Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) tăng trưởng GDP quý III ở mức 9,95% và 9 tháng đạt 9,01%.
Phát biểu tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 và trực tuyến với các bộ ngành, địa phương ngày 3/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong cả năm thì tăng trưởng GDP quý IV phải ở mức trên 12,5%. Đây là áp lực rất lớn, nhiệm vụ rất nặng nề đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương phải quyết tâm và nỗ lực cao nhất. Đồng thời, phấn đấu giữ mục tiêu lạm phát năm và bảo đảm tăng trưởng kinh tế cao phải phục vụ lợi ích của người dân.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân, nhận định mức tăng GDP 9,01% trong 9 tháng và 9,95% trong quý III/2026 cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang bước vào một pha tăng tốc khá rõ, và quan trọng hơn là động lực tăng trưởng đã có sự lan tỏa tương đối đồng đều giữa sản xuất - đầu tư - tiêu dùng - xuất khẩu - dịch vụ.
Áp lực trong quý IV là rất lớn, cần tạo năng lực tăng trưởng thực chất
Điểm nổi bật nhất là công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, mức cao nhất từ năm 2015 đến nay, phản ánh năng lực sản xuất, đầu tư và đơn hàng xuất khẩu đang phục hồi mạnh. Tổng vốn đầu tư xã hội tăng 15,1%, FDI đăng ký tăng tới 76,4% và vốn thực hiện tăng 12,1%. Điều này cho thấy niềm tin của khu vực doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế đối với triển vọng trung hạn của Việt Nam đang được củng cố.
Ở phía cầu, tiêu dùng tăng 13,4%, xuất khẩu tăng 24,5% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 30,4%. Đặc biệt, lượng khách quốc tế đạt 17,7 triệu lượt, tăng 14,5%, đang tạo thêm động lực rất đáng kể cho thương mại, vận tải, lưu trú, dịch vụ và bán lẻ.
“Tuy nhiên, không nên nhìn con số 9,95% của quý III như một sự bảo đảm rằng quý IV sẽ tự động duy trì tốc độ tương tự. Quý IV mới thực sự là bài kiểm tra về chất lượng tăng trưởng. Như tính toán của cơ quan quản lý, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm, quý IV cần tăng khoảng 12,5%, tức áp lực tăng trưởng là rất lớn”, TS Nhân nói.
Một góc TPHCM từ trên cao (Ảnh: Bảo Quyên).
Theo chuyên gia, dư địa vẫn còn, nhưng phải chuyển từ “tăng trưởng theo đà” sang “tăng trưởng bằng năng lực thực thi”. Một loạt giải pháp cần triển khai tiếp tục là đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ pháp lý và mặt bằng cho các dự án, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kích cầu tiêu dùng cuối năm, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) và kiểm soát chi phí logistics, năng lượng.
Để duy trì đà tăng trưởng và hướng tới mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên trong năm nay, theo TS Lê Bá Chí Nhân, điều quan trọng trong những tháng cuối năm là phải chuyển từ tư duy “kích tăng trưởng” sang tạo năng lực tăng trưởng thực chất. Chính phủ cũng đã đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô.
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay theo chuyên gia không còn nằm ở thiếu vốn, mà nằm ở khả năng hấp thụ vốn và năng lực thực thi chính sách. Đó là thủ tục hành chính, đất đai, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, năng lượng, logistics và sự phối hợp giữa các cơ quan.
Cần đặc biệt kiểm soát lạm phát, tỷ giá và chi phí đầu vào. Lạm phát tháng 9 đã tăng 5,08% so với cùng kỳ, trong khi giá năng lượng và điều kiện tài chính quốc tế còn nhiều bất định.
Động lực ưu tiên thứ nhất là đầu tư, đặc biệt đầu tư công và đầu tư tư nhân. Nhà nước cần tiếp tục giải ngân mạnh cho hạ tầng giao thông, đô thị, năng lượng, logistics và chuyển đổi số; đồng thời tháo gỡ nhanh thủ tục để dòng vốn tư nhân và FDI chuyển từ đăng ký sang vốn thực hiện và tạo ra năng lực sản xuất mới.
