Lên mạng xã hội tâm sự trong nhóm 'con ghét bố mẹ': Trẻ đang thiếu điều gì? - Thanh Niên

Đến sáng 30.9, nhóm 'con ghét bố mẹ' có hơn 190.000 thành viên. Vì sao nhiều người trẻ chọn lên mạng tâm sự những điều khó nói với gia đình và điều gì đáng lo phía sau?

Nhóm "con ghét bố mẹ" tiếp tục tăng mạnh số thành viên trong những ngày qua, từ hơn 40.000 lên hơn 190.000 người. Phía sau những bài viết ẩn danh về mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái là câu hỏi: Vì sao nhiều người trẻ chọn tâm sự với người lạ trên mạng thay vì nói với gia đình?

Trẻ thiếu điều gì mà phải lên mạng xã hội tâm sự?

Nhận định về "độ phủ sóng" của nhóm "con ghét bố mẹ", TS Nguyễn Hữu Long, Giám đốc đào tạo ngành Tâm lý học, Trường đại học Mở TP.HCM cho biết: "Việc trẻ em hoặc thậm chí người lớn, có nhu cầu chia sẻ cảm xúc trong đó có niềm vui, nỗi buồn và cả sự bất ổn của mình với người khác là một điều bình thường".

Hiện nay, mạng xã hội bao phủ đến mọi đối tượng, trong đó có trẻ em. Trẻ có thể có điện thoại riêng từ sớm, có cơ hội tiếp cận với nhiều hội nhóm. Nhìn vào các bài đăng, TS Hữu Long cảm nhận đây giống như "một cuốn nhật ký online", nơi mọi cảm xúc của các em được tỏ bày. Trẻ chọn cách viết tâm sự lên mạng xã hội có thể vì trẻ thật sự đang thấy cô đơn, không được lắng nghe, không tìm được ai đủ tin tưởng để nói ra.

Nguyên nhân có thể do sợi dây kết nối gia đình "lỏng dần", cha mẹ thì áp lực với công việc, con cái bận rộn với lịch học dày đặc... Hoặc, có thể các em thật sự bị tổn thương tâm lý vì bị gây áp lực trong chuyện học hành, bạo hành gia đình, thiếu thốn tình cảm vì sống xa cha mẹ…

"Thuyết gắn bó của John Bowlby cho thấy đây là biểu hiện của 2 kiểu gắn bó: gắn bó né tránh và gắn bó hỗn độn thay vì gắn bó an toàn. Điều này có nghĩa là, thực tế trẻ chưa cảm nhận được sự gắn bó an toàn giữa mình và gia đình. Vì thế, việc tìm kiếm sự chia sẻ bên ngoài là điều cần thiết để đáp ứng việc giải tỏa cảm xúc. Mặt khác do có chế độ ẩn danh nên trẻ sẽ cảm nhận sự an toàn của mình khi chia sẻ thông tin, điều này cũng cho thấy trẻ thiếu hụt cảm xúc an toàn trong các mối quan hệ ở thực tại", TS Hữu Long phân tích.

Việc chia sẻ cảm xúc của bản thân là không sai. Tuy nhiên, trong các hội nhóm còn có nhiều thành phần, quan điểm và góc nhìn khác nhau. Thay vì nhận được lời động viên từ cộng đồng mạng, các em cũng có thể nhận lại những lời phán xét, trách móc từ người lạ. Nếu cuốn theo những bình luận tiêu cực, việc thổ lộ, giãi bày của các em đôi khi có thể bị tác dụng ngược, khiến vấn đề trầm trọng hơn.

"Trẻ còn có thể bị đối tượng xấu lôi kéo, dụ dỗ khi họ giả làm người biết chia sẻ, cảm thông, tạo ra cảm giác an toàn - thứ mà trẻ đang thiếu để 'chiêu dụ', nên trẻ dễ dàng gặp các nguy hiểm", TS Hữu Long cảnh báo.

