Tổng thống Mỹ Donald Trump tại trụ sở Liên hợp quốc ở TP New York (Mỹ) ngày 22-9 - Ảnh: AP
Việc phái đoàn Iran dự kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc gần đây phải tuân thủ một số quy định về mua sắm và đi lại không phải là trường hợp mới.
Trong nhiều thập niên, Mỹ - nước đặt trụ sở Liên hợp quốc (tại TP New York) - đã xây dựng và áp dụng các quy định riêng đối với hoạt động của phái bộ nước ngoài tại New York, trong đó có những quy định liên quan đến phạm vi di chuyển và mua sắm.
Cấm mua hàng xa xỉ
Hãng AFP đưa tin Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến New York vào ngày 21-9, dẫn đầu phái đoàn ngoại giao Tehran tham dự kỳ họp thường niên của các nhà lãnh đạo thế giới tại Đại hội đồng Liên hợp quốc.
Dù cho phép phái đoàn Iran nhập cảnh, Mỹ tiếp tục áp đặt các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt tương tự những năm trước. Điển hình là quy định cấm phái đoàn Iran mua sắm hàng hóa xa xỉ và nhiều mặt hàng khác trong thời gian lưu trú.
Theo tài liệu trên Công báo Liên bang Mỹ, Bộ Ngoại giao nước này yêu cầu Phái bộ thường trực Iran tại Liên hợp quốc và các quan chức phải xin phép trước nếu muốn đăng ký thành viên hoặc mua hàng tại các hệ thống siêu thị bán buôn như Costco, Sam’s Club, BJ’s Wholesale Club.
Theo quy định Mỹ, hàng xa xỉ được định nghĩa là các mặt hàng có giá trên 1.000 USD mỗi món (chưa thuế), như đồng hồ, đồ da, lụa, giày dép, túi xách, mỹ phẩm, nước hoa, nghệ thuật, đồ cổ, trang sức, thiết bị điện tử, nhạc cụ, thuốc lá và đồ uống có cồn. Ô tô và phương tiện cá nhân thuộc diện này nếu trị giá trên 60.000 USD, chưa thuế.
Hạn chế di chuyển
Các quy định về đi lại cũng có lịch sử từ nhiều thập niên trước. Một bản ghi nhớ của Bộ Ngoại giao Mỹ năm 1971 từng quy định những thủ tục khác nhau đối với việc di chuyển của một số phái bộ nước ngoài tại New York, trong đó có yêu cầu thông báo hoặc xin phép khi đi ra ngoài phạm vi nhất định.
Trụ sở Liên hợp quốc ở New York - Ảnh: AP
Theo tài liệu này, các nhà ngoại giao thuộc Phái bộ Liên Xô bị yêu cầu phải thông báo cho phái đoàn Mỹ tại Liên hợp quốc ít nhất 48 giờ trước khi di chuyển ra ngoài khu vực bán kính 40km quanh New York. Một số quận, hạt cũng nằm trong danh sách khu vực hạn chế đi lại.
Tài liệu năm 1971 cho thấy Mỹ đã đề xuất áp dụng quy định tương tự đối với Phái bộ Trung Quốc.
Với một số phái bộ khác như Tiệp Khắc, Ba Lan, Hungary, Bulgaria và Romania, các nhà ngoại giao không phải thông báo trước cho từng chuyến đi ra ngoài bán kính 40km. Tuy nhiên họ vẫn cần xin phép nếu muốn đến những khu vực nằm trong danh sách hạn chế.
Một số phái bộ, trong đó có Albania, Mông Cổ và Cuba, từng phải thực hiện thủ tục xin phép trước đối với từng chuyến đi vượt quá giới hạn 40km.
Iran cũng từng nêu vấn đề về phạm vi đi lại của phái bộ nước này tại New York. Theo trang UN Press, tại một cuộc thảo luận của Ủy ban Pháp lý Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 2019, đại diện Iran cho biết phạm vi đi lại trước đây của nhân viên phái bộ và gia đình họ là 40km, nhưng sau đó được thu hẹp xuống dưới 5km.
Theo đại diện Iran khi đó, các nhà ngoại giao được cử tới New York trong thời gian ngắn thậm chí chỉ được di chuyển trong phạm vi 3 tòa nhà, điều này gây khó khăn trong một số tình huống, chẳng hạn khi cần đến bệnh viện.
Hiện tại Mỹ vẫn duy trì cơ chế quản lý việc đi lại của một số thành viên phái bộ nước ngoài. Theo Đạo luật Phái bộ nước ngoài của Mỹ, một số nhà ngoại giao có thể phải thông báo hoặc xin phép trước khi di chuyển ra ngoài phạm vi được quy định tại New York.
Ngoại trưởng Iran đã tới New York, Bộ Ngoại giao Mỹ nêu 1 thứ không được làmÔng Araghchi là quan chức cấp cao nhất của Iran nhập cảnh vào Mỹ kể từ khi xung đột ở Trung Đông bắt đầu hồi cuối tháng 2.