Thứ hai là củng cố sản xuất và xuất khẩu, nhưng phải nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước. Xuất khẩu 9 tháng tăng 24,5%, song nhập khẩu tăng tới 36,7%, khiến cán cân thương mại hàng hóa thâm hụt khoảng 19,4 tỷ USD. Cần thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thứ ba là kích cầu trong nước. Tiêu dùng, du lịch, bán lẻ, dịch vụ và thị trường bất động sản cần được khơi thông bằng việc tăng thu nhập thực tế, cải thiện niềm tin và tháo gỡ pháp lý dự án. Một nền kinh tế muốn tăng trưởng hai con số không thể phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu và FDI...
“Tăng trưởng hai con số là mục tiêu có thể phấn đấu, nhưng chất lượng tăng trưởng mới là thước đo quyết định. Nếu tháo được các điểm nghẽn về thể chế và thực thi, Việt Nam không chỉ đạt một con số GDP cao trong năm nay mà còn tạo được nền tảng tăng trưởng bền vững cho cả giai đoạn 2026-2030”, TS Nhân nói.
Duy trì động lực từ những đầu tàu kinh tế
Theo Cục Thống kê, nhiều địa phương ghi nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong 9 tháng. Trong 34 tỉnh, thành phố, 12 địa phương có tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng từ 10% trở lên như Quảng Ninh, Hà Tĩnh, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình...
Với TPHCM, một trong những đầu tàu kinh tế, GRDP quý III tăng 9,86% (nếu loại trừ yếu tố dầu khí thì GRDP thành phố đạt mức tăng trưởng 2 con số là 10,08%). Kết quả tăng trưởng của quý III đã tạo động lực cho GRDP TPHCM 9 tháng tăng 9,06% (nếu loại trừ yếu tố dầu khí thì GRDP tăng 9,16%).
Phát biểu tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, Phó chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh, cho biết thành phố xác định tăng trưởng quý IV phải đạt trên 13,23%, cả năm mới đạt được trên 10%. Thành phố tập trung cao cho 3 mục tiêu trọng tâm: tăng trưởng kinh tế hai con số; thu ngân sách nhà nước 1 triệu tỷ đồng và giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công.
Trong đó, thành phố xác định rõ từng ngành, từng lĩnh vực, từng dự án, từng doanh nghiệp có khả năng tạo thêm động lực tăng trưởng giá trị trong quý IV; tháo gỡ ngay các vướng mắc về thủ tục, đất đai, mặt bằng, vốn, lao động; đẩy nhanh các công trình, dự án đã khởi công tạo khối lượng thực hiện thực tế. Đồng thời, kích cầu tiêu dùng, du lịch, thương mại cuối năm; thúc đẩy sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, logistics; hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đơn hàng, thị trường và tiếp cận vốn...
Hạ tầng ở TPHCM (Ảnh: Bảo Quyên).
Thạc sỹ Nguyễn Trúc Vân, Giám đốc Trung tâm Mô phỏng và Dự báo kinh tế xã hội, Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM (HIDS), cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm nay, TPHCM cần theo dõi sát các dự án chiến lược như Bình Quới - Thanh Đa, đường sắt Bến Thành - Cần Giờ, Cần Giờ, Thủ Thiêm. Phấn đấu giải ngân thêm khoảng 190.000 tỷ đồng khu vực nhà nước và 172.000 tỷ đồng vốn FDI trong những tháng cuối năm.
Động lực tăng trưởng của TPHCM vững từ tiêu dùng, dịch vụ và công nghiệp, với giải ngân đầu tư công tốt hơn cả nước, nhưng xuất khẩu và FDI thực hiện còn yếu hơn mặt bằng chung.
"Khoảng cách tới mục tiêu trên 10% còn đáng kể và phụ thuộc lớn vào tăng tốc những tháng cuối năm, cũng như diễn biến tăng trưởng cả nước. Nếu thực hiện đồng bộ, quyết liệt các giải pháp trên, thành phố có thể thu hẹp khoảng cách, duy trì vị thế đầu tàu và đóng góp mạnh hơn vào tăng trưởng quốc gia”, bà Trúc Vân nói.