Hoang mang vì... được nghỉ phép quá nhiều
Còn vài tháng nữa là hết năm, Hoàng Văn Quý (SN 1994), chuyên viên tài chính tại TP Hannover (Đức) bất ngờ nhận được cuộc gọi từ sếp.
Đầu dây bên kia, cấp trên giục anh xin nghỉ vài tuần để... đi du lịch, thăm người thân hoặc đơn giản là nghỉ ngơi, làm những điều mình thích, miễn là không đến công ty làm việc. Thấy Quý bối rối, vị sếp giải thích rằng anh còn 27 ngày phép chưa sử dụng, cần nghỉ hết trước khi bước sang năm làm việc mới.
"Năm ngoái, tôi còn hơn 16 ngày phép chưa sử dụng nên được cộng dồn sang năm nay. Theo đó, trong năm 2026, tôi có tổng cộng 47 ngày nghỉ phép", Quý nói.
Nam lao động Việt nửa đùa nửa thật rằng đôi lúc anh cũng hoang mang vì có quá nhiều ngày nghỉ.
Tại Đức, người lao động thường có 26-31 ngày phép mỗi năm, tùy chính sách của doanh nghiệp, chưa kể các dịp nghỉ lễ kéo dài nhiều ngày theo quy định. Vì công ty không có chính sách quy đổi ngày phép dư thành tiền nên số phép chưa nghỉ được cộng dồn sang các năm sau.
"Tôi đã cố nghỉ nhiều nhất có thể, từ về Việt Nam thăm gia đình đến đi du lịch nhiều nơi. Cuối năm, có lúc, tôi ngồi thẫn thờ ở nhà, chẳng biết làm gì tiếp theo, đành lật đật trở lại chỗ làm", Quý kể.
Hơn nữa, công việc cho phép làm từ xa nên Quý có thể vừa về Việt Nam thăm gia đình hoặc đi du lịch vừa làm việc mà không cần xin nghỉ phép. Điều này khiến anh càng khó sử dụng hết số ngày nghỉ theo tiêu chuẩn.
Trong thời gian nghỉ phép, Quý vẫn được hưởng đầy đủ lương và phúc lợi. Dù anh có nghỉ liên tục nhiều ngày, đồng nghiệp, cấp trên, kể cả lãnh đạo cấp cao, cũng không có quyền phàn nàn hay gây khó dễ. Tuy nhiên, trước khi nghỉ phép, anh vẫn phải bàn giao công việc đầy đủ và chủ động tránh nghỉ dài ngày vào những dịp công ty bước vào giai đoạn cao điểm.
Dù sang Đức đã 4 năm, Quý vẫn chưa hoàn toàn quen với văn hóa làm việc đề cao sự cân bằng, tách bạch giữa công việc và cuộc sống tại quốc gia này.
"Trước đây ở Việt Nam, tôi chưa từng nghỉ phép cả tuần. Một phần vì tôi sợ công việc bị gián đoạn, phần vì ngại đồng nghiệp và cấp trên phải làm thay phần việc của mình, khiến cả hai bên đều không thoải mái. Hơn nữa, hiếm có cấp trên nào đồng ý cho nhân viên nghỉ phép dài ngày như vậy.
Khi sang Đức, tâm lý đó vẫn còn nên tôi không thoải mái sử dụng ngày phép như các đồng nghiệp. Đó cũng là lí do khiến tôi bất ngờ khi lần đầu được... giục nghỉ phép", anh Quý cười xòa.
Quý cũng lo khối lượng công việc bị dồn lại sau kỳ nghỉ dài. Tại Đức, khi một nhân viên nghỉ phép, đồng nghiệp chỉ hỗ trợ chứ không có nghĩa vụ làm thay toàn bộ phần việc của người đó. Vì vậy, khi trở lại văn phòng, anh thường phải cấp tập xử lý lượng công việc tồn đọng, càng thêm áp lực.
