AI trong phim Việt
trí tuệ nhân tạo trong làm phim đang trở thành chủ đề phổ biến "làm nóng" thị trường điện ảnh Việt trong vài năm gần đây. Câu chuyện AI trong điện ảnh từng gây chú ý khi công nghệ này được sử dụng như một biện pháp "chữa cháy" trong những tình huống bất khả kháng. Năm 2025, đoàn phim Chốt đơn thay thế hình ảnh nữ chính để đưa tác phẩm ra rạp. Hay tháng 9.2026, ê kíp Mãi nợ một lời tạm biệt cũng sử dụng AI kết hợp kỹ xảo CGI để thay thế phần thể hiện của Trương Ngọc Ánh sau khi nữ nghệ sĩ vướng bê bối.
Nếu ở 2 trường hợp nói trên, AI được xem như giải pháp ứng phó sự cố thì gần đây, nhiều ê kíp đã chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào khâu sản xuất. Tháng 9 vừa qua, hãng phim TFS cùng Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV) công bố dự án Bãi săn, với toàn bộ phần hình ảnh được giới thiệu là sản xuất bằng AI. Đầu tháng 10, những khung hình đầu tiên của tác phẩm hoạt hình Thế giới trần trụi, do đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cầm trịch, cũng thu hút sự chú ý khi dự án công bố ứng dụng các công nghệ hiện đại, trong đó có AI hỗ trợ quá trình sản xuất. Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh ra rạp dịp lễ 2.9 vừa qua cũng là một trong những tác phẩm có dấu ấn của trí tuệ nhân tạo.
Phim hoạt hình Thế giới trần trụi của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng nhận nhiều ý kiến trái chiều khi sử dụng AI hỗ trợ quá trình sản xuất
ẢNH: NHÀ PHÁT HÀNH CUNG CẤP
Những cái tên này nằm trong số hàng loạt dự án phim ảnh đang được thực hiện ở VN với sự "nhúng tay" của công nghệ AI. Dù không phủ nhận lợi ích từ AI trong quá trình làm phim, vấn đề này vẫn liên tục làm dấy lên những cuộc tranh luận sôi nổi từ cộng đồng sáng tạo nghệ thuật, chuyên gia công nghệ và công chúng.
Theo Th.S Nguyễn Trọng Khoa, Chủ nhiệm bộ môn Sản xuất phim kỹ thuật số tại Trường Đại học RMIT VN, AI đang phát triển nhanh chóng trong ngành điện ảnh Việt. Dù vậy, việc ứng dụng vẫn còn ở giai đoạn đầu và chủ yếu mang tính thử nghiệm. "AI mở ra nhiều khả năng đáng kể cho các nhà làm phim có ngân sách hạn chế, đặc biệt trong các khâu phát triển ý tưởng hình ảnh, tiền kỳ trực quan hóa (previsualisation), hoạt hình, kỹ xảo hình ảnh và những công đoạn vốn đòi hỏi nguồn lực tài chính và kỹ thuật lớn. AI có thể giúp các nhà làm phim VN thử nghiệm những ý tưởng táo bạo, xây dựng thế giới điện ảnh, tạo sinh vật và mô phỏng các phân cảnh hành động trước khi đầu tư vào quy trình sản xuất tốn kém", chuyên gia này nhận định.
Ông Khoa cũng cho biết những bộ phim đòi hỏi bối cảnh lớn hơn ngân sách hoặc có bối cảnh quá phức tạp và khó tái hiện sẽ hưởng lợi nhiều nhất từ AI. Đó bao gồm các câu chuyện dân gian kỳ ảo, sử thi, phim chiến tranh, khoa học viễn tưởng và hoạt hình. AI có thể giúp các nhà làm phim Việt thử nghiệm tạo hình nhân vật, trang phục, bối cảnh, cảnh chiến đấu, hồn ma, những phân cảnh giấc mơ… và các chuyển động máy quay không tưởng trước khi phải đầu tư lớn vào bối cảnh, hóa trang hiệu ứng đặc biệt, phục trang hoặc kỹ xảo hình ảnh.
