Đường đèo dốc với những đoạn xuống dốc kéo dài, độ nghiêng lớn và nhiều khúc cua liên tiếp luôn là thử thách đối với người điều khiển ô tô. Khi xuống dốc, xe có xu hướng tăng tốc dưới tác động của trọng lực. Nếu người lái liên tục đạp phanh để ghìm tốc độ, hệ thống phanh có thể nóng lên, làm giảm hiệu quả hãm tốc sau một thời gian dài. Do đó, khả năng kiểm soát tốc độ và độ ổn định của xe là những yếu tố quan trọng đối với an toàn. Nếu xét theo hệ truyền động, xe điện và xe sử dụng động cơ đốt trong chạy bằng xăng, dầu, có đặc điểm vận hành khác nhau. Trong đó, xe điện sở hữu một số lợi thế nhờ công nghệ phanh tái tạo năng lượng và cách bố trí bộ pin.
Đường đèo dốc với những đoạn xuống dốc kéo dài, độ nghiêng lớn và nhiều khúc cua liên tiếp luôn là thử thách đối với người điều khiển ô tô
Ảnh: LEXUS
Phanh tái tạo năng lượng giúp ô tô điện kiểm soát tốc độ khi xuống dốc
Với dạng địa hình đèo dốc, khi lái xe đổ đèo hay dốc dài liên tiếp, ô tô điện có một lợi thế đáng chú ý là hệ thống phanh tái tạo năng lượng (regenerative braking). Công nghệ này tận dụng mô-tơ điện để tạo lực hãm khi xe giảm tốc, đồng thời chuyển một phần động năng thành điện năng nạp trở lại pin. Nhờ đó, xe vừa có thể giảm tốc vừa thu hồi một phần năng lượng thay vì chuyển toàn bộ năng lượng thành nhiệt như phanh ma sát thông thường.
Theo ông Mahaendra Gofar, nhà sáng lập EVSafe, những đoạn đường xuống dốc, đỗ đèo có thể mang lại lợi thế đối với ô tô điện nếu người lái biết tận dụng phanh tái sinh. Hệ thống này giúp giảm mức độ phụ thuộc vào phanh cơ khí, qua đó góp phần hạn chế nguy cơ quá nhiệt khi đi qua những đoạn đèo dài.
"Đường dốc là lợi thế của xe điện nhờ hệ thống phanh tái tạo năng lượng. Do đó, người lái hãy tận dụng tối đa tính năng phanh tái tạo năng lượng khi xuống dốc để sạc lại pin", ông Gofar chia sẻ trên trang Kompas.
Những đoạn đường xuống dốc, đỗ đèo có thể mang lại lợi thế đối với ô tô điện nếu người lái biết tận dụng phanh tái sinh
Ảnh: BÁ HÙNG
Phanh tái tạo năng lượng được kích hoạt khi ô tô xuống đèo, dốc còn giúp người lái giảm việc sử dụng phanh cơ học, nhờ đó giảm nguy cơ quá nhiệt hoặc mất hiệu quả phanh. Tuy nhiên, phanh tái tạo năng lượng không đồng nghĩa với việc xe có thể tự giảm tốc trong mọi tình huống. Lực hãm phụ thuộc vào thiết kế từng mẫu xe, chế độ tái sinh được lựa chọn, tốc độ di chuyển và trạng thái pin. Khi pin gần đầy, khả năng tiếp nhận điện năng có thể bị giới hạn, khiến mức phanh tái sinh giảm. Trong những tình huống cần giảm tốc nhanh hoặc dừng xe, người lái vẫn phải sử dụng bàn đạp phanh theo yêu cầu.
Vì vậy, khi lái ô tô điện xuống dốc, tài xế nên tìm hiểu trước các chế độ phanh tái sinh, lựa chọn mức hãm phù hợp và duy trì tốc độ thấp, ổn định. Không nên mặc định rằng chỉ cần nhả chân ga là xe sẽ giảm tốc đủ mạnh để bảo đảm an toàn.
Trọng tâm thấp giúp xe điện ổn định hơn khi vào cua
Ngoài hệ thống phanh tái tạo năng lượng, một đặc điểm khác của ô tô điện giúp xe vận hành ổn định, an toàn hơn khi xuống đèo, dốc là bộ pin được bố trí dưới sàn xe. Cách bố trí này giúp hạ thấp trọng tâm, đồng thời có thể cải thiện sự phân bổ khối lượng giữa các trục bánh xe.
Trọng tâm thấp góp phần hạn chế độ nghiêng thân xe khi chuyển hướng, hỗ trợ khả năng kiểm soát trong những khúc cua liên tiếp
Ảnh: BÁ HÙNG
Trọng tâm thấp góp phần hạn chế độ nghiêng thân xe khi chuyển hướng, hỗ trợ khả năng kiểm soát trong những khúc cua liên tiếp. Trên đường đèo, nơi tài xế thường phải đánh lái, giảm tốc và chuyển hướng trong khoảng thời gian ngắn, đặc tính này có thể mang lại cảm giác ổn định hơn.
"Trọng tâm thấp nhờ pin đặt dưới sàn xe giúp xe điện ổn định và dễ điều khiển hơn. Những đặc điểm này có thể giúp xe điện duy trì sự ổn định khi di chuyển trên những đoạn dốc dài. Người lái cũng nên hạn chế rà phanh thường xuyên nếu hệ thống tái tạo năng lượng hoạt động phù hợp với điều kiện của xe, ông Gofar cho biết thêm.
Dù vậy, khả năng vận hành thực tế còn phụ thuộc vào hệ thống treo, thiết kế khung gầm, hệ thống cân bằng điện tử, chất lượng lốp và cách phân bổ khối lượng. Do đó, trọng tâm thấp là một lợi thế về mặt kỹ thuật, không phải sự bảo đảm tuyệt đối trước những tình huống nguy hiểm.
Ô tô điện có lợi thế nhờ phanh tái sinh và trọng tâm thấp, nhưng không mặc nhiên an toàn hơn ô tô xăng khi đổ đèo
Ảnh: BÁ HÙNG
Nhìn chung, ô tô điện có lợi thế nhờ phanh tái sinh và trọng tâm thấp, nhưng không mặc nhiên an toàn hơn ô tô xăng khi đổ đèo. Yếu tố quyết định vẫn là khả năng kiểm soát tốc độ, tình trạng kỹ thuật của xe, độ bám đường và việc người lái sử dụng đúng các hệ thống hỗ trợ. Hiểu rõ đặc tính của chiếc xe đang điều khiển mới là điều quan trọng để bảo đảm an toàn trên những cung đường đèo dốc.