Lai Châu đẩy mạnh khai thác "mỏ vàng" du lịch từ 20 dân tộc

Chiều 3/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu phối hợp với Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức hội thảo “Giải pháp đẩy mạnh xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Lai Châu”.

Tại hội thảo, vấn đề được đặt ra không còn là Lai Châu có gì để làm du lịch. Với hệ thống núi cao, cảnh quan tự nhiên cùng bản sắc của 20 dân tộc, nguồn tài nguyên đã khá rõ. Điều địa phương cần giải quyết là kết nối những lợi thế ấy thành sản phẩm đủ hấp dẫn để đưa khách đến, giữ họ ở lại lâu hơn và tạo nguồn thu cho cộng đồng.

Đưa khách đến và tìm cách giữ khách ở lại

Ông Trần Quang Kháng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu, gọi địa phương là “miền đất của những đỉnh núi”. Lai Châu sở hữu nhiều đỉnh cao như Pu Si Lung, Pu Ta Leng, Bạch Mộc Lương Tử, Phàn Liên San, Tả Liên Sơn, Pờ Ma Lung..., cùng hệ sinh thái núi rừng đa dạng.

Bên cạnh thiên nhiên, 20 cộng đồng dân tộc đang sinh sống tại đây tạo nên sự đa dạng về kiến trúc, trang phục, phong tục, ẩm thực và đời sống văn hóa. Đây là nền tảng để địa phương phát triển các sản phẩm từ leo núi, khám phá, thể thao đến du lịch cộng đồng.

“Chúng tôi kỳ vọng thông qua du lịch sẽ lan tỏa rộng hơn hình ảnh về vùng đất, con người và văn hóa bản địa Lai Châu. Đây là địa phương còn khá xa xôi nhưng có nhiều lợi thế về cảnh quan, núi rừng và văn hóa cộng đồng”, ông Kháng nói.

Tuy nhiên, theo đại diện ngành du lịch địa phương, lợi thế tài nguyên chưa đồng nghĩa với lợi thế về sản phẩm. Khả năng quảng bá còn hạn chế, trong khi hạ tầng giao thông vẫn ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiếp cận các điểm đến miền núi.

Một hướng đang được Lai Châu khai thác là kết hợp du lịch với thể thao và trải nghiệm. Giải chạy địa hình “Bước chân trên mây”, được khởi xướng từ năm 2023, năm nay tiếp tục tổ chức tại địa phương với đường đá cổ Pavi là một trong những cung đường chính.

Được xây dựng từ đầu thế kỷ XX để kết nối Lai Châu với Sa Pa, tuyến đường đá tồn tại hơn một thế kỷ tạo ra sự kết hợp giữa giá trị lịch sử, cảnh quan và trải nghiệm vận động ngoài trời.

Ngoài các cung đường trên núi, Lai Châu còn phát triển các điểm du lịch cộng đồng như Lao Chải, Sin Suối Hồ, San Thàng 1, Sì Thâu Chải, bản Hon, bản Thẳm hay Mường Pheo. Điểm chung của những nơi này là lấy cảnh quan và đời sống văn hóa bản địa làm nền tảng.

Tuy nhiên, đưa được khách tới mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Theo các ý kiến tại hội thảo, địa phương cần bổ sung thêm hoạt động để kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

Lai Châu hiện có hơn 200 sản phẩm OCOP, nhưng số sản phẩm được đưa vào các điểm du lịch để giới thiệu, bán cho khách vẫn còn hạn chế. Một số bản du lịch cộng đồng cũng thiếu người hướng dẫn và các hoạt động trải nghiệm có chiều sâu.

Vì vậy, sản phẩm du lịch có thể được mở rộng từ tham quan cảnh quan sang ẩm thực, nghề thủ công, đặc sản địa phương và trải nghiệm đời sống tại bản. Khi du khách có thêm thứ để ăn, xem, trải nghiệm và mua mang về, dòng tiền từ du lịch mới có cơ hội đi trực tiếp hơn vào cộng đồng.

Không để bản làng trở nên giống nhau

Phát triển du lịch cộng đồng đồng thời đặt ra một thách thức khác: càng nhiều du khách tìm đến, những giá trị tạo nên sức hấp dẫn ban đầu của điểm đến càng dễ bị thay đổi.

Ông Kháng dẫn trường hợp Sin Suối Hồ. Từ một bản vùng cao ít người biết đến, nơi đây dần trở thành điểm du lịch cộng đồng được nhiều du khách lựa chọn. Du lịch tạo thêm sinh kế và làm thay đổi đời sống người dân, nhưng đồng thời cũng tác động tới món ăn, trang phục, kiến trúc và một số phong tục truyền thống.

“Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển du lịch nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa bản địa, những giá trị đặc trưng của từng cộng đồng. Từ kiến trúc, văn hóa, ẩm thực đến phong tục đều cần được gìn giữ trong quá trình phát triển”, ông Kháng nói.

Theo ông, bảo tồn bản sắc cũng chính là cách giúp mỗi điểm du lịch tạo được sản phẩm riêng, thay vì các bản làng dần cùng bán những món hàng, tổ chức những trải nghiệm và phục vụ du khách theo một công thức giống nhau.

Song song với bảo tồn văn hóa, các đại biểu cho rằng chất lượng dịch vụ cũng cần được nâng lên, từ đào tạo người dẫn đường, nhân lực phục vụ đến xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho các sản phẩm leo núi, chạy địa hình và khám phá thiên nhiên.

Ở góc độ kinh tế, phát triển du lịch không chỉ nhằm tăng lượng khách. Nếu được tổ chức tốt, du lịch còn có thể mở thêm đầu ra cho đặc sản, sản phẩm OCOP, nghề thủ công, qua đó tạo việc làm và nguồn thu cho người dân địa phương.

Lai Châu đã có núi cao, những cung đường, bản làng và văn hóa của nhiều cộng đồng dân tộc. Phần việc khó hơn là kết nối những tài nguyên đó thành sản phẩm đủ khác biệt để khách muốn đến, đủ phong phú để họ ở lại và chi tiêu, nhưng vẫn giữ được những nét riêng vốn tạo nên sức hấp dẫn của vùng đất này.