Kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực thiết kế công nghiệp, ông Nguyễn Đức Hòa, Giám đốc thiết kế xe máy điện Aves nhận định, người Việt có nhiều cơ hội tạo dấu ấn trong ngành thiết kế phương tiện, đặc biệt trong xu hướng xe máy điện đang bùng nổ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc người Việt thiếu khả năng sáng tạo, mà ở cách chuyển hóa những ý tưởng thành sản phẩm có tính ứng dụng, đáp ứng nhu cầu người dùng
và đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Điều này đòi hỏi sự kết nối giữa nhà thiết kế, đội ngũ kỹ thuật, doanh nghiệp và hệ thống sản xuất.
Trao đổi với VnExpress về cuộc thi thiết kế xe máy điện Aves Future Mobility, ông Hòa chia sẻ góc nhìn về tiềm năng của các nhà thiết kế Việt, những khó khăn khi phát triển ý tưởng và các yếu tố làm nên một bản thiết kế có giá trị, mang tính ứng dụng cao.
>>Đăng ký tham dự cuộc thi tại đây
- Theo ông, cần làm gì để phát huy tiềm năng thiết kế công nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực xe máy điện, như tạo ra sản phẩm có bản sắc, đủ sức cạnh tranh quốc tế?
- Việt Nam đang có nhiều cơ hội phát triển thiết kế công nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực xe máy điện, nơi công nghệ mới mở ra nhiều khả năng tái định nghĩa hình thức và trải nghiệm sản phẩm.
Tôi không nghĩ nên nhìn vấn đề đơn giản theo hướng người Việt thiếu khả năng sáng tạo. Theo tôi, thách thức lớn hơn là làm sao kết nối năng lực sáng tạo với một hệ thống phát triển sản phẩm đủ mạnh.
Một thiết kế có thể bắt đầu từ ý tưởng rất tốt, nhưng để trở thành sản phẩm có sức cạnh tranh, cần có nghiên cứu người dùng, năng lực kỹ thuật, thử nghiệm, tối ưu sản xuất, chất lượng hoàn thiện và chiến lược thương hiệu. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều bộ phận chuyên môn và cần được đầu tư lâu dài.
Bên cạnh đó, chúng ta cần tự tin hơn trong việc phát triển ngôn ngữ thiết kế riêng, dựa trên hiểu biết sâu sắc về người dùng và bối cảnh Việt Nam, thay vì chỉ tham khảo hoặc chạy theo xu hướng quốc tế. Sản phẩm cần vừa đạt tiêu chuẩn cạnh tranh toàn cầu, vừa có bản sắc đủ rõ để người dùng nhận ra và ghi nhớ.
Tôi tin rằng khi có môi trường hợp tác tốt giữa nhà thiết kế, doanh nghiệp, kỹ sư và nhà sản xuất, tiềm năng của các nhà thiết kế Việt hoàn toàn có cơ sở để phát triển. Những sân chơi như Aves Future Mobility có thể góp phần tạo môi trường để năng lực của các nhà thiết kế trẻ được thử thách, phát triển và có thêm cơ hội tiếp cận ngành.
- Ông kỳ vọng cuộc thi Aves Future Mobility sẽ mang đến điều gì cho cộng đồng thiết kế công nghiệp Việt Nam?
- Tôi kỳ vọng đây sẽ trở thành không gian để các nhà thiết kế trẻ tự do khám phá ý tưởng, thể hiện cá tính sáng tạo và thử sức với những bài toán thực tế của ngành. Điểm đáng kỳ vọng là khả năng kết nối ba yếu tố, gồm tư duy sáng tạo, nhu cầu người dùng và khả năng hiện thực hóa sản phẩm.
Tôi cũng mong cuộc thi trở thành cầu nối giữa cộng đồng thiết kế, nhà trường và doanh nghiệp, góp phần phát hiện những tài năng có tiềm năng phát triển lâu dài trong ngành.
- Nếu là một thí sinh tham gia cuộc thi này, ông sẽ bắt đầu xây dựng ý tưởng từ đâu?
- Tôi sẽ bắt đầu từ việc quan sát người dùng và những tình huống di chuyển thực tế trong đời sống hàng ngày.
Khi hiểu rõ những bất tiện hoặc nhu cầu chưa được đáp ứng, nhà thiết kế mới có cơ sở phát triển giải pháp khác biệt. Với tôi, một ý tưởng tốt không nhất thiết phải bắt đầu từ hình dáng táo bạo, mà có thể xuất phát từ cách nhìn mới về một vấn đề quen thuộc.
Tại Việt Nam, xe hai bánh gắn với nhiều hoạt động thường nhật và phục vụ những nhóm người dùng rất đa dạng. Vì vậy, vẫn còn nhiều cơ hội để cải thiện trải nghiệm sử dụng, từ việc lên xuống xe, tư thế ngồi, khả năng mang theo đồ dùng đến sự thuận tiện khi dừng đỗ, quan sát và điều khiển xe trong không gian đô thị đông đúc.
Tôi nghĩ cơ hội của thí sinh nằm ở việc không xem xe hai bánh đơn thuần là một phương tiện, mà là một phần trong trải nghiệm sống hằng ngày. Những nhu cầu nhỏ nhưng phổ biến có thể trở thành điểm khởi đầu cho các ý tưởng thiết kế có giá trị lớn.
>>Đăng ký tham dự cuộc thi tại đây
- Với hàng trăm bài thi đã được gửi về, ông nhìn nhận thế nào về chất lượng chuyên môn và khả năng sáng tạo của các tác giả?
- Để đánh giá chất lượng chuyên môn một cách đầy đủ, tôi nghĩ cần nhìn vào nhiều yếu tố: cách thí sinh xác định vấn đề, chiều sâu nghiên cứu người dùng, tính nhất quán của ý tưởng, chất lượng tạo dáng, mức độ khác biệt và khả năng phát triển thành sản phẩm.
Mỗi bài thi đều có thể mang đến một câu hỏi hoặc một hướng tiếp cận đáng để đội ngũ chuyên môn nghiên cứu thêm. Giá trị của cuộc thi không chỉ nằm ở việc chọn ra những bài tốt nhất, mà còn ở khả năng khơi mở những hướng tư duy mới cho ngành.
- Theo ông, đâu là những yếu tố làm nên một thiết kế xe máy điện tốt và tạo ấn tượng với ban giám khảo?
- Khó nhất là tìm được sự cân bằng giữa ý tưởng khác biệt và một giải pháp có logic phát triển rõ ràng.
Một ý tưởng ban đầu có thể rất hấp dẫn về hình thức, nhưng để thuyết phục đội ngũ giám khảo, tác giả cần giải thích được vì sao sản phẩm có hình dáng đó, nó giải quyết vấn đề gì, phục vụ ai và những đặc điểm thiết kế đóng góp như thế nào vào trải nghiệm sử dụng.
Đối với xe hai bánh, người làm thiết kế còn phải cân nhắc tỷ lệ, tính công thái học, kết cấu, vị trí các bộ phận, an toàn và khả năng sản xuất. Ở giai đoạn thi ý tưởng, thí sinh chưa nhất thiết phải giải quyết hoàn toàn mọi vấn đề kỹ thuật, nhưng cần cho thấy mình đã nhận diện được những yếu tố quan trọng.
Tôi cũng muốn nhìn thấy câu chuyện thiết kế mạch lạc, từ vấn đề đến giải pháp. Thí sinh cần làm rõ người dùng mục tiêu, nhu cầu mà thiết kế hướng tới và cách ý tưởng được chuyển hóa thành hình dáng sản phẩm. Một thiết kế đơn giản nhưng giải quyết đúng vấn đề, có cá tính và được phát triển tinh tế đôi khi thuyết phục hơn một thiết kế phức tạp. Khi ý tưởng và hình dáng sản phẩm kết nối chặt chẽ, thiết kế sẽ có chiều sâu hơn là chỉ tạo ấn tượng thị giác.
- Cuối cùng, ông muốn gửi lời khuyên gì tới những người đang có ý tưởng thiết kế xe máy điện nhưng còn do dự chưa tham gia cuộc thi Aves Future Mobility?
- Tôi muốn khuyến khích mọi người hãy bắt đầu, thay vì chờ đến khi có một ý tưởng hoàn hảo. Aves Future Mobility không chỉ là cơ hội giành giải thưởng, mà còn là dịp để các người tham dự kiểm chứng năng lực, mở rộng tư duy và đưa ý tưởng đến gần hơn với ngành công nghiệp xe hai bánh.
Nội dung: Quang Anh
Thiết kế: Thái Hưng
Aves Future Mobility Challenge 2026 là cuộc thi tìm ý tưởng thiết kế xe phù hợp cho người Việt, tổng giá trị đến 265 triệu đồng. Cuộc thi mở rộng cơ hội cho nhiều đối tượng, từ những thí sinh có thể phát triển bài thiết kế ứng dụng với bản vẽ, kết cấu và thông số cụ thể, đến những người chỉ có ý tưởng sáng tạo về phương tiện tương lai. Thí sinh có thể sử dụng AI để hỗ trợ quá trình phát triển và thể hiện ý tưởng
Ban tổ chức tiếp nhận bài thi đến hết ngày 27/10. Mở bình chọn cộng đồng 28/10-4/11. Dự kiến, Ban tổ chức sẽ trao giải thưởng ngày 5/12 tại Hà Nội.
Cuộc thi được tổ chức bởi Công ty cổ phần công nghệ và năng lượng xanh Aves, định hướng hoạt động trong ba lĩnh vực gồm: xe điện thông minh, năng lượng tái tạo và thiết bị IoT. Trong lĩnh vực phương tiện, Aves sẽ phát triển các dòng xe điện hai bánh, ba bánh và xe đạp, dự kiến ra mắt đầu 2027.