"Chế độ phép nơi đây giúp người lao động thoải mái sử dụng ngày nghỉ, cân bằng cuộc sống tốt hơn, nhưng đôi lúc cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung, khiến công việc chậm lại.
Khi một người nghỉ phép, cả công ty không được phàn nàn hay gọi điện, nhắn tin, dù công việc gấp đến đâu. Mọi người phải chờ họ quay lại hoặc gửi email, nhưng không thể yêu cầu họ phản hồi ngay", anh Quý chia sẻ.
Anh Quý hiện làm việc tại bộ phận tài chính của một tập đoàn du lịch đa quốc gia, với mức lương khoảng 75.000-85.000 euro/năm (tương đương 2,1-2,4 tỷ đồng).
Ngoài lương, công ty có hai đợt thưởng chính trong năm. Đợt đầu thường diễn ra vào tháng 4-5, trước mùa du lịch hè tại Đức và châu Âu; đợt thứ hai vào dịp Giáng sinh. Mỗi đợt thưởng khoảng một tháng lương.
Nhân viên mất hút, ngắt kết nối sau 17h
Theo anh Quý, văn hóa cân bằng cuộc sống và công việc tại Đức đề cao quyền nghỉ ngơi, tôn trọng thời gian riêng của người lao động.
"Tôi chưa từng bị làm phiền và cũng chưa thấy đồng nghiệp nào bị làm phiền sau giờ tan ca. Sau 17h, mọi người đều "mất hút", tắt hết thiết bị liên quan đến công việc. Tôi chỉ thấy sếp làm việc đến tối muộn, nhưng chưa từng chứng kiến cảnh cấp trên nhắn tin, gọi điện cho nhân viên sau giờ làm.
Dù việc gấp đến đâu, sếp cũng chỉ gửi email hoặc thông báo qua nền tảng dành riêng cho công việc. Nhân viên sẽ xử lý vào giờ làm việc hôm sau", anh nói.
Một điểm khác biệt khiến Quý bất ngờ là cách đồng nghiệp tại Đức liên lạc với nhau. Khi còn ở Việt Nam, anh quen gọi điện hoặc nhắn tin trực tiếp để giải quyết công việc nhanh chóng. Tại Đức, theo trải nghiệm của anh, gọi điện mà không hẹn trước có thể bị xem là thiếu lịch sự.
"Dù chỉ cần trao đổi vấn đề nhỏ, tôi cũng phải gửi email trước, hẹn lịch để gọi điện cho đồng nghiệp. Ban đầu, tôi thấy cách này chậm bởi ở Việt Nam, có thắc mắc gì thì chỉ cần nhắn vào nhóm hoặc gọi điện là xong. Nhưng dần dần, tôi hiểu đó là cách mọi người tôn trọng cuộc sống riêng của nhau.
Bản thân tôi từng áp lực khi bị đồng nghiệp, cấp trên hỏi việc trong giờ nghỉ ngơi. Thậm chí, khi nghỉ phép, đi du lịch, tôi vẫn phải mang máy tính theo để xử lý công việc. Giờ tôi nhận thấy làm việc có kế hoạch không chỉ hạn chế làm phiền, gây áp lực cho người khác mà còn giúp các bên chủ động, tìm phương án xử lý tốt hơn", anh chia sẻ.
Theo Quý, vẫn có một số nhân sự vẫn chủ động tăng ca hoặc nhận thêm việc để phát triển sự nghiệp, kỳ vọng thăng tiến. Tuy nhiên, lựa chọn đó không trở thành yêu cầu áp đặt lên những người khác.
"Từ khi làm việc ở Đức, tôi không còn ám ảnh với tiếng chuông điện thoại, tin nhắn từ hàng chục nhóm công việc hay những yêu cầu xử lý gấp rút như trước. Nhờ vậy, tôi có thời gian dành cho bản thân, phục hồi năng lượng sau giờ làm căng thẳng và tận hưởng cuộc sống", anh nói.
