tâm đến trường, học tập".
Không chỉ lĩnh vực giáo dục mà y tế cũng được áp dụng chính sách an sinh đối với toàn dân. Trong 3 tháng qua, tuần nào bà Mai (ngụ khu phố 25, P.Hiệp Bình, TP.HCM) cũng nhận được thông báo về lịch khám sức khỏe miễn phí từ nhóm cộng đồng cư dân của khu phố. Đây là nhóm Zalo do Ban điều hành khu phố lập ra, hơn 700 cư dân là thành viên, với mục đích chính là để cư dân nhận thông báo từ phường. Tuần giữa tháng 8.2026, bà có mặt tại trạm y tế ở gần nhà để được khám sức khỏe tổng quát miễn phí.
Chính sách miễn học phí tạo cơ hội bình đẳng cho mọi trẻ em trong học tập
ẢNH: NHẬT THỊNH
Bà Mai chia sẻ: "Tôi chỉ là người dân tạm trú ở phường này nhưng vẫn được khám như người thường trú, đó là điều phấn khởi đầu tiên. Thứ hai là chương trình khám sức khỏe được miễn phí hoàn toàn cho mọi người. Đối với người cao tuổi như tôi, nhân viên y tế thăm hỏi kỹ về tiền sử bệnh, đo chiều cao, cân nặng, huyết áp, khám theo các chuyên khoa và thực hiện các xét nghiệm máu, đường máu, các chức năng gan, thận và phân tích nước tiểu, chụp X-quang ngực. Chương trình này của Nhà nước thật là nhân văn".
Còn với ông Nguyễn Văn Tiết (ngụ xã Vĩnh Hựu, tỉnh Đồng Tháp), ngoài được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, các thành viên trong gia đình còn được xã cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí theo chính sách dành cho người dân ở các xã, phường được Nhà nước công nhận là "an toàn khu" (địa bàn từng là căn cứ địa cách mạng quan trọng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ). "Thẻ bảo hiểm y tế hằng năm hơn 1 triệu đồng mỗi người, năm nay khỏi phải đóng tiền, vì xã của tôi vừa được công nhận là xã an toàn khu và toàn bộ người dân đều được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Trong xã ai cũng vui và thêm nữa, người dân ở xã an toàn khu khi khám chữa bệnh cũng được Nhà nước chi trả 100% chi phí", ông Tiết hồ hởi kể.
Nhà nước lo 2 trụ cột an sinh quan trọng cho người dân
Giáo dục và y tế là 2 trụ quan trọng nhất của an sinh xã hội, bởi đó là những nhu cầu thiết yếu nhất của mỗi người dân và cũng là nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Chính sách miễn phí đối với 2 trụ cột an sinh này mang tính bước ngoặt trong kỷ nguyên mới của đất nước. Trong đó, miễn học phí góp phần giảm gánh nặng chi phí cho gia đình, nhất là các hộ có thu nhập thấp, đồng thời mở rộng cơ hội bình đẳng cho mọi trẻ em trong học tập, ngăn ngừa nguy cơ thất học và nghèo đói truyền kiếp.
Chính sách miễn phí y tế cơ bản góp phần tạo nên “lưới an toàn” cho cuộc sống người dân
ẢNH: BỆNH VIỆN GIA ĐỊNH
Chủ trương miễn học phí cho học sinh được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khởi xướng tại kỳ họp Quốc hội cuối năm 2024. Tại phiên họp ngày 28.2.2025, Bộ Chính trị đã quyết định thực hiện miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ mầm non đến hết trung học phổ thông công lập trên phạm vi cả nước. Ngày 26.6.2025, tức 4 tháng sau đó, Quốc hội biểu quyết tán thành, thông qua Nghị quyết số 217/2025/QH15, miễn học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục công lập; hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục dân lập, tư thục. Nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực ngay lập tức và bắt đầu áp dụng từ năm học 2025 - 2026.
Nếu giáo dục tạo ra cơ hội phát triển cho thế hệ tương lai, thì y tế bảo vệ chất lượng cuộc sống cho người dân hôm nay. Chính sách miễn phí y tế cơ bản góp phần tạo nên "lưới an toàn" cho cuộc sống người dân: giảm thiểu tình trạng bệnh tật đi liền với kiệt quệ tài chính - một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến các gia đình tái nghèo; tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu, nâng cao tuổi thọ trung bình và chất lượng sống cho toàn dân.
Miễn phí y tế xuất phát từ các định hướng chiến lược và sự chỉ đạo của T.Ư, cụ thể là Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9.9.2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Quan điểm chỉ đạo đầu tiên của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 72 là "bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân".
Nghị quyết số 72 đặt ra mục tiêu chiến lược: Người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện. Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế. Đến năm 2030, người dân được miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình.
Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 15.9.2025 về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW; tiếp theo đó, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 261/2025/QH15 ngày 11.12.2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026, trong đó nêu rõ: Người tham gia bảo hiểm y tế thuộc hộ gia đình cận nghèo và người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được áp dụng mức hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.
Nếu trước đây nhiều người vẫn nghĩ chỉ có các nước đã phát triển mới có chính sách an sinh y tế - giáo dục cho người dân thì Việt Nam đã thực hiện điều này khi còn là nước đang phát triển, thu nhập bình quân đầu người còn thấp. Phải đến nửa cuối năm 2026, Việt Nam mới được xếp vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao theo chuẩn của Ngân hàng Thế giới.
SỰ DỊCH CHUYỂN TRONG TRIẾT LÝ PHÁT TRIỂN
Tại phiên khai mạc Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030 vào ngày 14.10.2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra thông điệp về triết lý phát triển: "Phát triển trong kỷ nguyên mới không chỉ đo bằng tăng trưởng kinh tế mà bằng chất lượng cuộc sống, mức độ phồn vinh, hạnh phúc của nhân dân và các chỉ số này cần được lượng hóa".
Sự "lượng hóa" đã được người đứng đầu Đảng, Nhà nước chỉ ra tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai công tác năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương, ngày 8.1.2026: Theo đánh giá quốc tế, chỉ số phát triển con người tiếp tục cải thiện, chỉ số hạnh phúc tăng mạnh (37 bậc, từ xếp hạng 83 năm 2000 lên 46 năm 2025), phản ánh tiến bộ thực chất về chất lượng cuộc sống chứ không chỉ về thu nhập. Chính sách an sinh xã hội được triển khai toàn diện, nhất quán với mức chi cao (17% tổng chi ngân sách) để "không để ai bị bỏ lại phía sau"; hoàn thành sớm mục tiêu xóa nhà tạm, phát triển mạnh nhà ở xã hội (334.000 căn nhà, nhà ở xã hội, hơn 100.000 căn hộ trong năm 2025), tỷ lệ nghèo đa chiều giảm nhanh (chỉ còn 1,3%), khẳng định ưu tiên xuyên suốt của Nhà nước đối với con người, đặc biệt là người yếu thế và công bằng xã hội.
Để có được những chỉ số đó, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc quyết liệt triển khai "bộ tứ nghị quyết" (Nghị quyết số 59-70-71-72), trong đó có 2 nghị quyết về giáo dục và y tế. Đối với Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước xác định rõ: "Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, động lực then chốt để phát triển đất nước. Đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư, bồi đắp, nâng cao "nguyên khí quốc gia", chính là đầu tư cho tương lai của dân tộc. Đây là lĩnh vực then chốt của mọi then chốt, là động lực căn cơ của tăng năng suất, bứt phá năng lực cạnh tranh quốc gia, nuôi dưỡng khát vọng phát triển. Giáo dục và đào tạo theo phương châm "lấy chất lượng làm trục - lấy nhà giáo làm then chốt - lấy công nghệ làm đòn bẩy".
Với Nghị quyết số 72 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: "Dự phòng là then chốt - cơ sở là nền tảng - nhân dân là trung tâm. Mục tiêu là tăng tuổi thọ khỏe mạnh, giảm chi trả cho người bệnh, số hóa hệ thống, củng cố y tế cơ sở, nâng cao chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người bệnh, người dân".
Báo cáo của Chính phủ do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trình bày tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vào ngày 9.4.2026, đã nhấn mạnh đến việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển. Theo đó, từ năm 2026, tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm 1 lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên; phấn đấu 100% bệnh viện công lập và tư nhân triển khai bệnh án điện tử, không sử dụng bệnh án giấy; xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc, chính sách lao động, việc làm thích ứng với già hóa dân số nhanh, hoàn thành trong năm 2026.
Năm 2026 là năm đầu tiên của kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Dù bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều bất lợi, nhưng bằng sự nỗ lực chưa từng có, Chính phủ, chính quyền các cấp cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã bứt phá, góp phần vào mức tăng trưởng cao của nền kinh tế. Song phát triển kinh tế không phải là mục tiêu cuối cùng, mà là phương tiện để mang lại cuộc sống hạnh phúc, an lành và bình đẳng cho mọi tầng lớp nhân dân.
Người từ 75 tuổi không có lương hưu được hưởng trợ cấp từ 1.7.2025
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 1.7.2025, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam. Theo đó, luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã hạ độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thấp hơn 5 tuổi, so với tuổi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng đối với người cao tuổi (trước đây là 80 tuổi).
Cụ thể, công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi mà không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Trường hợp thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đáp ứng đủ điều kiện thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, chỉ cần đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi.