Những câu chuyện mà thiếu tá Đoàn Phước Truyền kể lại không chỉ là những trang sử sống động bằng mồ hôi và xương máu, mà còn là bài học thực tiễn vô giá về lòng dũng cảm, sự tận tụy vì nghĩa lớn, truyền lửa truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay.
Ở tuổi 79, mang trên mình 9 vết thương, mất đi 92% sức khỏe, cánh tay phải không còn, bàn tay trái cũng bị thương, ký ức về đồng đội, về chiến tranh của cựu sĩ quan an ninh Đoàn Phước Truyền, Đoàn 180 an ninh vũ trang (ANVT) miền Nam (tiền thân của Phòng Cảnh vệ miền Nam, Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) ngày ấy, hôm nay trở nên sống động và rất đỗi tự hào.

Thiếu tá Đoàn Phước Truyền (phải) cùng đồng đội về thăm chiến trường cũ Tây Ninh
ẢNH: HẢI ĐƯỜNG
Người đầu tiên của Đoàn 180 dùng B40 bắn cháy xe tăng Mỹ
Ông Đoàn Phước Truyền sinh năm 1947, trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng ở một vùng quê nghèo tại xã Tân Mỹ, H.Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp (cũ). Bố ông từng tham gia 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, mất khi cậu bé Đoàn Phước Truyền mới hơn 10 tuổi; mẹ ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu "Mẹ VN anh hùng".
Sớm phải sống trong cảnh mồ côi, chứng kiến cảnh đối phương càn quét, bắt bớ, tra tấn cán bộ, du kích dã man, những người ruột thịt bị bắn giết... nên ông sớm đi theo cách mạng. Năm 1963, mới 16 tuổi, ông Truyền làm giao liên, nắm tình hình đối phương, chuyển tài liệu, rải truyền đơn tại xã Tân Mỹ.
Tháng 6.1965, ông được biên chế vào C1, D3, Đoàn 70, là lực lượng bảo vệ khu vực vòng ngoài của T.Ư Cục miền Nam. Đến tháng 3.1968, Đoàn 70 đổi phiên hiệu thành Đoàn 180 ANVT miền Nam (viết tắt Đoàn 180), lực lượng trực tiếp bảo vệ T.Ư Cục miền Nam trong chiến tranh chống Mỹ và là tiền thân của Phòng Cảnh vệ miền Nam ngày nay.

Thiếu tá Đoàn Phước Truyền
ẢNH: HẢI ĐƯỜNG
Đi giữa miền ký ức hôm qua, người cựu sĩ quan an ninh nhớ như in những tháng ngày cam go, ác liệt. Năm 1966, Tiểu đoàn 3, Đoàn 180 được cấp 4 khẩu súng B40 là loại vũ khí mới chống lại xe tăng của địch. Đơn vị dấy lên phong trào "Tìm diệt xe tăng địch". Ông Truyền là người đầu tiên của Đoàn 180 dùng B40 bắn cháy xe tăng Mỹ làm nức lòng cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị.
Năm 1966 - 1967, để thay đổi cục diện chiến tranh, đối phương mở trận càn Junction City. Trong trận càn này, địch huy động 45.000 quân thiện chiến nhất như: Sư đoàn số 1 Anh cả đỏ; Sư đoàn 25 Tia chớp nhiệt đới; Lữ đoàn 173; Sư đoàn 9 bộ binh cùng hàng ngàn xe tăng, xe bọc thép, máy bay B-52, trọng pháo yểm trợ hòng phá hủy khu căn cứ, tìm diệt cơ quan đầu não T.Ư Cục miền Nam.
Mục tiêu của cuộc hành quân là đánh thẳng vào các cơ quan đầu não đang lãnh đạo cuộc kháng chiến của quân và dân ta ở miền Nam hòng triệt phá căn cứ kháng chiến, tiêu diệt cơ quan đầu não T.Ư Cục và các đơn vị quân chủ lực giải phóng miền Nam. Với nhiệm vụ cơ động chiến đấu trong toàn khu căn cứ R, đơn vị của Đoàn Phước Truyền kiên trì bám trụ căn cứ, chiến đấu anh dũng, bẻ gãy nhiều đợt tấn công quy mô lớn và vô cùng ác liệt của đối phương.
Nhớ lại trận đánh ngày đó, ông Truyền hào hứng kể: "Trong trận càn Junction City, địch dùng hàng trăm xe tăng xuyên rừng đánh sâu vào căn cứ cơ quan T.Ư Cục. Bằng kiến thức về binh khí tôi biết, bình thường 35 - 40 m là khoảng cách an toàn nhất để súng B40 diệt xe tăng. Tuy nhiên, do cây rừng rậm rạp, để chắc ăn, mặc dù biết là nguy hiểm nhưng tôi đã áp sát cách khoảng 10 m mới nổ súng, chiếc tăng bốc cháy, khói lửa mù mịt, cây cối đổ rạp. Đoàn xe của địch khựng lại, tập trung hỏa lực bắn xối xả về phía tổ chiến đấu của tôi. Đây cũng là lần đầu tiên Đoàn 180 tiêu diệt được xe tăng Mỹ".
