Luật lập thủ đô thứ hai của Nhật Bản có hiệu lực

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Đạo luật thành lập "thủ đô thứ hai" đóng vai trò dự phòng cho Tokyo chính thức có hiệu lực từ hôm nay 30/10.

Luật lập thủ đô thứ hai của Nhật Bản có hiệu lực - 1 — Thủ đô Tokyo của Nhật Bản (Ảnh: Kyodo).

Theo Kyodo News, đạo luật có hiệu lực sẽ mở đường cho các tỉnh đủ điều kiện của Nhật Bản nộp đơn xin phê duyệt.

Vào tháng tới, chính phủ Nhật Bản dự kiến công bố định hướng cơ bản đối với tư cách thủ đô thứ hai cũng như lộ trình cho việc phê duyệt này.

Theo đạo luật, thủ đô thứ hai được thiết lập nhằm đảm bảo tính liên tục của các chức năng quốc gia và xã hội trong trường hợp xảy ra thiên tai quy mô lớn ở Tokyo, đồng thời phân tán các hoạt động kinh tế của Nhật Bản ra khỏi vùng thủ đô.

Các khu vực được phê duyệt làm thủ đô dự phòng cũng sẽ đủ điều kiện nhận các ưu đãi về nới lỏng quy định và chính sách thuế để khuyến khích đầu tư tư nhân.

Luật cho phép Thủ tướng Nhật Bản chỉ định một thủ đô dự phòng dựa trên đơn đăng ký từ các tỉnh. Đạo luật không giới hạn số lượng thủ đô thứ hai ở con số 1. Điều này mở ra khả năng nhiều tỉnh có thể cùng được phê duyệt.

Tỉnh Hokkaido ở miền Bắc, Aichi ở miền Trung, Osaka ở miền Tây và Fukuoka ở miền Tây Nam Nhật Bản đều đã tuyên bố ý định nộp đơn xin cấp tư cách này.

Hồi đầu tuần, chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đã thông qua sắc lệnh quy định các yêu cầu đối với thủ đô thứ hai.

Các điều kiện bao gồm việc tỉnh đó phải đóng góp ít nhất 2,1% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản và sở hữu một thành phố chiếm ít nhất 1,2% dân số cả nước.

Về mặt hành chính, các tỉnh nộp đơn sẽ phải tái tổ chức một thành phố do chính phủ chỉ định thành các khu đặc biệt hoặc đạt thỏa thuận hợp tác giữa thành phố và tỉnh đó.

Sắc lệnh cũng nêu rõ thủ đô dự phòng phải nằm ngoài các khu vực có nguy cơ chịu thiệt hại nặng nề từ một trận đại địa chấn ở khu vực Tokyo hoặc đợt phun trào của núi Phú Sĩ. Phú Sĩ là ngọn núi cao nhất Nhật Bản, nằm trải dài qua hai tỉnh Yamanashi và Shizuoka ở phía tây Tokyo.

Việc thành lập thủ đô thứ hai từ lâu đã là chính sách mang thương hiệu của đảng Duy tân Nhật Bản có trụ sở tại Osaka (thường được gọi là Ishin). Người sáng lập đảng, cựu Thống đốc Osaka Toru Hashimoto, lần đầu tiên đề xuất Osaka nên là thủ đô thứ hai của Nhật Bản vào khoảng năm 2010.

Theo các chuyên gia, tác động của thủ đô dự phòng trong ngắn hạn có thể sẽ được hạn chế. Họ lập luận, thủ đô chính không bị di dời và đạo luật không ngay lập tức yêu cầu các bộ ngành hay doanh nghiệp phải chuyển đi.

Đạo luật thành lập thủ đô thứ hai đóng vai trò dự phòng cho Tokyo chính thức có hiệu lực từ ngày 30/10, mở đường cho các địa phương đủ điều kiện nộp đơn đề xuất lên chính phủ Nhật Bản. Quyết sách này nhằm bảo đảm duy trì liên tục bộ máy điều hành quốc gia và phân tán hoạt động kinh tế khỏi vùng thủ đô khi xảy ra thảm họa thiên tai quy mô lớn. Dự kiến trong tháng tới, chính quyền Tokyo sẽ công bố định hướng cơ bản cùng lộ trình phê duyệt cụ thể cho các tỉnh ứng viên. Theo sắc lệnh do chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi thông qua, địa phương được chọn phải đóng góp tối thiểu 2,1% GDP cả nước và sở hữu một đô thị chiếm ít nhất 1,2% dân số Nhật Bản. Khu vực ứng viên đồng thời phải nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng nặng nề từ nguy cơ đại địa chấn Tokyo hoặc đợt phun trào của núi Phú Sĩ. Về mặt hành chính, tỉnh nộp đơn cần đạt thỏa thuận hợp tác liên cấp hoặc tái tổ chức đô thị trực thuộc thành các khu đặc biệt. Đạo luật không giới hạn số lượng thủ đô dự phòng, mở ra cơ hội cho nhiều địa phương như Hokkaido, Aichi, Osaka và Fukuoka vốn đã công bố kế hoạch tham gia. Các khu vực được chỉ định sẽ thụ hưởng chính sách ưu đãi thuế cùng cơ chế nới lỏng quy định nhằm thu hút nguồn vốn đầu tư từ khu vực tư nhân. Dù hiện thực hóa đề xuất từng được khởi xướng từ năm 2010 bởi cựu Thống đốc Osaka Toru Hashimoto, giới chuyên gia đánh giá tác động ngắn hạn vẫn ở mức vừa phải do quy định chưa bắt buộc các bộ ngành hay doanh nghiệp phải lập tức di dời.