Tuy nhiên, việc tách bạch rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cũng khiến người lao động xa xứ, sống độc thân như Quý đôi lúc cảm thấy cô đơn.
Anh nhớ lại khi còn ở Việt Nam, anh thường duy trì quan hệ thân thiết với đồng nghiệp cũ. Dù từng có mâu thuẫn trong công việc, mọi người vẫn gặp gỡ, tặng quà khi chia tay, mời nhau đi dự đám cưới và hiểu khá rõ về gia đình, cuộc sống của nhau.
Tại Đức, theo quan sát của anh, đồng nghiệp vẫn thân thiện trong công việc nhưng ít kết nối sau giờ làm. Ngay cả khi làm việc cùng nhau nhiều năm, họ cũng không nhất thiết biết rõ hay tham gia vào đời sống cá nhân của nhau. Những cuộc trò chuyện thường chỉ diễn ra ngắn gọn lúc cùng nhau uống cà phê sáng hoặc gặp gỡ trước khi vào cuộc họp.
"Nếu là người nước ngoài, chưa quen ngôn ngữ, văn hóa, bạn có thể chịu áp lực vì cô đơn. Mùa đông ở Đức cũng khá dài và lạnh, ảnh hưởng đến tinh thần. Do người bản địa ưu tiên cuộc sống riêng tư, một số bạn bè của tôi sang đây khó xây dựng các mối quan hệ bên ngoài như ở Việt Nam, thậm chí rơi vào trầm cảm.
Ở Việt Nam, muốn ăn gì, bạn có thể chạy ra đầu hẻm hoặc đặt giao hàng. Còn ở Đức, hàng quán không nhiều, giá cả thường đắt đỏ nên tôi chủ yếu tự nấu ăn ở nhà", anh kể.
Vì vậy, Quý luôn tự nhắc mình rèn luyện sức khỏe thể chất lẫn tinh thần để thích nghi với cuộc sống nơi xứ người.
Trước khi sang Đức, anh từng làm việc trong lĩnh vực tài chính tại Việt Nam với mức lương 40 triệu đồng/tháng. Khoảng 10 năm trước, đây là thu nhập đáng mơ ước, nhưng anh quyết định rẽ hướng vì muốn bước ra khỏi vùng an toàn.
Qua quá trình làm việc với khách hàng người Đức, Quý biết đến cơ hội du học tại đây với chi phí thấp hơn so với các quốc gia như Mỹ, Australia. Anh bắt đầu tự học tiếng Anh, tham gia kỳ thi GMAT (bài thi chuẩn hóa đánh giá năng lực tư duy và phân tích dữ liệu) cùng các yêu cầu khác để theo học chương trình thạc sĩ Quản trị kinh doanh tại Đức.
"Các trường công lập ở Đức miễn học phí nhưng thời gian đào tạo lâu hơn. Vì muốn sớm tốt nghiệp để tìm việc, tôi chọn học ở trường tư thục. Nhờ một phần học bổng và khoản vay từ một tổ chức hỗ trợ du học tại Đức, tôi có thể trang trải chi phí học tập", anh nói.
Theo Quý, sau khi tốt nghiệp, du học sinh tại Đức được ở lại 18 tháng để tìm việc. Anh may mắn được tuyển dụng chính thức khi còn 3 tháng nữa mới hoàn thành chương trình thạc sĩ.
Từ trải nghiệm cá nhân, nam nhân viên khuyên những người có ý định sang Đức học tập, làm việc cần tìm hiểu kỹ, xây dựng lộ trình và dự trù chi phí phù hợp với hoàn cảnh, mục tiêu cá nhân. Người lao động cũng nên thận trọng, tránh chọn bừa công ty môi giới và giao phó hoàn toàn cho đầu mối này.
Ảnh: Ảnh: NVCC