Không cho con đến trường, phụ huynh có thể bị xử phạt thế nào?

Cản trở trẻ đến trường có thể bị phạt

Liên quan việc nhiều học sinh thôn Tiến Sơn, xã Quỳnh Tam, Nghệ An chưa đến trường sau khi địa phương thực hiện phương án giải thể điểm lẻ, Tiến sĩ, luật sư Nguyễn Vinh Diện, Trưởng Văn phòng Luật sư Vinh Diện và Cộng sự tại Nghệ An, đã phân tích các quy định pháp luật về quyền học tập của trẻ em và trách nhiệm của phụ huynh.

Theo luật sư Nguyễn Vinh Diện, quyền được học tập, giáo dục của trẻ em được Hiến pháp và nhiều văn bản pháp luật quy định, bảo vệ.

Khoản 1 Điều 37 Hiến pháp năm 2013 quy định trẻ em được nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc, giáo dục; nghiêm cấm các hành vi xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em.

Cụ thể hóa quy định của Hiến pháp, khoản 6 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016, nghiêm cấm hành vi cản trở trẻ em thực hiện quyền và bổn phận của mình.

Điều 16 Luật Trẻ em cũng quy định trẻ em có quyền được giáo dục, học tập để phát triển toàn diện, phát huy tốt nhất tiềm năng của bản thân, được bình đẳng về cơ hội học tập và giáo dục.

Trong khi đó, Luật Giáo dục năm 2019, xác định học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân, mọi công dân đều bình đẳng về cơ hội học tập.

Theo Điều 14 của luật này, giáo dục tiểu học là giáo dục bắt buộc. Nhà nước thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi và phổ cập giáo dục trung học cơ sở. Công dân trong độ tuổi quy định có nghĩa vụ học tập để thực hiện phổ cập giáo dục và hoàn thành giáo dục bắt buộc.

Từ những quy định trên, luật sư Diện cho rằng quyền được học tập và giáo dục của trẻ em là quyền được pháp luật bảo vệ. Cá nhân, tổ chức không được có hành vi trái pháp luật nhằm cản trở trẻ thực hiện quyền này.

Cha mẹ có trách nhiệm bảo đảm quyền học tập của con

Theo luật sư Nguyễn Vinh Diện, pháp luật không chỉ quy định quyền học tập của trẻ em mà còn xác định trách nhiệm của cha mẹ, người giám hộ, chăm sóc trẻ.

Điều 99 Luật Trẻ em năm 2016, quy định cha mẹ, giáo viên, người chăm sóc trẻ em và các thành viên trong gia đình có trách nhiệm tạo môi trường lành mạnh cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Cha mẹ, giáo viên và người chăm sóc trẻ em có trách nhiệm bảo đảm cho trẻ thực hiện quyền học tập, hoàn thành chương trình giáo dục phổ cập theo quy định và tạo điều kiện để trẻ tiếp tục học ở trình độ cao hơn.

Luật Giáo dục năm 2019, cũng quy định gia đình, người giám hộ có trách nhiệm tạo điều kiện cho thành viên trong độ tuổi quy định được học tập để thực hiện phổ cập giáo dục và hoàn thành giáo dục bắt buộc.

“Như vậy, cha mẹ, người giám hộ có trách nhiệm bảo đảm điều kiện để trẻ được học tập. Việc cố tình cản trở trẻ đến trường hoặc lôi kéo, ép buộc trẻ nghỉ học có thể bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật”, luật sư Diện phân tích.

Cụ thể, Điều 27 Nghị định 98/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 16/5, quy định mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm quyền được giáo dục của trẻ em.

Hành vi không bảo đảm thời gian, điều kiện học tập cho trẻ em có thể bị phạt 500.000-1.000.000 đồng; người có hành vi cản trở việc đi học của trẻ em có thể bị phạt tiền 1-2 triệu đồng; hành vi dụ dỗ, lôi kéo, ép buộc trẻ em bỏ học, nghỉ học, mức phạt 3-5 triệu đồng.

Luật sư Diện lưu ý việc xác định có hay không hành vi cản trở, dụ dỗ, lôi kéo hoặc ép buộc trẻ nghỉ học phải dựa trên từng trường hợp cụ thể, tài liệu, chứng cứ và kết quả xác minh của cơ quan có thẩm quyền.

Do đó, không thể chỉ căn cứ vào việc một học sinh nghỉ học để mặc nhiên kết luận phụ huynh có hành vi vi phạm.

“Cơ quan chức năng cần làm rõ nguyên nhân trẻ nghỉ học, ý chí của phụ huynh, những tác động đối với trẻ và các hành vi cụ thể liên quan. Nếu có đủ căn cứ xác định hành vi cản trở quyền học tập của trẻ thì mới xem xét xử lý theo quy định”, luật sư Diện cho biết.

Theo luật sư, trường hợp phát hiện những hành vi khác có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng hơn, cơ quan chức năng có thể tiếp tục xác minh để xem xét trách nhiệm pháp lý tương ứng theo quy định.

Như Dân trí đã thông tin, đầu năm học 2026-2027, Trường Tiểu học Quỳnh Tam triển khai phương án chuyển học sinh điểm lẻ Tiến Sơn về học tại trường chính nhưng chưa nhận được sự đồng thuận của một bộ phận phụ huynh.

Chính quyền địa phương, ngành giáo dục và nhà trường đã nhiều lần vận động phụ huynh, bố trí xe đưa đón học sinh.

UBND tỉnh Nghệ An tổ chức đối thoại với người dân, yêu cầu tiếp tục tuyên truyền, bảo đảm quyền học tập của học sinh và xử lý theo quy định các hành vi cản trở các em đến trường.

Đến ngày 7/10, tại điểm trường Tiến Sơn mới có 43/166 học sinh đến lớp. 

Đến ngày 9/10, đã có 161/166 học sinh đến trường. Như vậy, hiện chỉ còn 5 học sinh chưa trở lại lớp.