Ký ức của người y tá 'mở đường' đưa các liệt sĩ về nhà từ nơi bác sĩ Đặng Thùy Trâm từng chiến đấu

Giữa khu vực Đồi Sim, thôn Đồng Răm, xã Đặng Thùy Trâm, tỉnh Quảng Ngãi, những người từng sống qua chiến tranh trở lại nơi xưa đem theo những câu chuyện tưởng đã lùi sâu vào ký ức được nhắc lại từng chi tiết: vị trí nào từng là nơi chôn cất liệt sĩ, khu vực nào có đồng đội nằm lại.

Ký ức của người y tá năm xưa về những liệt sĩ

Từ những lời kể ấy, lực lượng chức năng đã đào, di dời khoảng 600m³ đất đá và cất bốc được 9 hài cốt liệt sĩ. Công tác tìm kiếm vẫn đang tiếp tục.

Trong số 9 hài cốt được tìm thấy, có 8 hài cốt được xác định từ nguồn tin của ông Nguyễn Văn Thông, trú phường Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.

Ông Thông từng là y tá, trực tiếp chăm sóc thương binh và chôn cất đồng đội trong những năm 1968-1969. Những gì ông chứng kiến khi chiến tranh còn khốc liệt đã trở thành ký ức ông mang theo suốt nhiều năm tháng.

Cùng cung cấp thông tin với ông Thông là ông Phạm Văn Sung, trú thôn Đồng Răm, xã Đặng Thùy Trâm, một du kích địa phương trong giai đoạn 1973-1975.

Hai con người ở hai vị trí khác nhau trong những năm chiến tranh nhưng cùng có một điểm chung là chiến đấu hết mình vì Tổ quốc và họ từng biết về địa hình, vị trí những người đã nằm lại sau những trận đánh ác liệt này.

Lời kể dẫn đường về với đồng đội

Hài cốt thứ 9 được quy tập từ thông tin do ông Phạm Văn Xoi, trú tổ Hố Sâu, thôn Đồng Răm, cung cấp. Ông là người dân sinh sống ở nơi đây. Chính sự quan tâm đến những ngôi mộ vô danh nằm giữa núi rừng đã giúp ông chỉ đúng vị trí cho lực lượng chức năng.

Sáng 16-9, Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra thực địa công tác tìm kiếm, quy tập tại xã Đặng Thùy Trâm.

Tại hiện trường, ông Phạm Văn Sung cũng có mặt. Đại tá Trịnh Công Sơn ân cần thăm hỏi, động viên và bày tỏ lòng biết ơn đối với ông cùng những nhân chứng đã góp phần cung cấp thông tin.

Theo Đại tá Trịnh Công Sơn, thông tin của các nhân chứng là nguồn tư liệu đặc biệt quý giá trong hành trình tìm kiếm những người đã hy sinh. Những ký ức ấy giúp lực lượng chức năng có thêm cơ sở xác định nơi an táng, đưa các anh trở về với quê hương, đồng đội.

Không chỉ là câu chuyện của những người đã được tìm thấy, phía sau mỗi lời kể còn là hy vọng tìm được thêm những đồng đội vẫn chưa trở về.

Bởi vậy, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các lực lượng tiếp tục phối hợp, mở rộng phạm vi tìm kiếm với phương châm thận trọng, khoa học, kiên trì và bảo đảm an toàn.

Hy vọng đưa thêm nhiều bộ đội trở về

Sau nhiều năm nằm lại dưới lòng đất, 9 hài cốt liệt sĩ đang chờ ngày được an táng. Ông Lê Hữu Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Đặng Thùy Trâm, bảo rằng 9 hài cốt đang được hương khói và chờ các thủ tục để đưa về Nghĩa trang liệt sĩ Ba Tơ yên nghỉ bên đồng đội.

Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi cũng đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương chuẩn bị chu đáo cho lễ an táng. Buổi lễ sẽ được tổ chức trang nghiêm, thành kính, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và lòng tri ân đối với những người đã hy sinh.

Ở vùng đất từng gắn với Bệnh xá Đức Phổ, nơi bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm từng chiến đấu và hy sinh, cuộc tìm kiếm vẫn chưa dừng lại.

Những người từng sống trong chiến tranh đang lần giở ký ức. Những người hôm nay đang lần từng mét đất. Ông Trinh nói: "Chúng tôi tiếp tục lần theo ký ức của nhân chứng. Trong tuần sau sẽ tìm kiếm ở khu vực phía tây hồ Liệt Sơn. Bằng sự tri ân, biết ơn và trách nhiệm cao nhất, xã sẽ nỗ lực hết sức, phối hợp với các lực lượng tìm kiếm các liệt sĩ đưa về quê nhà".

Một bên nhớ để chỉ đường. Một bên tìm để đưa đồng đội trở về. Và ở giữa hai thế hệ ấy là những người bộ đội đã nằm lại, chờ một ngày được gọi đúng tên và trở về với quê hương.

Từ những thông tin của các nhân chứng từng làm việc tại bệnh xá và người dân địa phương, lực lượng chức năng đã tìm thấy 9 hài cốt liệt sĩ tại thôn Đồng Răm, nơi bác sĩ Đặng Thùy Trâm từng phụ trách bệnh xá trong chiến tranh.