Bên cạnh đó, quảng cáo, câu chuyện thương hiệu, phim ngắn, video âm nhạc, trailer giới thiệu ý tưởng và các series dành cho nền tảng trực tuyến cũng có thể hưởng lợi đáng kể từ AI.
Xu hướng phát triển tất yếu
Trong khi việc sử dụng AI trong điện ảnh vẫn đang vướng phải nhiều ý kiến trái chiều, ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh, cho rằng ứng dụng trí tuệ nhân tạo là xu hướng phát triển tất yếu. "Điều quan trọng không phải là chúng ta hạn chế công nghệ mới, mà là tạo môi trường để công nghệ được sử dụng đúng hướng, phục vụ sáng tạo và tạo ra những giá trị tích cực cho xã hội", ông nói.
VN nên tiếp cận AI như một cơ hội để nâng cao năng lực sáng tạo, thay vì chỉ xem đây là công cụ cắt giảm chi phí. Thành công không nên được đo bằng mức độ sử dụng AI, mà bằng việc công nghệ này có góp phần nâng cao chất lượng kể chuyện, đa dạng hóa sáng tạo và tạo ra những cơ hội phát triển bền vững cho người làm nghề VN hay không.
Th.S Nguyễn Trọng Khoa, Chủ nhiệm bộ môn Sản xuất phim kỹ thuật số, Trường Đại học RMIT VNĐại diện Cục Điện ảnh kỳ vọng AI trở thành công cụ hỗ trợ và mở rộng năng lực sáng tạo của con người, chứ không thay thế trách nhiệm của con người. Công nghệ có thể giúp giảm chi phí, rút ngắn quy trình sản xuất và mở thêm cơ hội cho các nhà làm phim trẻ, nhưng người sáng tạo và đơn vị phổ biến vẫn phải chịu trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng.
Thêm vào đó, đổi mới sáng tạo phải đi cùng trách nhiệm xã hội và tuân thủ pháp luật. "Dù một bộ phim được sản xuất theo phương thức truyền thống hay có sử dụng AI thì khi phổ biến tới công chúng vẫn phải bảo đảm các yêu cầu của pháp luật về nội dung, phân loại phim, bản quyền và các quyền có liên quan. Đặc biệt, cần quan tâm đến những nội dung có nguy cơ gây tác động tiêu cực tới trẻ em và người chưa thành niên", ông Đặng Trần Cường nhấn mạnh.
Ở góc độ chuyên môn, Th.S Nguyễn Trọng Khoa nhìn nhận không nên xem công nghệ trí tuệ nhân tạo là con đường tắt để đạt được chuyên môn làm phim. Theo ông, việc ứng dụng AI hiệu quả vẫn đòi hỏi kiến thức về kể chuyện, biên kịch, ngôn ngữ điện ảnh, thiết kế sản xuất, quay phim, ánh sáng, diễn xuất và dựng phim. "VN nên tiếp cận AI như một cơ hội để nâng cao năng lực sáng tạo, thay vì chỉ xem đây là công cụ cắt giảm chi phí. Thành công không nên được đo bằng mức độ sử dụng AI, mà bằng việc công nghệ này có góp phần nâng cao chất lượng kể chuyện, đa dạng hóa sáng tạo và tạo ra những cơ hội phát triển bền vững cho người làm nghề VN hay không", chuyên gia này nói.
Không thể phủ nhận AI đã bắt đầu mở rộng hiện diện trong điện ảnh Việt, song công nghệ càng tham gia sâu vào quá trình làm phim, những câu hỏi về hiệu quả đầu tư, quyền lợi của người sáng tạo, bản quyền và trách nhiệm đối với sản phẩm càng trở nên đáng chú ý. (còn tiếp)