Ngừng một lúc, ông nhớ lại: "Ngày đó, vũ khí chống tăng của mình còn hiếm lắm, nên trước khi bắn, tôi có dặn anh em là nếu tôi hy sinh thì phải lấy bằng được khẩu B40 để có vũ khí tiếp tục chiến đấu, bởi đây là hỏa lực mạnh duy nhất mà chúng tôi có để đánh chặn được xe tăng. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ đơn giản là mình hy sinh rồi thì thôi, chứ nếu mất súng thì anh em không còn gì để chống được xe tăng, thế thì thiệt hại lớn lắm, khó mà bảo vệ được căn cứ cách mạng…".
Chiến đấu anh dũng bảo vệ cơ quan đầu não
Tháng 7.1968, địch huy động lực lượng lớn xây dựng khu căn cứ Thiện Ngôn, nằm sâu trong khu căn cứ T.Ư Cục, cho biệt kích ngày đêm đánh phá căn cứ của ta. Chủ trương của Đoàn 180 là bám đánh, tiêu diệt sinh lực địch, bảo vệ căn cứ.
"Trong một trận đánh, địch dùng pháo các loại kết hợp với máy bay phản lực bỏ bom hủy diệt trận địa. Trong lúc chiến đấu, tôi bị một trái pháo nổ làm đứt gần hết cánh tay phải. Thấy không thể giữ lại được, tôi bảo y tá dùng kéo cắt bỏ cánh tay bị thương tại trận địa để khỏi vướng cây rừng, sau đó tạm băng bó lại và tiếp tục chiến đấu. Lúc này pháo địch tiếp tục bắn cấp tập vào trận địa.
Để bảo toàn lực lượng, tôi lệnh đơn vị rút quân", ông Truyền kể tiếp và nhớ như in: "Chưa kịp rút thì tôi bị trúng tiếp một quả pháo nổ rất gần và gánh thêm 4 vết thương ở tay trái, đùi, bắp chân và ngực. Mất nhiều máu, người tôi choáng váng. Biết anh em định ở lại chờ y tá băng bó vết thương rồi cáng tôi ra ngoài nên trước khi lịm đi, tôi có nói với đồng chí Tư Minh, trung đội trưởng, là cho anh em rút hết ra khỏi trận địa, để y tá lại băng bó vết thương cho tôi. Vì nếu anh em ở lại sẽ nguy hiểm. Hai tiếng sau, khi địch rút hết, anh em quay lại tìm được nơi ẩn náu của tôi, rồi đưa đến bệnh viện".
Phải cắt bỏ cánh tay khi mới 21 tuổi, không được trực tiếp cầm súng chiến đấu, Đoàn Phước Truyền chuyển về làm Phó chính trị viên Đội 1 thuộc Đoàn 180 ANVT miền Nam. Tháng 4.1981, vì điều kiện sức khỏe, ông Truyền xin chuyển ngành sang làm công tác bảo vệ chính trị nội bộ Tỉnh ủy Đồng Tháp cũ.
Hơn 50 năm qua, người cựu binh già Đoàn Phước Truyền luôn đau đáu và trăn trở: "Mình là người may mắn hơn nhiều đồng đội không còn có cơ hội trở về, còn được hưởng niềm vui thống nhất, còn có một gia đình trọn vẹn".
Nỗi đau đáu và tâm nguyện của ông là mong muốn tìm được thi hài của những liệt sĩ của Đoàn 180 ANVT miền Nam vẫn còn nằm đâu đó trên mảnh đất Tây Ninh cũ, chưa được về với quê hương, đất mẹ. Bao năm qua, ông vẫn mong muốn đi tìm hài cốt những người bạn chiến đấu của mình ở những góc đất, bìa rừng, bờ sông, khe suối.
Với cựu binh Đoàn Phước Truyền và những đồng đội của ông, họ bước ra khỏi cuộc chiến với nhiều mất mát, đau thương, nhưng luôn lạc quan và tự hào về sự hy sinh, đóng góp của mình cho Tổ quốc.
Từ tháng 6.1963 - 4.1975, chiến sĩ Đoàn Phước Truyền đã tham gia chiến đấu trên 25 trận, diệt 22 lính đối phương, bắn cháy và chỉ huy tiểu đội gài mìn phá hủy 4 xe tăng, bắn rơi 1 máy bay lên thẳng của Mỹ. Ông được Đảng, Nhà nước và quân đội
5 lần phong tặng huân chương các loại; 3 huy chương Chiến sĩ vẻ vang, 4 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, Dũng sĩ diệt xe tăng, Dũng sĩ quyết thắng; nhiều năm đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua, được tặng thưởng 32 bằng khen và giấy khen… Thiếu tá Đoàn Phước Truyền là 1 trong 7 cá nhân của Bộ Tư lệnh Cảnh vệ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.