Do đó, TS Hữu Long khuyên trẻ hãy tìm đến một người lớn mà các em thấy tin tưởng nhất, có thể lắng nghe bất ổn của các em. Đó không nhất thiết phải là cha mẹ, ông bà mà có thể là cô giáo, bạn bè, nhân viên y tế trong trường…

Câu chuyện về nhóm "con ghét bố mẹ" không chỉ cho thấy trẻ em hiện có nhiều nhu cầu chia sẻ, tâm sự. Nhìn vào dòng tâm sự của các em, đây là dịp giúp phụ huynh thấy: đôi khi chỉ một lời nói, hành động nhỏ nhưng có thể gây tổn thương đến trẻ.

Vì vậy, không nên phán xét về việc con cái hoặc bất kỳ đứa trẻ nào có nhu cầu chia sẻ nỗi niềm, giãi bày vấn đề tâm lý. Các em đang trong giai đoạn phát triển, rất cần sự sát cánh của người lớn. Khi các con tìm đến mình, hãy lắng nghe, nhẹ nhàng khuyên bảo. Nếu cảm thấy trẻ không ổn hơn, có thể liên hệ với thầy cô giáo, chuyên gia tâm lý… để nhờ hỗ trợ.

"Ghét" là lớp vỏ, không phải cốt lõi

Đó là chia sẻ của ông Danny Võ, chuyên gia sức khỏe tinh thần ở TP.HCM khi thấy nhiều người vội kết luận: "Trẻ con bây giờ hỗn quá". Theo ông, phía sau cái tên gây sốc ấy là những câu chuyện rất khác.

Chỉ sau vài ngày, nhóm Facebook công khai "con ghét bố mẹ", lặng lẽ tồn tại từ năm 2021, bỗng vượt gần 200.000 thành viên. Các bài đăng kể chuyện bị la mắng, so sánh, áp đặt, thậm chí bị đánh. "Ghét" thường che giấu tổn thương, cô đơn và cả tình yêu không được đáp lại theo cách mình cần.

Được chia sẻ là một bước giải tỏa nhưng nhóm công khai khiến trẻ dễ lộ thông tin cá nhân, một cộng đồng toàn nỗi đau dễ khuếch đại tổn thương, còn phụ huynh vào "truy tìm" hay xúc phạm chỉ khiến các con đóng cửa sâu hơn.

Do đó, chuyên gia Danny Võ chia sẻ với các phụ huynh lắng nghe theo công thức L.E.A.N.

Đừng hỏi: "Con có trong nhóm đó không?" Hãy hỏi: "Dạo này có điều gì con thấy khó nói với bố mẹ không?" Rồi lắng nghe theo bốn bước:

L – Listen to understand: Nghe để hiểu, không phải để trả lời hay bào chữa.
E – Empathy first: Cảm trước, nói sau. "Bố mẹ hiểu là con đã rất buồn" có sức mạnh hơn mọi bài giảng.
A – Ask, don't assume: Hỏi thay vì đoán. Câu hỏi mở là bằng chứng mình đang thật sự nghe.
N – Notice the unsaid: Chú ý điều con muốn nói mà chưa dám và nhẹ nhàng gọi tên nó.

Con không cần cha mẹ hoàn hảo, con cần cha mẹ an toàn. Một lời xin lỗi chân thành đôi khi mở ra cánh cửa mà nhiều năm răn dạy không mở được.

Theo các chuyên gia, điều đáng lo nhất là khi người trẻ không thấy lối thoát và tự làm đau/ làm hại bản thân - khi nỗi đau quay vào chính mình. Đó không phải cách "xả" cảm xúc: nó dễ thành thói quen và có thể để lại hậu quả nghiêm trọng.

Cha mẹ, thầy cô cần để ý khi thấy con thu mình kéo dài, bỏ ăn mất ngủ, có vết thương không rõ lý do, cho đi đồ vật quý, nói "không ai cần con" hay "biến mất cho xong". Khi đó đừng mắng mà hãy ngồi cạnh con, bình tĩnh hỏi thẳng và đưa con gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. "Hỏi không 'gieo ý nghĩ'; im lặng mới nguy hiểm", chuyên gia này cho biết.