Buổi sáng, tôi chở con gái đi học. Đến đoạn ngã tư, đèn đỏ, tôi dừng xe. Bất chợt, một làn khói thuốc từ người đàn ông đi xe máy dừng phía trước tạt vào chúng tôi. Con gái tôi ngồi phía sau, dù đã đeo khẩu trang vẫn hít phải khói thuốc, ho sặc sụa. Qua khỏi ngã tư, con quay sang hỏi: “Sao người ta không xử phạt người hút thuốc lá nơi công cộng hả mẹ?”.
Tôi thoáng lúng túng. Bởi quả thực, không ít lần tôi cũng chứng kiến những cảnh tương tự, nhưng dường như mọi người đã quá quen với việc phải chịu đựng khói thuốc ở những nơi đông người.
Từ quán cà-phê, bến xe, trạm xe bus đến cổng trường học, không khó để bắt gặp người hút thuốc, nhả khói giữa đám đông. Ở nhiều cơ quan, người hút thuốc chọn một góc hành lang, chân cầu thang hay lối thoát hiểm để hút, khiến khói thuốc luẩn quẩn trong không gian làm việc. Trên đường phố, sáng, trưa, chiều, tối, hình ảnh người phì phèo điếu thuốc, nhả khói giữa dòng người qua lại cũng chẳng còn xa lạ.
Có những người hút thuốc dường như chẳng mấy bận tâm đến người đứng cạnh mình, kể cả trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hay người cao tuổi. Người không hút thuốc nhiều khi muốn tránh cũng không được. Một người có thể tự lựa chọn hút thuốc, nhưng những người chung quanh đâu có quyền lựa chọn việc phải hít khói thuốc của họ.
Thực ra, câu hỏi của con gái tôi đã có câu trả lời trong pháp luật. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định rõ những địa điểm cấm hút thuốc. Nghị định số 90/2026/NĐ-CP cũng đã quy định mức phạt từ 200 nghìn đến 500 nghìn đồng đối với hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm. Người quản lý địa điểm có thể bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng nếu không tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc chấp hành quy định cấm hút thuốc lá.
Quy định đã có, chế tài cũng đã rõ. Thế nhưng, điều khiến nhiều người băn khoăn là việc xử phạt sẽ được thực hiện như thế nào, ai trực tiếp phát hiện, nhắc nhở và lập biên bản khi có người hút thuốc tại nơi cấm? Lâu nay, chúng ta vẫn thấy biển cấm hút thuốc ở bệnh viện, trường học, cơ quan, sân bay, nhưng lại hiếm khi thấy người vi phạm bị xử lý. Những lời nhắc nhở, nếu có, đôi khi cũng chỉ dừng lại ở sự nể nang, ngại va chạm.
Đã đến lúc việc thực thi quy định phải được quan tâm đúng mức hơn. Chính quyền địa phương, cơ quan chức năng và đơn vị quản lý các địa điểm công cộng cần tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm. Đặc biệt, cần làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý cơ sở trong việc duy trì môi trường không khói thuốc. Những tấm biển cấm sẽ chẳng có nhiều ý nghĩa nếu phía sau chúng thiếu sự giám sát và thực thi nghiêm túc.
Tất nhiên, xử phạt chỉ là một phần. Điều quan trọng là mỗi người phải hiểu rằng hút thuốc ở nơi đông người không đơn thuần là sở thích cá nhân. Đó còn là cách ứng xử với cộng đồng, với quyền được hít thở bầu không khí trong lành của người khác.
thái Hương Liên