Lai Châu: Đưa sản phẩm OCOP vươn xa

Từ sản vật địa phương đến thương hiệu OCOP chất lượng

Chương trình OCOP đã tạo ra động lực phát triển cho khu vực nông nghiệp và nông thôn tại Lai Châu. Đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức đánh giá và công nhận 295 sản phẩm OCOP. Trong đó, có 191 sản phẩm đạt từ 3 sao đến 4 sao còn thời hạn chứng nhận, thuộc 98 chủ thể sản xuất.

Tỉnh đã khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế từ các vùng nguyên liệu đặc trưng như gạo Séng Cù (Than Uyên), sâm Lai Châu, mật ong, chè Shan tuyết, thịt sấy gác bếp, đông trùng hạ thảo... Đây là những sản vật có giá trị, gắn với điều kiện tự nhiên, văn hóa và thế mạnh sản xuất của địa phương.

Nhờ sự đồng hành của các cơ quan quản lý, nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp đã thay đổi tư duy sản xuất. Người dân hướng tới sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn. Sản phẩm không chỉ được đầu tư về quy trình chế biến mà còn chú trọng bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc.

Thực tế cho thấy, phần lớn các sản phẩm sau khi đạt chuẩn OCOP ghi nhận doanh thu tăng từ 20% đến 30%.

Điển hình là Trà Shan Tuyết cổ thụ của Công ty CP Trà Than Uyên - một trong những sản phẩm tiêu biểu đạt OCOP 4 sao của tỉnh.

Theo Quyết định 26/2026 QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP gồm 3 phần. Phần A bao gồm các tiêu chí đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng với thang điểm 40.

Phần B bao gồm các tiêu chí đánh giá về khả năng tiếp thị với thang điểm 25. Phần C bao gồm các tiêu chí đánh giá về chất lượng sản phẩm với thang điểm 25 gồm chỉ tiêu cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo, công bố chất lượng, bảo đảm chất lượng, hướng dẫn sử dụng và cơ hội thị trường toàn cầu.

Để được công nhận 4 sao cấp tỉnh, sản phẩm OCOP phải đạt tổng điểm trung bình từ 70 đến dưới 90 điểm. Đây là những sản phẩm đặc trưng của địa phương và đang từng bước xây dựng được thương hiệu.

Theo đó, đối với tiêu chí sức mạnh cộng đồng, sản phẩm sử dụng 100% nguồn nguyên liệu đặc trưng tại địa phương, sử dụng lao động bản địa, góp phần tạo việc làm, giảm nghèo và thể hiện giá trị văn hóa của đồng bào vùng cao Tây Bắc.

Về khả năng tiếp thị, sản phẩm phải có câu chuyện sản phẩm, bao bì hoàn chỉnh, thiết kế phù hợp và tích hợp mã QR để người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc bằng điện thoại thông minh. Nhà xưởng sản xuất phải đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm; sản phẩm bảo đảm chất lượng, không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, có hương vị đặc trưng và tiềm năng phát triển thị trường.

Với việc Nhà nước ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP đã góp phần nâng tầm nông sản thô, giúp Trà Shan Tuyết cùng nhiều sản phẩm khác của Lai Châu từng bước tiếp cận các siêu thị và thị trường lớn.

Đổi mới phương thức xúc tiến, đưa nông sản lên sàn số

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, hành trình đưa sản phẩm OCOP Lai Châu vươn xa vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Là tỉnh miền núi, biên giới với địa hình cách trở, chi phí vận tải và logistics tại Lai Châu khá cao. Điều này phần nào làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa khi tiếp cận các thị trường lớn.

Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ bảo quản hay đảm bảo vùng nguyên liệu ổn định ở một số cơ sở sản xuất nhỏ vẫn chưa theo kịp yêu cầu của kênh bán lẻ hiện đại. Không ít hợp tác xã còn lúng túng trong tiếp cận các hệ thống phân phối lớn, thiếu nguồn lực để quảng bá bài bản hoặc duy trì hiệu lực của chứng nhận OCOP khi đến hạn đánh giá lại.

Nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn này, tỉnh Lai Châu đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng thương mại điện tử được xem là hướng đi quan trọng. Chuỗi hoạt động thương mại điện tử “Nâng tầm đặc sản Lai Châu”, kết hợp livestream trực tiếp bán hàng ngay tại vùng cao, đã giúp nông sản tiếp cận khách hàng trên khắp cả nước.

Song song với không gian số, các hoạt động xúc tiến thương mại như tham gia hội chợ, tuần hàng OCOP, đưa hàng vào các siêu thị lớn và chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch tiếp tục được duy trì. Việc tổ chức các không gian trải nghiệm sản phẩm, như trưng bày sâm Lai Châu hay nông sản đặc trưng tại các sự kiện văn hóa - du lịch lớn, tạo cơ hội để người tiêu dùng trải nghiệm, đánh giá và kết nối giao thương giữa chủ thể với nhà phân phối.

Lai Châu phấn đấu đến năm 2030 sẽ duy trì và phát triển trên 300 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có ít nhất 50 sản phẩm đạt hạng 4 sao và kỳ vọng có sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia.

Trọng tâm của giai đoạn này là nâng cao năng lực cho các chủ thể, phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị bền vững và hướng tới xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Đồng thời, tỉnh sẽ tăng cường quy hoạch thêm nhiều điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP gắn với các bản dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái nông thôn.

Việc mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm OCOP không chỉ là bài toán kinh tế giúp nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững cho đồng bào các dân tộc tỉnh Lai Châu, mà còn là cầu nối quảng bá văn hóa, tiềm năng du lịch của vùng đất biên viễn.