Trên hệ thống đầm phá Tam Giang - Cầu Hai (đầm nước lợ lớn nhất khu vực Đông Nam Á) ở thành phố Huế tồn tại một nghề có từ lâu đời là nò sáo (hay chắn sáo - đóng cọc tre hoặc gỗ rồi quây lưới trên phá) để nuôi trồng, đánh bắt thủy sản.
Từ năm 2011, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã có kế hoạch giải tỏa, sắp xếp lại nò sáo trên vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai. Tuy nhiên tại khu vực đầm Hà Trung (thuộc đầm hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai), đoạn qua xã Phú Vang vẫn có nhiều nò sáo trái phép, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến luồng lạch giao thông thủy, dòng chảy, ô nhiễm môi trường.
Theo lãnh đạo UBND xã Phú Vang, hiện còn 19 hộ tái lấn chiếm, vây ví, rọ sáo (quây lưới thành các khoang lớn trên mặt nước nhằm khoanh vùng nuôi hoặc đánh bắt thủy sản) trái quy định, tập trung tại khu vực Cồn Giã, thuộc địa bàn các thôn Phường Nhất, Phường 5 và Phường 3.
Người dân thường dùng cọc tre, lồ ô, gỗ bạch đàn cắm sâu xuống lòng đầm phá, dùng lưới nhựa mắt nhỏ để quây khu nuôi các loài tôm, cua, cá, với diện tích 3-20ha/ô chắn sáo.
Nhiều "ma trận cọc" được cắm chi chít, trông giống những bãi chông giữa đầm phá.
Người dân chuẩn bị cánh sáo (tấm lưới dùng để quây khu vực nuôi hoặc vây bắt thủy sản) bằng lưới nhựa mắt nhỏ để mang ra đầm phá quây kín tạo khu đánh bắt, nuôi trồng thủy sản.
Theo ngư dân địa phương, tôm, cua, cá nuôi giữa đầm phá tự nhiên sẽ lớn nhanh và có chi phí rẻ hơn so với nuôi ở ao, hồ. Tuy nhiên vây ví, rọ sáo sẽ ảnh hưởng đến việc lấy nước sạch của vùng nuôi trồng thủy sản cao triều, hạ triều ven đầm.
Các loài động vật, thực vật tự nhiên trên hệ đầm phá lớn nhất Đông Nam Á cũng sẽ bị ảnh hưởng do khu vực sinh đẻ, phát triển bị "bóp nghẹt".
Các hộ ngư dân khai thác thủy sản bằng nghề di động hợp pháp cũng không còn mặt nước để đánh bắt.
Việc ngư dân tự ý quây kín mặt nước, làm nhà chồ (một dạng chòi canh) ở giữa khu vực đầm phá rộng lớn còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi xảy ra mưa bão.
Trước thực trạng nêu trên, UBND xã Phú Vang đã thường xuyên phối hợp cơ quan chức năng tổ chức tuyên truyền, vận động người dân tự giác tháo dỡ các "ma trận cọc" trái phép. Địa phương cũng phê duyệt sắp xếp lại nò sáo cho các hộ gia đình có nhu cầu để bảo đảm sinh kế.
Theo lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Phú Vang, hiện nay nhiều hộ dân đã chấp hành tự tháo dỡ các diện tích lấn chiếm trái phép. Đối với các hộ chưa chấp hành chủ trương của nhà nước, địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền vận động, chỉ đạo cơ quan chức năng vào cuộc xử lý với những trường hợp chây ì.
Sau khi tháo dỡ nò sáo, UBND xã Phú Vang sẽ phối hợp Văn phòng đăng ký đất đai khu vực Phú Vang định vị, cắm mốc vị trí, hướng dẫn các hộ dân làm lại nơi nuôi trồng thủy sản theo đúng khu vực quy hoạch.
Vị trí đầm Hà Trung, thuộc hệ thống đầm phá Tam Giang - Cầu Hai trên bản đồ (Ảnh: Google Maps).
Hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai trải dài qua nhiều phường, xã của thành phố Huế với diện tích mặt nước hơn 216km2, gồm các đầm Tam Giang, Thủy Tú, Cầu Hai. Đây là đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á.
Riêng đầm Thủy Tú lại chia thành các khu vực đầm An Truyền, Thanh Lam (Sam), Hà Trung và Thủy Tú. Từ xa xưa, nguồn lợi thủy sản phong phú của hệ thống đầm phá này đã trở thành sinh kế bền vững của hàng trăm nghìn hộ dân tại thành phố Huế. Người dân thường làm nò sáo để nuôi trồng, đánh bắt thủy sản.
Lúc cao điểm, tại khu vực đầm Hà Trung (xã Phú Vang) có đến 266 hộ ngư dân lấn chiếm 419ha mặt nước để làm 285 rọ sáo.
Từ năm 2011, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã có kế hoạch giải tỏa, sắp xếp lại nò sáo trên vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai tại khu vực huyện phú Vang cũ.
Ông Bảo Quốc, Giám đốc Hợp tác xã thủy sản Vinh Hà (xã Phú Vang), cho biết trong giai đoạn 2023-2024, chính quyền địa phương đã vận động người dân tháo dỡ toàn bộ vây ví, rọ sáo trái phép. Tuy nhiên, sau đó một số hộ dân tái lấn chiếm.