Ngày 18/9, Liên hoan phim tài liệu châu Âu - Việt Nam lần thứ 16 do Hãng phim Tài liệu và Khoa học trung ương phối hợp Hiệp hội các Viện Văn hóa và đại sứ quán các nước châu Âu (EUNIC) tổ chức đã chính thức khai mạc. Năm nay, sự kiện diễn ra từ ngày 18 đến 26/9 tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh với các buổi chiếu mở cửa miễn phí. Qua 15 mùa tổ chức, hàng trăm bộ phim tài liệu của Việt Nam và các nước châu Âu đã được giới thiệu tới công chúng, trong đó nhiều tác phẩm từng giành giải thưởng hoặc được vinh danh tại các liên hoan phim trong nước và quốc tế.
Liên hoan phim năm nay giới thiệu 20 tác phẩm, trong đó có chín phim Việt Nam do Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương sản xuất và 11 phim quốc tế đến từ chín quốc gia, phái đoàn châu Âu. Đây cũng là lần đầu Na Uy tham gia, bên cạnh những thành viên đã đồng hành nhiều năm như Áo, Italy, Tây Ban Nha, Anh, Thụy Điển, Pháp, Phần Lan và phái đoàn Wallonie-Bruxelles của Bỉ. Điểm tạo nên nét riêng của liên hoan phim năm nay là cách tổ chức các buổi chiếu ghép một phim Việt Nam với một phim châu Âu. Qua cách sắp xếp này, những câu chuyện được kể trong các không gian văn hóa khác nhau có cơ hội đối thoại trên cùng một màn ảnh.
Các tác phẩm Việt Nam khai thác nhiều lát cắt về văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, môi trường và di sản, bao gồm các bộ phim “Giáo sư Hoàng Xuân Sính”, “Chuyện bên sông Hoài phố”, “Những người kể chuyện phố cổ Hà Nội”, “Giữ mãi màu xanh”, “Đạm Phương nữ sử”, “Bảy quãng nhân sinh Điềm Phùng Thị”, “Giấy dó: Cuộc hành trình trở về”... Các phim châu Âu cũng đa dạng đề tài như khắc họa chân dung nhà văn Sara Lidman trong “Sara và những kiếp người” (Thụy Điển), cuộc chiến với “giặc lửa” trong “Bài học trong khói lửa” (Phần Lan) đến vụ cháy Nhà thờ Đức Bà Paris trong “Hỏa hoạn Nhà thờ Đức Bà” (Pháp), cùng các tác phẩm của Bỉ, Italy, Tây Ban Nha, Áo và Na Uy…
Đáng chú ý, 5 phim của các nhà làm phim độc lập Việt Nam mang đến những câu chuyện gần gũi về người khiếm thị, cộng đồng người bạch tạng, nghề cải táng, sân khấu tuồng và nhân vật lịch sử. Trong đó, “Mạc Hậu” do ba học sinh Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) thực hiện, khắc họa đời sống phía sau ánh đèn sân khấu tuồng. Đây là lần đầu sau 15 năm có phim của học sinh phổ thông tham dự liên hoan. Những câu chuyện về đời sống, con người được tiếp cận từ nhiều góc nhìn, góp phần làm phong phú thêm diện mạo của phim tài liệu.
Phát biểu ý kiến tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông cho biết, Việt Nam những năm qua đã trở thành điểm đến của nhiều liên hoan phim quốc tế, góp phần tạo nên không gian điện ảnh đa dạng và giàu tính kết nối. Qua 16 kỳ tổ chức, Liên hoan phim tài liệu châu Âu - Việt Nam đã khẳng định vị trí trong đời sống điện ảnh, đưa các tác phẩm tài liệu của Việt Nam và châu Âu đến gần công chúng, đồng thời thúc đẩy giao lưu, hợp tác giữa các nhà làm phim.
Đồng quan điểm, ông James Shipton, Phó Chủ tịch EUNIC tại Việt Nam, Giám đốc quốc gia Hội đồng Anh tại Việt Nam cho rằng, trong suốt 16 năm qua, Liên hoan phim tài liệu châu Âu - Việt Nam đã mang đến cho khán giả cơ hội nhìn thế giới qua những góc nhìn khác nhau. Theo ông, phim tài liệu có sức hấp dẫn riêng khi được xây dựng từ những con người, vùng đất và câu chuyện có thật, được các nhà làm phim ghi lại và truyền tải một cách chân thực tới công chúng.
Trong khi đó, NSƯT Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương đánh giá, phim tài liệu sẽ là nhịp cầu văn hóa để Việt Nam và quốc tế xích lại gần nhau. Qua đó, đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực văn hóa đồng thời thúc đẩy quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa các nước châu Âu và Việt Nam. NSƯT Trịnh Quang Tùng cũng cho biết, lượng khán giả tìm đến phim tài liệu ngày càng tăng, trong đó đáng chú ý là sự quan tâm của đông đảo khán giả trẻ. Qua khảo sát 15 kỳ liên hoan phim tài liệu, nhiều người trẻ mong muốn tìm kiếm những câu chuyện gần gũi, chân thực, phản ánh nhịp thở cuộc sống. Sự quan tâm ngày càng lớn của công chúng là nguồn động viên để các nhà làm phim tiếp tục tìm tòi đề tài, đổi mới cách kể chuyện và đưa phim tài liệu đến gần hơn với khán giả. Từ một thể loại từng được xem là khá kén người xem, phim tài liệu đang có thêm cơ hội tiếp cận những nhóm công chúng mới.
Qua 16 mùa tổ chức, Liên hoan phim tài liệu châu Âu - Việt Nam tiếp tục là cầu nối giao lưu văn hóa, điện ảnh, góp phần tăng cường sự hiểu biết và kết nối giữa công chúng, những người làm điện ảnh Việt Nam và châu Âu.
TRẦN ANH